leygardagur 26. oktober 1974síða 12

Síða 12 sosialurin Nr. 59 — 26. oktober 1974 Vit vilja finna loysnir Til seinasta legtingsval ferdi tjóðveldisfl. og til deils fólkafl. fyri stersta partin agitatiónina upp á EEC-málið har sam- gongufl. og helst javnaðarfl. bleiv lagdur undir at vilja lumpa EEC. Eftir valgið komu sam- gonguflokkarnir so at standa einsamallir um at fremja ting- samtyktir, ið undir ábyrgd kundu føra til loysn í hesum týð- andi máli, meðan andstøduflokk- stersta partin av hesum val- skeiði, intil tað hepnaðist ábyrgdaflokkunum undir leiðslu javnaðarmanna at fáa í lag ta handilsavtalu, sum allir flokkar nú lovprisa og vilja kanna sær segði bart út, at vit vóru limir av Føroya fólk, og tjóðveldisfl. arnir mest sum hopaðu undan, æruna av. og soleiðis hevur leikur farið fyri Blaðið 14. Sept. hevur nú Búseting av fremstu málum javnaðarfloksins Miðað má verða ímóti, at húsabygging verður so ódýr sum gjørligt Tað stendur aftur val fyri durum, og er“tað ikki eiti á vælvild, ið í orðum verður víst teimum, ið ikki eru fer fyri at seta búgv, bæði ungfólki og verkafólki. Tá ið Javnaðarflokkurin skuldi seta pol- itiska stavnhald sítt fyri tey næstu fýra árini, fekk hetta ådurnevnda málið undrunar- verda stóra undirtøku. Ovanliga nógv tóku orðið. og var tað avgjørt hugur fyri at hetta málið skjótast gjørligt mátti fáa eina varandi loysn. Sostatt gjørdist tað eitt av fremstu áhugamálum Javnaðarflokksins. Grundstykkjapolitikkur Sum skipanin viðvíkjandi grundstykkjum er í dag, verða prísirnir markleyst settir upp, og er tað greitt at so leingi vit loyva hesum spekulantum, ið á jørdini sita fritt spæl, fæst ongin loysn i lag. Vit mugu kova hesa grund- stykkjaspekulatiónina, tí sum ellum kunn- ugt, má grundstykkið fyri ein og hvønn pris skaffast til vega, um hugsað verður um at seta búgv. Stavnhald!! Vit javnadarmenn hava sett okkum fyri at virka fyri einum politikki, ið i høvudsheit- inum sigur, at øll jørd, ið seljast skal, må fyrst bjóðast landinum ella kommununum. At hesir stovnar fáa fyrsta keypsrættin til alla jarð, ferir eftir javnaðarstevnuni vid sær, at hópin biligari grundstykkir kunnu fåast til vega, og at spekulatiónin í jørd verður køvd. Við landsinnflytan av byggitilfari, kann eisini húsabyggingin sjálv gerast munandi biligari, og at enda um landið yvirtekur bankavirksemið, kann rentupolitikkurin for- ast soleiðis, at rentan av lánunum til set- húsabygging og tílíkt gerst nógv lægri. Mannagongdin átaluverd Eisini má núgaldandi útstykkingarpolitikk- ur, ið verður førdur eitt nú av Tórshavnar býráð, harðliga átalast! Tað er einki dulsmál, at ein hin fyrsta treytin fyri yvirhevur at koma upp í part, er at ein telist millum familju, vinir ella kenningar hjá býráðs- limunum. Ella eisini má ein hava framúr góð evnir, Dømir tala Meiri enn eina ferð hevur tað hent seg, at vælstillaðir borgarar fáa upp til fleiri grund- stykkir, enntá eisini summi, ið longu hava sett sær búgv. Meðan umseknir frá hinum meiniga manninum ofta sleppa at liggja í åravis, áðrenn tær koma upp i part. Útflyggingarskipan Løgtingid eigur: at áleggja ollum kommun- um, har tørvur er á grundstykkjum, at fáa í lag eina rættvísa útflýggingarskipan. Hvussu hendan skal ljóða, er sjálvandi torført at siga beinan vegin. Men kundi ein hugsað sær, at inntekan hjá umsekjaranum, hvussu nógv bern viðkomandi hevur, um hann er giftur ella ógiftur, hvussu leingi hann hevur sekt, aldur o. s. fr., verða faktorar, ið koma at avgera endaligu steðutakanina til umseknina. Slík pointskipan er lett at smíða, og ger hon útflýggingina alt meira rættvisa. Býráðið hevur tá bert til uppgávu at reka ein útstykkingarpolitikk eftir forimuni, og missa allan rættin til at útflýggja eftir persónligari metan. Javnrættindir Um ein slík skipan hevði verið nýtt, høvdu mong av teimum, ið fingið hava upp til fleiri grundstykkir, ikki fingið tey, og mong, ið einaferð høvdu ráð, men sum nú av ymsum orsøkum ongantið fáa tað aftur, høvdu haft egnan bústað. Fyrst tá vunnið er á hesum trupulleikum, kann talan verða um bygging. Kristjan á Neystabe uppundir valgið gjørt rættiliga nógv burtur úr prístalsviðgerð- ini av arbeiðsmannalenum. Sum kunnugt legði Jákup Linden- skov fyri landsstýrið fram upp- skot um at