leygardagur 21. august 1976síða 12
‹ fyrra síða allar 16 síður næsta síða ›
Hendan síðan hevði ongan tekst í PDF-skjalinum. Teksturin niðanfyri er lisin maskinelt (OCR) og kann hava villur.
Tekstur á síðuni
Síða 12
6 Hargarbóndin í Sunnba læt
alt siggid og spann tað sjálvur
Onkur sigur, at Per í Gjørdåum
útvegaði alt siggid og hevði ein
Sunnbing til at spinna tað
Eisini skuldi Per í Gjørdum lata
allar skipsvistirnar. Seglini vóru
skorin burtur úr seglum av
einum strandaðum skipi.
Hetta var so fyrsta deksskip,
ið bygt var í Feroyum, alt tað
menn vistu frá at siga
Eftir avtalu skuldu Jákup í
Toftum og Per í Gjørdåum hava
hvor sin mann á Royndini. Per í
Gjerðum setti huskall sin Jógv-
an Joensen á Gaddi og Jákup í
Toftum Dánjal Olsen við Gjógv
Peir gingu báðir burtur vid
ara
Royndini.
Jákup í Toftum var sum
ferðamaður við Royndini fríðu í
1806. Á heimferðini
hesum
Danmark í
fingu teir ódnarveður. Í
ódnarveðrinum skuldi Jákup si
»Fjordingin eigi eg av Vági,
men nú vildi og havt so mikið, sú
eg kundi sett aunan fótin å.«
Nólsoyar Páll setti Jákup av á
Vági. áðrenn hann fór til Havn-
i land her tað mesta a
im Royndin hevdi við
r fek k
Jákup hevði hjall niðri við
strondina, og har varð tað mesta
goymt
Få ið tað frættist til Havnar,
at Royndin hevdi verid å Vågi,
bátt r Havn suður til
Vågs fyri at vita, hvat Royndin
hevði havt við. Havnar syslu-
i 1 Of Christ en Øre
ður so NSirr
3 nar ýslumaður
mur i Toftar, er Jákup bóndi á
ðri. Sýslumaðurin biður um
i jal im stendur
dr > lir men konan
igur eg rá lykil hava
> nad etir so ikt niðri
ð hjallin bidar, t Jåkup
i i Jákup endi I folk
ram vid strondini bådumegin
orðin Í it siga Jákupi frá
Þá ið Jákup skal leggja at
ind tanda hesir ókunnigu
menn fyri honum. »Hvat folk er
ið im her stendur ropar
Jakup til teirra. Einki svar
40 | x 1 på
lumaðuri læt IKKI orðið
R )
ip] i mær innars skjóti
eg. Eg havi byrsu í batinum.«
Sýslumaðurin tigir enn, men
Jógvan í Steikarhúsi, korporál
urin im var næst ráðandi
erðir 1rar Hetta er lóg
in í Steikarhusi.« > A, min gaml
lur Jog n! Er 10 u UT
lákur rst blíður
;
i ar Í 14
r r %
)£ etur í
f x
h Al r É
hjóð t tá ið ,
t j H
så
4 Á %
t
% 1 i x
Í
% %
Í x A
( (
4 x
te T ðið rå í iddað
t
lá h
i il rd ir h'
H it ver
På i Hi
sosialurin
Nr. 48 — 22. august 1976
Sonur Jákup í Toftum, Jógv
undan-
Tofta-
bóndin átti jørd í Sunnba, og tå
ið Lopra hoyrir til Sunnbiar
bygd, setti Jógvan búgv í
Lopra og búði hann har í 18 ár.
Veðurringt er í Lopra, og tí flutti
Jógvan. Hann ivadist nógv í,
um hann skuldi fara til Sunnbiar
ella til Vágs. Meðan hann búði í
Lopra, røktadi hann jørdina í
Sunnba, gekk ímillum morgun
og kvold og róði eisini út úr
Sunnba. Sunnba var valabygd
við 64 mørkum, og Hargabøur i
Sunnba varð hildin at vera besta
kornpláss í Føroyum, og haraft-
Sunnbiarbjørgini so
an, var eisini ein av
gongumonnunum her.
urat vóru
ofør til fugl.
Jógvan var av raskastu útróð-
rarmonnum. Augustinus Beder,
Akka við Krosslið, ið var giftur
við Karini, dóttur Jógvans, visti
frá, at ein morgun,
Vágseiðið,
at siga
Vágbingar komu á
síggja teir bát sita úti á miðinum
ka rýmdi hann av skipinum, og
saman við einum Týskara keypti
hann jørd í Kalefornia og grov
eftir gulli. Tey frættu frå
um, og tad gekst honum væl
Tiverri komu tey brøvini ikki
fram, sum tey skrivadu. Hann
gjørdist knappliga sjúkur, og
doktari hansara skrivaði heim
higar, at hann átti nógva ogn,
men tíverri eydnaðist tað ikki at
koma í samband við Týskaran,
og so statt fingu tey einki eftir
Poul.
