leygardagur 14. mai 1977síða 15

A 4 3 3 2 Nr. 35 — 14. maí 1977 sosialurin Síða 15 Arsfrágreiðing frá Býarbókasavninum 1976-77 Byarbókasavnið ringar umstødur Nógv tilboð til føroyingar, sum fara uttanlanda at ferdast Byarbokasavnid hevur nú umleið 30.000 bind. Vit hava roynt at hildið áfram at út- byggja Býarbókasavnið og gera tað meira tíðarhóskandi. Serligan dent hava vit lagt á at keypa yrkisbókmentir, ið kunna vera til hjálp hjá teimum, ið eru undir útbúgving, og er útlánið av hesum eisini vaksið við umleið 2.000 bindum Annars keypa vit so fjølbroytt sum meguligt, soleiðis at øll kunnu fáa gleði av bókasavnin- um. Av feroyskum bókum keypa vit so nógvar sum yvirhevur gjørligt. Eisini útlánið av før- oyskum bókum er vaksið í farna árið við umleið 700 bindum. Spurt hevur verið nógv eftir føgrum bókmentum á enskum, og ti hava vit fingið Býarbóka- savninum eitt úrval av enskum og amerikansum føgrum bók- mentum. Nú tá Smyril fer í uttanlanda- sigling, kunnu vit gera vart við, at vit hava rættiliga nógvar bøkur um Noreg, Ísland, Ong- land og Skotland. Av tí, at fiskivinnan hevur so stóran týdning í Feroyum, hava vit hildið tað verið rimiligt eisini at leggja dent á hetta evnið, hvat bókakeypið viðvíkir. BØKUR TIL OKKUM ØLL Í mars 1977 fóru vit undir at læna bekur út, lisnar inn á kas- settubond, og visir tað seg at vera eitt væleydnað tiltak. Tað er í fyrsta umfari bert til fólk, sum ongursvegna ikki fáa lisið vanligar bekur. Samstundis kunnu vit eisini gera vart við, at Býarbókasavnið hevur bekur við grovum stíli til tey, sum ikki síggja væl. Bæði kassettubond- ini og bøkur við grovum stili, eru fyribils bert á donskum. Á lesistovuni eru øll føroysk blað og tíðarrit og eisini eitt úrval av útlendskum bloðum og tðarritum. Eitt handbókasavn við vanligum uppslagsbókum er eisini á Býarbókasavninum. EINGIN BARNABÓKAVORÐUR Tíverri fór barnkabókaverðurin í oktober 1976, og ongin er komin aftur síðani. Saknurin á barna- bókaveðri hevur sjálvandi verið stórur. Barnabókasavnið hevur verið ómetaliga nógv merkt av, at vit ikki hava havt fólk við serútbúgving at taka sær av tí burtur av. »Spæl og tonleikur«, sum farið var undir í februar 1976, datt av somu orsek niður- fyri. Vit hava kortini roynt, at havt ymiskt fyri bernini, t.d. hava Steibjørn B. Jacobsen og Lina Larsen verid og sagt frå søgum, vit hava vist ljósbílet og i seinastuni eisini film. Norrøni dagurin 23. mars varð hildin á Barnabókasavninum. Hetta var eitt sera væleydnað kveld, har Bárður Jákupsson segði frá søg- um, og Jórun Simonsen og Sigrid Grendal sungu og dans- aðu við bernunum. Umleið 120 bern vóru mett. Í hesum árinum hevur Býar- bókasavnið fingið eina stóra bókaútgávu frá rithevundarnum Poul Holm Joensen, ættaður úr Havn og búsitandi í Danmark. Býarbókasavnið hevur fingið Bárð Jákupsson at tekna eina bókasavnsplakat, sum eitur: >Bókasavnið er fyri øll. Læn, les lær!< Plakatin er tann fyrsta i Feroyum av sínum slag og kann keypast fyri 10 kr. við at snúgva sær til Býarbókasavnið. M. A. Jasobsens bókmenta- virðislen varð sum vant handað á Býarbókasavninum, og varð hon í ár latin til Marius Jo- hannesen, Oluvu Skaale og Rik- ard Long. I årinum eru 1197 nyggir lånarar komnir afturat. Útlánið av bókum hevur verið 60.165, mest til fólk í Havn, men eisini eitt sindur út á bygdirnar. Í oktober 1976 fóru tveir bókaverðar, og eru ongir komnir ístaðin. Ti hevur tað verið neyðugt hjá Býarbókasavninum at stytt um útlánstíðina við 9 tímum um vikuna. Arbeiðsum- stødurnar eru sostatt ikki góðar, men vit royna at fáa sum bestu burtur úr. Viðmerkjast skal eisini, at vit keypa og gera klárar bekur til tey 3 kommunalu skúlabóka- søvnini í Havnini. Her er Eyst- urskúlin fyri stuttum komin afturat og er skúlabókasavnið undir uppbyggind har. Býarbókasavnið hevur í árin- um eisini havt vitjan av skúla- klassum og læraraskúlanæm- ingum, sum hava fingið vegleid: ing í bókasavnsnýtslu. Brot úr Dagbók Og Magnus heldur fram. Undir skrivingini kom eg aft- ur fram á dagbókina. Nú skuldi tað vera. Eg setti meg niður at reinskriva. Tá avtornaði, fylti hon 21 síður. Tað var tað heila. Og eg ætlaði at fáa hana út. Einki sum at. Hon skuldi út. Eg fekk Frants Restorff, tá