mikudagur 18. august 1976síða 9

Nr. 47 — 18. august 1976 sosialurin Ungdómurin í Grønlandi ynskir fult sjálvstýri: Ríkisfelagsskapurin og heimastýrið er bert ein táta Umleið 350 ungir grønlendingar hildu fyri stuttum eina stevnu í Narssak í Grønlandi, har teir vidgjørdu stóðu og framtíð Grønlands sum heild. — Hetta er okkara land, og vit vilja hvorki vera nakar minniluti ella nakað kúgað fólk, siga teir ungu grønlendingarnir, sum ynskja, at Grønland skal fáa fult sjálvstýri. Teir meta ríkisfelagsskap og heimastýri bert sum eina tátu. Ein av luttakarunum á stevnuni Marta Labansen, sum lesur til sosialráðgevara í Danmark, sig- ur, at gronlendski ungdómurin er við at broyta sína áskoðan á Danmark. Fleiri og fleiri fáa eyguni upp fyri, at danir bert eru í Grønlandi sum eitt hjálanda veldi, sigur hon. Jorgen Fleischer, blaðstjóri á Gronlands-posten, sum er ster sta blaðið í Grenlandi, sigur eisini, at sjálvt um hann als ikki er samdur við teimum ungu, so má hann kortini sanna, at tey standa føst í sini áskoðan. Tað hevur leingi kunnað hóm ast ein broyting í hugsanini hjá grønlendska ungdóminum. I ve tur trokaði ein bólkur av ungum grønlendingum, sum er undir útbúgving í Danmark, seg inn í Gronlandsmálaráðið í Keyp mannahavn, har teir mótmæltu støduni hjá Grenlandi. Í april mánaða í ár samtyktu lesandi grønlendingar eisini á einum fundi í Árhus at vraka tær donsku útbúgvingarnar Teir vilja heldur fara heim aftur fyri at taka lut í gerandislivinum millum grønlendingar. Nær hen da samtykt verður sett í verk, er ikki greitt enn, men væntandi verður tað einaferð í heyst. Vilja varðveita gomlu mentanina Grundarsteinarnir undir hesi nýggju politisku rørsluni í Grøn- landi eru tey 70—80 ungmanna- feløgini, sum eru stovnað i bygdunum í Vesturgrønlandi Umboðsmenn fyri hesum felog- um hittust í Holsteinsborg í juni mánaða, har teir løgdu stevnuna í Narssak til rættis. Tey ungu vilja bjarga teirri grønlendsku mentanini, sum er við at fara undir kav, og uppreisturin er eitt úrslit av ti útviklingi, sum hevur verið í Grønlandi hesi seinastu árini. Tann tekniski útviklingurin hevur trokað nógv av teimum menniskjaligu virðunum burtur Utviklingurin hevur so at siga einans verið stýrdur av dønum og eftir donskum mynstrum, sum grønlendingarnir hava verið noyddir at funnið seg til rættis í Eitt dømi um hetta er byar útviklingurin, sum hevur verið framdur eftir reinum donskum fyrimyndum, ið bróta nogv av við teir grønlendsku sidirnar Marta Labansen sigur, at tei ungu grønlendingarnir ikki yn skja, at tað verður vent aftur til gamla veiðumannasamfelagið, men teir avvisa ætlanum um at gera Grønland til eitt idnadar- samfelag. Sujumut setti politiska útviklingin í gongd Hóast tey mongu tverpolitisku ungmannafeløgini hava verið grundstuðulin í teirri nýggju politisku rersluni, var tað kort- ini sosialistiski felagsskapurin Sujumut, sum setti henda polit iska felagsskapin í gongd. Sujumut er tann vongurin í grønlendskum politikki, tráar mest eftir eini heimastýris- skipan og síðan sjálvstýri. sum Millum limirnar í hesum fe lagsskapi eru Lars Emil Johan fólkatingsmaður, Moses Ol