mikudagur 20. oktober 1976síða 4

Síða 4 VESTUR UR A FT NENS RAN AG Journalistiskt lágmark í Dimmalætting Lágmarkið av øllum føroyskum journalistikki sóu vit í Dimma- lætting týsdagin í samband við aðalfundin hjá Meginfelag Ut- róðrarmanna. Á forsíðu blaðsins var eitt referat, um vit tora at koyra greinina undir tað heitið, ið var so vánaligt, at tað var skomm fyri blaðið og synd fyri lesararnar og tey avvarandi. Ikki ti, tað kann alt vera referera rætt, men eg hugsi mest um uppsetingina, vánaligu mál- nýtsluna og hvussu út av lagi keðiligt greinin var skrivað. Tað var bart út „undir allan kritikk«. Dimmalætting skal annars hava rós fyri at vanda sær um foroyska málið. Í so máta liggur blaðið møguliga fremst í Føroy- um (men tað er bara so ólukksá- liga lítið, sum stendur í blaðnum í mun til í hinum trimum blødunum: 14. September, Sosi- alinum og Dagblaðnum). Tí kann tað ikki vera ein av journalistisku = medarbeiðarum blaðsins, ið eigur ábyrgdina av viðkomandi grein. Um so er — Guð náði okkum! Antin má tað vera onkur av fundarluttakar- unum, ella onkur heilt óvanur, sum hevur gjert hetta makk- verkið! Annars tykir mær tað vera vanaligt, at einki av hinum bløðunum glørdu nakað við að- alfundin Greinin byrjar í rskrin Aðalfun infelag Utróðrar! se ngurin 1 ind! n oa 14 nt, at tað er aðal- Og málið ningarnir Há rð bro i ; I r « { de il 30 pp rtar ligt foroysk er at t ramlegði eina nýggja skipstypu < Vanligt føroyskt er skipaslag. So stend- ur >sokallað Multipurposetypu Ei nog góð frågreiding er um, hvør ella hvussu »typan« er. Tad stendur bara » har skip kundu hava upp til 3 driftir Vanligt føroyskt er veiduhættir )=try. Í staðin fyri, at tað stóð triggjar veiðuhættir Soleiðis kann vera hildið fram: likaleidis, nærsagt, dent á try ting, at ganga fyri seg 0.s.fr. stað næsta var at eliminera so nógv ópro duktivt arbeiði sum gjerligt umborð m.a avskaffa ...a Fremmandaorð kunnu sjálvsagt nýtast, tá einki foroyskt er til taks, men har tað er lætt at flyta yviri foroyskan málburð, skuldu fremmandaorð verið fullkomiliga óneyðug, uttan tey mest van- ligu. Hetta skrivingarlagið í Dimmalætting kennist tápuligt Orðið avskaffa« vanligt orð í føroyskari mål- Møguliga nytslu, men t.d. sleppa undan ljóðar nógv betri Og so kemur ein setningur við i færri enn 6( 0 orðum við r vb: I tiir vh t er ot um YKasetningur og . (Om Gt 1 - drum orudd skrivi setningin fyri atwvisa á, hvussu skrivingar lag kann bronglast: >Tað triðja var, at dentur varð lagdur á at fáa smærri og relativt færri for, sum arbeiddu á sama hátt, sum útroðrarbátar gera i dag, nevni- liga vid at egna í landi (á landi!), og gera hesi skip so effektiv, so tey við bert 7 monnum umborð skulu kunna veiða á somu leiðum og líka so nógv sum sterri linubátar við 15 monnum, har egnt verður umborå. « Hesin setningurin er jú óneyð- uga langur, og ti torførur at skilja. Latum okkum sleppa undan hasum „kanselimáli- num«. Vanlig fólk og enn minni børn skilja ikki ein slíkan setn- ing fyrstu ferð, hann verður lisin, og tað má vera endamálið. Vónandi hevur greinskrivarin fingið somikið at hugsa um, at viðkomandi kennir eina sterri ábyrgd mótvegis lesarunum — sosialurin ella lat meg bara siga øllum Foroya fólki — tí Dimmalætting kemur jú so at siga í hvort hús. Hon hevur ella er eitt monopol og ti hevur lesarin krav um dygd. Tað eru ikki bert lýsingar- nar, sum skulu vera dygdargóð- ar og rúgvismiklar, men eisini tidindini til brúkararnar av blað- num, ið ofta fáa litið fyri pengarnar. Eitt annað, sum óivað fleiri gjørdust bilsin yvir var, tá greinskrivarin skrivar: ».