mikudagur 15. september 1976síða 6

Síða 6 A ————— OB sosialurin Nr. 54 — 15. september 1976 Tryggjað 100.000 størv Norski idnadarmålarådharrin Bjartmar Gerde studulin, ið tann stjórnin gav sigur at norska mótvegis lág konjunkturinum á idnaðar- økinum hevur tryggjað 100.000 fólkum størsy Tiltøkini umfevna beinleid likvidi- goymslu- verda tikin is rakstrarstudning tetslån og lån til Sum tey arbeiðir hgging. úr gildi, stjórnin við einum nýggjum idnadarpolitikki, stakliga kemur teimum mein- ast raktu idnadarøkjunum til norska sum ser góðar Príssteðgur í Noregi Frá mánadegnum av hevur stjrórnin verk prissteðg av nekrum verum norska sett í Saman við avgjøldunum fyri njólk og svinakjøt skulu hesi i hjálpa til at prishækka eina rammu, sum gav lyft m unrlir imráðingunum i vår Hesi ny tikin timbri å stigini, sum prisin a gEJU halda nuverandi norskum eru, stødi, somuleidis vikublødum og å biltrygging- Harafturat verð prisin á argjøldum ur vinningsloft sett å nakrar bruksvørur sum to) og skogvar Val i Spania Spanski forsætismålaråd- harrin, Adolfo Suarez, kunn gjørdi friggjadagin i seinastu viku, at í juni-mánaða kom andi ár verður skipað fyri beinleiðis vali til eitt tjóðar ting við tveimum kømurum stubbar uttaneftir i Danir etaminni sukur Danskir matvanar hava betra seg. Ein kanning, sum húsar- haldsfelagsskapurin hevur gjørt, visir, at danir eta minni av sukuri, men drekka meiri av „lættari mjólk< og í heila tikið eta meir av súr- mjólksframleiðslu. Kanningin vísir, at kalor- iunýtslan gongur frá 2116 til 1521 kaloriur fyri hvert fólki um dagin. Prisurin gongur fra um 8 kr. til 15 kr. um dagin. Sjálvt um munurin er rættiliga stórur, sigur felags- skapurin, at hetta er innan fyri rimuligt mark. To filist felagsskapurin å, at feittkaloriunøgdin er ov stor. Hon liggur millum 30 og 50%, meðan tað ynskiliga er millum 30 og 35% Brúkið av sukuri vísir, hvussu stórur munurin er frá einum menniskja til annað. Brúkið liggur frá 17 gr. upp í 137 gr. Eftir einum ári liggur hetta brúkið frá 6,5 kg til 50 kg fyri hvørt folki. Ísrael Oonøgt við EF Israel er ikki nøgt vid sam handilin við EF-londini, hó- ast tað hevur verið stór framgongd í samhandlinum, síðan handilsavtalan varð undirskrivað seinasta ár. Ís rael fer tó at halda fram við handlinum og fer at økja um útflutningin og minka um innflutningin fyri at minka um undirskotið á handils- javnanum. Diskonto'in upp Bretski tjóðarbankin, Bank og England, avgjørdi seinast i viku at hækka 11,5% til 1 seinastu diskonto'ina ur 13 Arbeidsloysi vaksid eitt sindur Arbeiðsloysi i Danmark er atfur vaksið eitt sindur seinastu vikurnar. Talið er hækkað talinum 8,0 til 8,X av samlaða sum eru limir i arbeidsloysiskassanum Í tólum er hetta ein hækking frå 86.759 til 88.128, sum er eitt litið sindur minni enn somu tid í fjør túsund arbeiðsleys ella 9,7 Tá gingu um 90 Storsti bólkurin av arbeiðsleysum er millum serarbeiðarar- nar. Har eru 25.481 Afturat hesum telum koma uttan arbeiði tey, sum ikki eru limir av arbeiðsloysiskassanum. Roknað verður við, at av teimum eru um 20.000 arbeiðsleys nógv fleir mans uttan arbeiði enn kvinnur Av teimum, sum eru tryggjaði eru tað Av teimum, ið ikki eru tryggjaði, eru tað fleiri kvinnur uttan arbeiði. Seinastu liviárini nýtti Mao til at fyrireika tíðina aftan á deyða sín Mao Tse-tung nýtti øll síni ungdómsár til at læra fólk sítt, tess mentan og land at kenna. Síni manndómsár nýtti hann til at fyrireika koliveltingina fyri seinni at gerast ríkisovasti í landinum. Og sín aldurdóm hevur hann nýtt til at fyrireika tað, sum skuldi henda í árunum aftan á deyða sín — til at fyrreika tann dagin, tá tað ikki longur var persónur hansara, men navn og læra hansara, sum skuldi verða stødid hjá 800 miljónum kinesarum at byggja víðari á. Nú er Mao farin, men hann hevur latið eftir seg eitt land, har fólkið alla tíðina síðani mentunarkollveltingina í 1960- unum hevur fingið åvist, at tað er læra Maos, hugsanir hansara, samfelagsskipan hansara, sum er tað týdningarmesta, og ikki Mao sjálvur. Í komandi tíðum fæst at síggja, um honum er eydnast at flyta sitt stóra persónliga virði yvir á hugsjónina aftan fyri mannin. l hvussu er hava hugsanir Maos so djúpar røtur í kinesiska fólkinum, at eftirmenn hansara fara at hava ilt við at gera imóti teimum, uttan at verða fyri stórari mótsteðu frá fólkinum. = Uppreistrarmaður