prístalsviðgerðin av arbeiðsmannalenum, sum frammanundan hevði verið 1,15, nú skuldi verða 1,30 fyri hvert prístalsstig oman fyri 100, og svarar hetta til ein lenarbata upp á 1,20 kr. pr. tíma. Grundin til at eg dragi hetta málið fram er fyri at vísa á tann »vælvilja«, tjóðveldisflokkurin í verunleik- anum hevur móti arbeiðsmonn- um, tí undir fyrstu viðgerð av hesum máli, málbar Erlendur Paturson seg nakað soleiðis, at hann bað landsstýrið kasta henda lønarbata upp á 1,20 kr. pr. tíma í pappírskurvina og heldur bíða við at gera nakað við henda spurning til nevndin, sum arbeiðir við nýggjum prístali, varð liðug við arbeiði sítt. Tað er upplýst fyri mær, at hetta arb- eiði hevur staðið uppá í umleið 10 ár, og tað fer kanska at ganga long tid enn, og imedan heldur formaður tjóðveldisfloksins, at arbeiðsmenn saktans kunna bíða við at fáa lonarbata; men eftir at Erlendur Paturson við hesum úttalilsi hevði vist sín >sanna vilja« moti arbeidarafjøldini, måtti finnast upp å råd, og tad var hitt nógv umrødda upp- skotið upp á 1,9, sum so kom fram. Tá so uppskotið frá lands- stýrinum um lenarbata upp á 1,20 kr. pr. tíma við 2. viðgerð varð samtykt til at koma í gildi frá 1. dec. iår, var tað onkur, sum skjeyt upp, at arbeiðsmenn skuldu ikki fáa 200 kr. aftrat til jóla, og setti ti onkur tjóðveldis- maður fram uppskot saman við ødrum um, at lønarbatin skuldi ikki fåa gildi fyrr enn næsta år. Henda broyting i løn arbeids- manna er hóast alt ein bati, og hetta sýnir, at tað eru menn, sum hava vilja til at greiða spurningar, sum kunna gagna fólkinum, heldur enn at gera sum summir bert at nýta mál sum hetta til øsing og rumbul og í verunleikanum onga loysn at vilja fremja. Annars kann vera víst til, at í hesum valskeiði er fritidarlønin hækkað úr 7% til 9,5% og frítið- in longd úr 3 upp í 4 vikur. 1. januar 1965 var prístalið 433 og arbeidslønin 5,95 kr., meðan prístalið pr. 1. jan. 1974 var 801 og arbeiðsmannalenin 17,34 kr., og hetta vísir, at meðan prístalið er hækkað við 85%, so er lenin hækkað við umleið 192% frá 1965 til 1974. Viðvíkjandi minstulenini hjá mynstraðum fiskimonnum er eisini bati hendur umframt pristalshækkingar, og teir, sum sigla við flakatrolarum, fáa nú pristilskot. Pristilskotið, sum útróðrar menn fáa, bleiv stutt eftir valgið í 1970 sett soleiðis, at tað mátti ikki far niður um 15 oyru pr. kg Um so var, at henda samtykt ikki varð gjørd, so hevði pris tilskotið helst verið fallið burtur ti tað var skipað soleiðis, at um fiskaprisurin hækkaði eitt vist, so fall tilskotið eitt vist oyratal Fyri at stuðla útróðrarmonn um í teirra vinnu samtykti log tingið í vár at hækka pristil skotið við 10 oyrum til 25 oyru pr. kg fyri soleiðis at viga upp ímóti teim øktu útreiðslunum til agn og olju, men her verður iva leyst neyðugt at fremja onnur tiltok fyri at tryggja útróðrar monnum sámuliga urtøku. Eitt av teim málum, sum foroyingar og danir eru felag: um at reka, er fólkaskúlin, og skipanin við bygging hevur verið tann, at kommunurnar fyrr betaltu 60%, staturin 20% og løgtingid 20%, men vid tad at skúlabyggingar eru dýrar, er nú samtykt at rinda 30% av byggi útreiðslunum, so kommununnar partur er nú 50%, og ikki kann sigast annað enn, at eisini á hesum eki henda framstig, ti nógvir stásiligir skúlar við itrottar- og svimjihallum eru og verða bygdir við stuðli frá ti almenna. Studnings- og lániskipanin frá Statens Uddanelsesstette er munandi bøtt, so eisini tey børn hvers foreldur ikki hava tey bestu ráðini. nú hava betri øko- nomiskar umsteður til at sekja sær kunnleika. Uppskot hevur verið frammi um at yvirtaka skúlan, men tað fall tibetur, og hesum gekk javnaðarflokkurin imoti. Skúlaskapur er eitt mál, sum flokkur okkara altíð hevur lagt dent á at fáa útbygt og skipað soleiðis, at undirvísingin best kann gagna hinum einstaka og samfelagnum øllum, og ein og hvor skal eiga sama rætt ti skúlagongd og vidari útbúgving uttan mun til, hvussu peninga ligu umsteðurnar hjá foreldr unum eru, so tað verða evnini og hugurin, sum eru avgerandi hesum føri. Flokkurin vil virka fyri, at skúlaútbúgvingin her á landi gevur tí uppvaksandi ættarliðn um eina undirvising, sum best hóskar til okkara viðurskifti, tó soleiðis at hon stendur á hædd við útbúgving aðrastaðni, so