… og hevði ein kenslu av …..«. Hver »ein« í hesum føri er, skal lesarin eisini gita sær til, ti greinin er ikki undirskrivað av nekrum. Latum okkum sleppa undan slíkum krotusmiðju-journalist- ikki aftur. Brævið gjørdist heldur lang- rekið, men mær tykir, at greinin skal ikki fara framvið uttan eina einastu viðmerking, hóast fólk yvirhevur kanska ikki hugsa um slíkt, men bert slúka rátt. Og tað kann vera vandamikið. Ikki minst hjá barnum. Tey halda helst, at tað, sum bleðini skriva Nr. 64 — 20. oktober 1976 er rætt, hóast tað íður av stavivillum. Hesum seinasta viðvíkjandi áttu serliga Sosial- urin og Dagblaðið, ið hava sett oll met í villum og óvandnari skriving, at lagt seg nærri eftir. Tá málið eiga vit at menna. Tað er jú eitt av teimum fáu eyðkennum, vit framvegis eiga. Men haldi endiliga fram við at nýta lætt og neyvt mál — og leggð gjógv millum tað stirvna seturmálið, sum 14. september hevur havt hug at fjeppast uppii. Fr. Viðm. til brævið. Tá Sosialurin sá dagsskránna til fundin, sum var ógvuliga áhuga- verd, spurdi hann seg fyri, men formaður felagsins, adolf Hans- en, segði, at fundurin var fyri læstum hurðum. Ti einki um fundin í Sosialinum. Blaðstj. Stutt frágreiðing til Havnar borgarar um meinigheitshúsið Fyri nekrum árum síðani bleiv sáttmáli gjørdur millum meinigheitshúsráðið og Pórshavnar byråd, har ráðið fekk 2 hús við Tinghúsvegin umframt 100.000 krónur móti at býráðið fekk gomlu mein igheitshúsini hóast by ggiloyvi var givið av býráðnum, og aftaná at hetta bleiv ov gamalt og einri aftur endurnyggjad, var ikki farið undir at byggja Í fjór kom ynski frá for manninum í meinigheitsráð num um at fáa part av skulaøkinum í Jónas Bronx- getu í býti við ogn teirra við Tinghúsvegin Hetta ynski hansara gekk eg og ein meiriluti av býráð- num við til, treytað av at seinri samráðingar skuldu fara fram millum Tórshavnar býráð og meinigheitshúsráð- ið, um hvussu býti skuldi verða. Fyri fáum mánaðum síðani var lagt fram í mentamåla- nevndini eitt lidugtgjørt uppskot til »makaskifti vid meinigheitshúsið< har byråd- ið skuldi lata alt skulaøkid við ábygdum skúlum, stórt 3800 m', til eitt virði av fleiri milliónum krónum Vá talan nú er um alt okið for eg at fregnast hver stóð aftanfyri nevnda uppskot, og var úrslitið at sami maður, nevniliga byrådslimur Sofus Sivertsen fyri byrådid og og meinigheitshusrådsformadur Sofus Sivertsen fyri meinig- heitshúsið arbeiddi fyri makaskiftisskjalid, og vórðu blivnir samdir um byýtið. henda gerð fekk meg at reisa spurningin um habilit- etin hjá Sofus Sivertsen. Á seinasta býráðsfundi ynskti eg tí málið útsett til aftaná valið, tá eg helt málið vera alt ov stórt til at lata Sofus Sivertsen aftur mis- nýta hetta sum bíligt valagn sær til politiskan fyrimun. At Sofus Sivertsen skírir meg at vera eitt amboð fyri tað hann kallar »anti-krist iskar kreftir« merkir bert mannin, men tá tvey dul- nevni í Dimmalætting, ein havnarkona og ein havnar- maður, leggja javnaðarflokk in undir at vilja týna kristin- dómin, npyðist eg at mót mæla, og visa fólki hvussu byráðslimur og meinigheits húsráðslimur Sofus Sivert- sen, eftir minum tykki, mis- nýtir sitt mandat. Eins væl og hann sum formaður hevur ábyrgd fyri meinigheitshúsinum, hevur hann so sanniliga sum by- ráðslimur eisini ábyrgd fyri Tórshavnar býi Jákup Sune Jacobsen SES DENE Um at krógva seg Tå id å sinni so mikil skriving um dóp stóðst, tók mangur til orða bæði fyri og imét, hvussu nu