Hvat var tað, sum gjørdi Mao til ein so virðismiklan persón? Tað sigst, at hann sjálvur mangan hevur hugsað um hetta so tidliga 1930-unum, tå hann undir teirri longu herferðini hitti amerikanska blaðmannin, Edgar Snow. Mao segði blaðmanninum frá sinum barnaárum heima í bygd- ini Shao Shan í Hunan-landslut- inum har suðuri í Kina. Um tann stranga faðirin, sum royndi at koma sær fram í heiminum við at keypa jørd og handla við rísi. Um sín fyrsta uppreistur sigur Mao soleiðis: Faðir hevði tað fyri altid at geva mær ábreiðslur, meðan onnur hoyrdu. Hann kallaði meg ein leting og eina ónyttu. Tá spann eði í meg. Eg bar hatur til faðir min og rýmdi heiman. Men foreldrini fylgdu aftan á mær. Eg gekk fram við einum djúpum hyli og hótti við at leypa í hann, komu tey mær nærri. Krev vórðu sett frá báðum pørtum sum undir einum borg- arakriggi. At enda yvirgav eg meg og neig fyri faðir og bað hann um umbering. bert hann ikki slóð meg. Soleiðis endaði tann bardagin okkara millum, og av bardaga- num hevði eg lært, at tá eg vardi mini rættindi við uppreistri, gav fadir eftir, men tå eg gav meg undir vreidi hansara og bert lat standa til, gav fadir mær å- breiðslur og slóð. sum í Studentur Mao fór úr skúlanum, tá hann var 13 ára gamal. Hann arbeiddi á garðinum eina tíð, hóast hugurin var lítil. Hann sníkti seg at lesa bøkur, hóast faðir hansara segði, at bókalestur var tidsspill 16 ára gamal fór Mao av ålvara at Hann var koll- veltingarhermaður í eitt hålvt ár lesa undir teirri hørdu motstøduni ímóti keisaranum, fór í handils- skúla, men skifti til læraralestur og fekk læraraútbúgving sum 25 ára gamal. Men í staðin fyri at undirvísa, valdi Mao at fara til Peking, har hann fekk starv sum hjálpar- maður á einum bókasavni. Og tað var í Peking, at hann kom í samband við virksamar ungling- ar við politiskum áhuga. Mao las fyrstu ferð tað komm- unistiska manifestið og >Klassa- bardagin< í 1919, tá hann var komin heimaftur. Mao segði sjálvur: Frá sumrinum í 1920 fari eg at viðurkenna meg sum marxist. At marxisman hugtók Mao so nógv skuldast ikki bert politiskt áhugaðu vinfólkum hansara, men eisini tað, at hann sum politiskur organisator í stud- entarørslum kom at arbeiða millum bendur og studentar og seinni i 1920 fyri fyrstu ferð millum arbeiðsfólk i idnad- inum Flokslimur I 1921 var Mao við til at stovna kommunistiska flokkin i Shanghai. Í flokkinum fekk hann fyrst tað álitisstarv at organisera bøndurnar í Hunan- landslutinum, haðani hann var ættaður, og fekk seinni alla ábyrgd fyri arbeiði sínum mill- um bednurnar. Tá tann borgarligi Kuomin- tang-flokkurin gjørdi seg leysan av kommunistunum í 1927 var Mao leiðari fyri einum upp- reistri, sum varð noyddur upp í fjøllini. Har skipaði hann eina tann sokallada Sovjet, sum annars varð løtt at verja. Áskoðan hansara um, at bøndurnir fóru at verða teir berandi í einari meguligari koll- velting. hevði longu fest retur í hugaheimi hansara. Men Mao var í minniluta. Sterri vald fekk hann, tá viðhaldsmenninir av einari kollvelting millum ar- beiðsfólkið í idnadinum at enda máttu flýggja frá yvirganginum i býnum og niðan i fjøllini til Mao. So kom tann langa herferðin í 1934. Mao hevði frammanundan verið formaður í »stjornini« fyri tey landaøkir, har kommunistar- nir høvdu valdið, men varð síðani frákoyrdur. Men orsakað av sínum skilagóða hernaðar- politikki fekk Mao aftur leiðara- starv. Tað var hann, sum stóð á odda fyri kommunistiska krig- num ímóti japanarum og i sam- arbeidi vid Kuomintang-flokki- num imoti felags figgindanum. Mao saman vid Lin Piao var hovuðspersónurin í teirri sein- astu herferðini 1947-49, sum noyddi Kuomintangleiðaran, Chang Kai-shek av meginlandi- num. Valdsharri I 1949 var Mao einsamallur valdsharri í Kina. Hann stremb- aði eftir at fáa í lag eitt orðaskifti um eina »hugsjonarliga herút- bugving« — við ti endamálinum at skipa fókakommunur, eina teknologiska menning úti á landinum, har fólkið sjálvt — grovan tikid til — skuldi håla seg sjálvt eftir hårinum. Fór tað at eydnast? Kanska, men nátt- úruvanlukkur og avgerðin hjá sovjetsamveldinum at gevast við allari hjálparveiting til Kina gjørdi enda á ollum møguleikum í fyrsta umfari. Landið var fyri svárari neyð. Mao fór frå sum forseti, men helt Komandi formaður í kommunistaflokkinum eftir Mao, verður helst maður nr. 2 frá vinstru Chang Chun-chiao.