Ta tíðina, tá ið sluppirnar
vórðu keyptar, vóru nógvir Fer-
oyingar í Onglandi og sigldu við
trolarum har.
Av Vágbingum vóru Jákup
við Osagard og Niclas í Sjúrð-
húsi kanska teir best kendu.
Báðir vóru ættaðir úr Toftum,
og báðir vóru teir millum teir
raskastu trolaraskipararnar í
Grimsby og báðir royndu teir at
hjálpa bygdarmonnum sínum,
tá ið teir komu niður at keypa
hon
átti hana
Niclas var av prúðastu monn-
Kali í Toftum, beiggi Toft
visti at siga frá,
um
um, skiparan
at einaferð hann var í Grimsby,
hevði Niclas biðið um eina
toppstong, men Niclas keddist,
tí tað gekk so leingi, áðrenn
hann fekk hana. So ein morgun
tíðliga sóu teir Niclas koma við
toppstongini á økslini. Tá var
tað mangur maður, sum møtti
Niclasi, ið vendi sær við, tí ikki
trúðu teir, at nakar orkaði at
bera eitt so stórt træ.
Um hetta mundið keyptu
eisini aðrir skip her. Hans Jacob
Hjelm, Hans Jákup á Lødhamri,
Napoleon Nolsee, Daniel Johan
Vilhelm, Dánjal við Misá. Tá ið
Dánjal við Misá fór niður til
Onglands og keypti »Sunbeam«,
hevði hann tær 5000 krónur, hon
kostaði, í einari kobbatasku
millum herðarnar
Eisini Jógvan Toftum, skipar-
in, var ættaður úr Toftum.
á Sandinum, beint út úr Múla-
tanga, og menn søkja at einari
flundru
Teir fataðu ikki hetta, ti
eingin bátur var úti av Vágseiði
Ná id teir komu út, sóu teir, at
tað var Jógvan í Lopra. Hann
farin úr
inn á Sandin í
Vági, hevði drigið bátin vestur á
var um náttina
hev di rod
Lopra
båtin
Vågseidid og var farin hadani
Í 1855 flutti Jógvan til Vágs
og setti bug vid Krosslid, beint
ttan fyri
ut i tann gamla bøgardin,
irð nu nevndur Jógvan vid
giftur vid
inu. dóttur Pol
Juli
i Kirkju
ogvan Var
1 1
bónda
DØ, í tá ið Kirkjubøbondin og
Restorff 1856 høvdu keypt
| dilin i Vagsbotni, for Jógvan
idla fyri teir við Krosslid
) ir hetta fyrsti handilin
Jogvan og be si hansara
lánija festi Skålagard í
1 evr mar ð oðrun
leksbátin Tverá
Borr } Jog ni Í ru
sf ivnid Dahl. Tveir nir
| I ikur £ Petur, vort
llinum hjá Restorff, áðrenn
t it I dla ål
Jakup r í Gorðunu Of
etur sé ) Tjørn. Báður
iðrunun yvdnaðist tað it
pp stor reidaravirki
lingårsøgar rður at
reida frå
nur Je ns, Poul, før un
t r] ttan] is Í Á
skip.
Tá ið Jákup Dahl, keypti
»Jøhonnu«, tað fyrsta skipið, ið
hann átti einsamallur, sendi
hann svigarson sín Mortan Vil
helm, Mortan við Misá, niður til
Onglands og bað hann fara til
Jákup við Osagarð og biðja hann
vísa teimum á eitt skip. Jákup
við Osagarð teimum á
„Jóhonnu<. Mortan segði bein
anvegin, tá hann sá skipið
„Hatta skipið kunna okur íkki
tað ikki
fyri.“ tað
visti
keypa, ti hava okur
pengar Mortan sá, at
var eitt næstan nýtt skip
Jákup við Osagarð sigur Mor
tan, at hann vísti teimum ikki á
nakað annað: >Hava tykur ikki
nóg mikið peningi, so leggi eg
tað ut, ið restar Eg kann fáa
peningin onkuntid, tá ið eg komi
til Vag
Teir keyptu so >Jóhonnt
eitt av teimum bestu skipum, ið
komið er á fjørdin, og nógvir
halda tað vakrasta
141
ikup vid Osagarð visti eisini
igi sinum Jógvan í Toftum,
ipara, á »Vågbingin«, ein lítil
men næstan nýggj slupp. sum
lógvan keypti fyri 3200 kr
Niðri við dokkina í Grimsby er
miðja við Toftum
ið eiga
navninum
teir, hesa smidju, eru
ettarmenn Jåkups við Osagard
Niclas Sjúrðhúsi keypt
fordi hana heim og
Tað var parta
Mind: ið
Kittiwake«
síðani í tvey ár
felagið Fædren«
Hann fór tíðliga til skips og var
av raskastu monnum. Tiltikin
skuldi hann vera sum flekjari.