fólkatingslimur, Ing rektari í einasta sen sen, fyrry mar Egede læraraskúlanum í Gørnlandi, Odak Olsen. formaður í grøn- lendska arbeiðsmannafelagnum, og Jonathan Mosfeldt, næstfor- maður i landsráðnum Mosfeldt hevur tó sagt eftir fundin í Narssak, at hann ikki er talsmaður fyri grønlendskum sjálvstýri. Í eini viðtalu í gren- lendska útvarpinum fyri stutt- um segði hann, at tað ræður um at fáa burtur úr heimastýrisskipanini Fremstu talsmenninir fyri tann meiri afturhaldandi bólkin í gronlendskum politikki eru Lars Chemnitz, formaður í landsráð- num, og Nikolaj Rosing, fólka- tingsmaður Tjóðskaparlig rørsla Teir nýggju politisku streymar- nir eru meiri tjóðskaparligir, enn sosialistiskir. Tað finn- marxistiskir ella felagsskapir í sum mest teir eru ast hvorki kommunistiskir Grønlandi. Grønland er ikki eitt idnad og marxisman byggir fyrst og fremst á eina greining av idnadarsamfelag- num, heldur Marta Labansen Vit hava ikki ætlanir um at vinna við våpnadum arsamfelag, frælsi DANMARKSHANN E ANGMAGSALIK G) TINGMIARMIUT Q) Fla í Ei í Marta Labansen: —Danmark er í okkara landi sum eitt hjålanda- veldi stríði, men vit ynskja at avliva uppfatanina um, at Grønland ikki kann klåra seg uttan Dan mark og donsku milliónirnar Danir hava tosað nógv um javnrættindi, men bert tí tað semir seg ikki at tosa um eitt hjáland Danir áttu at hildið seg burtur ur Grønlandi lærarar høvdu t.d nyttu í Danmark, tí teir flestu av um tíma ikki at okkara hugsunarhátt og okkara mál. Hetta er eitt fyri teirra | fyri Teirra gjørt betri teim seta seg inn 1 progv manglandi virding grønlendingum lærarum i hetta, at førvur ér á skyldast Ta nú Grønlandi, ikki longur fåa so storan figgjarligan fyri- donsku lærararnir koma til Grønlands Hetta undirstrikar bert, donsku lærararnir ikki koma mun av at at hesir fyri at hjålpa grønlendingum, men bert fyri at vinna pening, sigur Marta Labansen Tann 4. heimurin Grønland er vid i Heimsráðnum hjå teimum innføddu folkasløg- luttakarar ur Hetta er heimurin: unum, sum hevur 19 ymiskum londum tann sokalladi 4 minnilutarnir, samarnir í Noregi og Svøriki, indianararnir í Cana da, USA og Suðuramerika og upprunafólkið í New Zealandi, sum eru gingin saman í eitt ráð Væntandi fær Heimsráðið sæti í sociala og figgjarliga ráðnum hjá ST um stutta tid Hans Palle Rosing, rådgevari hjå grønlendska felagnum fyri upplysing, sigur, at luttøkan hjå Grønlandi i Heimsráðnum kann koma at hava tydning fyri landið Tað er nógv. ið minnilut arnir hava til felags í teirra stríði fyri at vinna sterri frælsi, sjálvt um tað er munur á kúðingini, sum indianararnir í Suðuramer ika mugu líða teirri kúging, ið verður móti grønlendingum Vit kunnu læra av royndunum hjá ødrum kúgaðum folkasløg- um. Å mongum økjum er stødan storan undir og framd tann sama, sum t.d. á útbúg ingarøkinum. Flestu minnilutar nir verða noyddir at ferðast langan veg útbúgving faa eina fram tyri at sum oftast fer undir eini útbúgvingarskipan, ið er teimum óviðkomandi. Haraft urat skulu teir nýta eitt mál sum er fremmant fyri teimum Fin grønlendingur skal læra danskt, áðrenn hann kann læra grønlendskt gur Hans Palle Rosing