frægast kundi gagna okkum smáu, doyptur ella ódoyptur, at ragga okkara lívsveg. Millum teirra var ivandi sál, sum orsak- að av sjúku ikki á hóskandi aldri kundi verða doypt, og tá hetta nú ikki var avrikad sum vanligt var ein mánað eftir fødingina, helt umreddi illa bera til at fáa hetta gjørt seinni, væl at merkja, tá hann hevði fingið so frægt skil, at tað tóktist honun skomma it lata seg doypa trøllvaksin, og tiskil varð kor lirmasjónin eisini av ongum «Hin odoypti« leitaði sær í blødini sum so mangur og fekk har råd frå mongum vælmein- andi. guðsóttandi fólkum, tó einki av hesum kundi veita ivandi sál hansara trygd og vissu fyri, um nú honum á evsta degi untist at vinna á mál Men tað sum góð ráð í lesarabrøvum ikki megnaðu, tað gjørdu harafturimóti brøvini frå »prestinum« og »frelsunnarher- umbodnum«, tað at vissa hin »odoypta« um, at hóast ongan dóp og onga konfirmasjón, var kortini ein vón, og honum kendist av hesum lætti, tyngdu sál hansara stórur uggi, og orðið lakk tyktist alt ov småligt sum samsýning til prestin og hin, ið troystaði. Hvussu nú »hin ódoyptic i dagliga yrki sínum skikkar sær, kann eg av grundum einki siga um, ti viðkomandi er mær pura ókendur, men hvat skriving vidvikur, so hevur hann i vøggu- gåvu ikki fingid sørt av hesum kynstri, og tå sagt verður, at Føroyingurin er føddur vid år i hendi, so hevur »hin ivandi« ella »odoypti« neyvan havt annað enn ein blýant í hondini, tá hann á fyrsta sinni sá dagsins ljós Skriving hansara er speisk og stundum stingandi, og hon hev ur onkuntid til endamáls at halda hampafólk fyri tað turra spott, sum nú »neydarropid« frá Framhald á síðu 7 við- merkingar Mennið bygdaskúlarnar Tingakrossur skrivar um stevnumið sjålvstyrisflokk- sins. M.a. nevnir hann bygdaskúlarnar og hvenn tydning bygdalivid hevði fyri børnini. Krossur skriv- ar: Verða bygdaskúlarnir tiknir burtur koma fleiri sereyð- kenni at detta burtur eisini og vit gerast fátækari. Kunnleikin til fortíðina, liviháttin og málið gerst linari, um hann bert skal fáast við at lesa sær tað til, sum kundi verið upplivað og ti ringt at komið til livs, hóast stóran ágang. Sjálvstýrisflokkurin hev- ur hildið hetta verið so neyðugt at útbyggja okkara egna skúla og útvega so nógvan lærdóm, sum til ber at fáa her á landi, bæði við at menna bygdaskúlarnar og fáa hægri skúlar og granskingarstovnar so væl utgjørdar fyri at tey, sum skulu vera for fyri at standa seg við sínum føroysku fortreytum og hava nóg mikið í foroyskum gransk- ingarevnum, sjálvt um tey meir enn so rekka út um okkara landamark. Arbeiðsbýti lands- stýrismanna 14. September heldur, at tey ymisku målsøkini i landsstýrinum eru býtt skeivt. 14. heldur, at sosial- málaráðharrin, ið eisini hevur idnaðarmál um hendi (herundir = skipabygging), heldur skuldi havt komm- unumál. Ídnaðurin, sum er nær tengdur at fiskivinn- uni, skuldi heldur verið undir — fiskivinnurådharra- num. Um menta- og sam- ferðslumál skrivar 14.: Mest margháttliga býtið er tó býtið av mentamálum og samferðslumálum. Her hev- ur ein landsstyfismaður mentamál, samferðsluna uppi á landi og landbúnað- armál, meðan ein annar hevur skúlamál, samferðsl- una á sjónum og komunika- tiónina yvirhøvur (post, telefon o.s.fr.). Her kann hvor maður síggja, at her er farið fram eitt vitleyst býti av málsokjum. Undir mentamálalandsstýris- mannin hoyra m.a. skúla mál, útvarp, bókasavnsmál undir sam ferðslulandsstýrismannin o.s.fr., og hoyra vegir, havnir, sam- ferðsla sjó, land og loftvegis 0.S.Ír. EET EN EEN TERE