Hann var eitt várið sum flekjari
á, hvussu skjótt hann flakti.
Teir segdu so stuttliga her, at
tað var altíð ein ryggur í luftini,
tá ið Jógvan flakti. Jógvan var í
Onglandi sum ungur, men long-
dist aftur. Hann fór til Álborg
og tók skiparaprógv.
Í 1892 stovnaði hann saman
við øårum monnum partafelagið
»Ebenezer« og keypti fyrstu
slupp, ið keypt varð til Vágs,
»Vågbingin«. »Vågbingur« var
litil slupp, men næstan nyggj.
Svågur hansara, Jåkup vid Osa-
garð, visti honum sum frå sagt á
hetta skipið. Jógvan var raskur
maður sum skipari og var eisini
raskur útróðrarmaður; saman
vid oðrum monnum fann hann
miðið fyri vestan, Gulakur, sum
hann kallaði upp eftir báti
sinum.
Hetta vóru nøkur brot úr
bygdarsøguni i 19. old, mest um
„Jákup bónda í Toftum og ættar-
menn hansara. Her livdu um
hetta mundið eisini aðrir raskir
menn, sum ikki eru nevndir her,
men sum eisini vóru við til at
byggja hesa bygd upp.
Skuldi eg nevnt ein afturat av
ættarmonnum Toftabondans,
Rådna bónda, so skal tað vera
Jákup Dahl próst. Hansara virki
skal ikki her. Hann
gjørdu Vágbingar til heiðurs-
borgara í bilæt av
lýsast
Vági og
honum hongur í ráðhúsinum her
Um Gjerðabóndan í, Porkeri,
sum eisini var eigari í Royndini,
skal ikki rett her, men
Porkeri var jú skiparabygdin
tann tið, tað var, og skuldi eg
nú eg hugsi um Royndina, nevnt
ein av skiparunum, so skal tað
vera ættarmonnum
Gjørdabåndans, Daniel Miller
Dánjal hjá Læarsi, ið fekk fyrsta
trolara til Vágs, Dannebrog
Nógvir høvdu hug at hjálpa
Nólsoyar Páll, men tordu ikki
Tveir menn vóru tó, bæði
hjålptu og tordu at leggja navn
til, og teir vóru Jákup i Toftum
og Per í Gjorðum
Eitt lív varar eitt vist tal av
døgum, men eitt gott navn varar
um allar tíðir.
verða
ein a
sum
Hvar var Dagblaðið?
Sosialinum seinasta miku
dag kundi ein lesa eina ógvu
liga sigandi grein um støduna
ljá tveimum arbeiðsmonnum
í Havn, sum vóru komnir illa
Hetta var eitt progv um
leið vit
fyri
stutt á eru
omnir á einum so týðandi og
IVUSSU
menniskjaligum øki
undradi
nangan annan
t Sosialurin
hesum fundi, tú
sum alt
fingið
eitt domi,
fólk átti at
il. og mær vitandi
ikki út i
Ipp
r eft
ialurin
storum
fræga
hartil
ra fjøllbroyttur, men
ilt ov misjavnur
krivad omanfyri var
hetta blaðið
tim« at leita sær
arbeiðsmannafelag
so legið. tað
Dagblaðið ikki
bert eina um
oman í
húsið, og
ljóðar var
tað
møtt. og
Dagblaðið, sum ferð eftir ferð
i leiðaranum hevur rópt upp
um sjúkratrygging og vána-
ligu umsteðurnar hjá teimum
Hetta
hjá Dagblaðnum
ikki er annað enn lótir, og at
við skriving
timaløntu visti, at
skrivingiri
teir einki meina
Ina
Tad besta domið um tað er
ð tal
leikarnar hjá
at teir ongant fram
dømi um trupt
dandi folkinum al
upp,
selt
arbe
tiklum, men sláa stórt
eiðari mundi
ta ein stórt
kipið hjá sær en gjørdi
tað ik ki av náði soleiðis
kundi tað skiljast), og sjálvt
im hann kundi fingið so og so
ir milliónir vinningi,
INNing um fiskiðmað
rin hevur skapt, men hvat
skula sagt?
Einki At skriva un
lonir er lætt nok!
hevur hann at
hogar
ð duga
t all at siggja nak: keivt
n hv
nes: logvu pengar
Munnu teir flestu ikki
tólkaflokl
Ørjir ert 1] sum
vera
menn?
Onøgdur