Grafia, at gera mær prentmyndir av tekningunum í bókini. Hetta kostaði gott og væl 1100 krónur á sumri 1972. Og ongantíð kravdi Frants mær fyri pengarn- ar. Ein himmalskur munur á honum og vissum eðrum, ið løgdu stein omanå byrðu og sum nå fåa tad aftur i gråum kålvs- skinni. Slikar gerdir, sum hend- an Frants sýndi mótvegis mær, gera, at ein ikki heilt missir trúnna á menniskjað. Tá eg á sumri 1976 orðaði hetta við hann, svaraði hann, at eg bara kundi senda honum bekur fyri pengarnar. Og tað havi er gjørt. Hann keypti 10 bekur av 17 Yrkingar, 10 Vaknaður Vársins Songur og restina fekk hann í Grønlandi við Kongshavn. Ti, sum hann segði: >Ég ætli mær, at brúka tær sum gåvu«. Vóru fleiri slíkir til, kundi ein saktans liva av at skriva Útreiðslurnar hugsaði eg slettis ikki um. Eg bara arbeiddi og legði ætlanir, og royndi at fremja tær. Á prentsmiðjuni hjá H.N. Jacobsens Bókhandli fekk eg ávaringar. Bæði frá prent- smiðjustjóranum, Martin Thomsen, og Prentarafelagsfor- manninum, John í Sjúrðagarði. Orsøkin var ikki tann, at eg arbeiddi ov lítið. Nei, eg arbeiddi ov nógv! Sprongdi allar ramm- ur. Eg havi bara einaferð fyrr fingið ávaring av sama slag. Tað var, tá eg, 19 ára gamal, arbeiddi á Columbus Emballage, úti á Amager. Mær dámar, at arbeiða hart. Havi altíð gjort tað. Havi tað so nógv betur, tá gongd er á. Við snerið, í sjálv- drátti, eins og við skrivimaskin- una. Ein brúkar kropp og hevd til bæði. Men, her mátti okkurt gerast, so eg ikki fekk sekkin vegna ovarbeiði. Fór so omaná Perluna fyrrapartin, at drekka te. Sat har ein tíma. Seinnapart- in fór eg oman á Hafnia, at sita ein tíma. Tá fekk eg frið. Eingin skilti nakað av tí heila. Tá eg seinni, eftir nýtt ragnarrok, arbeiddi sum jorð- og betogrotta uppi á Samfelli, umvældi funda- mentini undir kuplunum fyri Phil & Sen, segði Martin Thom- sen, at hatta var júst tað rætta arbeiði fyri meg. Meiningin var góð nokk, og eg skilji hann væl. Hann meinti, at eg hevði ov nógvar kreftir, at arbeiða sum prentari. Men kroppsligt ar- beiði, drukktúrar, niðurtúrar, upptúrar, konufólkaflipp, skriv- ing, teknig, ævigi ófriðurin, vóru bara tekin um nakað heilt annað. Nakað, sum eg heldur ikki sjálvur tá, visti nakað um. Í dag ivist eg ikki í, at hópin av menniskjum fara til grundar í brennivíni, narko, nervum, sjálvdrápi, sinnissjúkum og el- endigheit, tá at okkurt, ið rópar innan ífrá og ikki sleppur út, ger av við tey. Eg var so heppin, at sleppa sálini út. So ístaðin fyri at gera enda á mær, eg royndi sjálvdráp tvær ferðir, lyfti hon meg upp. Herfrá mín sterka trúgv á menniskjasálina, upprunan, lív- sins ævigu vallaragongd, mannaættina, forfedrarnar, for- tíðina, nútíðina, framtíðina, vilj- an, royndirnar, vitið. Men, tað tók langa tíð at koma so langt. Tíðarskeiðið liggur raðið. Tað maniska, ovfarakætið, havi eg altid havt lyndi til, eisini tung- lyndið, depressiónina. Fyrstu ferð hin sjúpi óttin kom, var á heysti (oktober) 1971. Aðru ferð óttin leyp á, hesaferð saman við 1 djúpun tunglyndi, var í januar 1972. Steðan helt á til seinast í mai mánaða sama ár. Tá kom mítt fyrsta maniska herðindi. Var maniskur: juni-juli-august. Depressivur: september-oktob- er-november. Maniskur: des- ember. So koma vit til 1973. Maniska staðan heldur fram. Tann hægsta, mest titrandi, fantastiska eg nakrantíð havi havt: januar-februar-mars. Depressaiónótti: apríl-mai-juni- juli-august-september-oktober. Maniskur: november-desember. So koma vit til 1974. Maniska stødan heldur fram: januar. Depressiónótti: februar-mars- apríl-mai. Maniskur: juni-juli- august-september-oktober-nov- ember-desember. Nu eru vit i 1975. Eg eri við at læra >sjúk- una<, sum er ein ógvuliga natúr- ligur atburður mótvegis hend- ingum og upplivingum, saman við umsteðum og ættarbregði at kenna. Eri við at læra at stýra henni. Eri við at finna ein livsstil og eitt arbeiði eg kann liva saman við, ein nýggjan edendi- tet. Havi funnið út av, so smátt, at >sjúkan<, hon kann brúkast, og at hin vil brúkast. Á heysti kemur fyrsta bókin, 17 Yrking- ar. Í hesum yrkingum stendur mín arbeiðsætlan, arbeiðsskema og -øki. Men, tað er bara eg sjálvur, ið veit tað. Hesar 17 Yrkingar vóru tiknar beinleiðis 1 i privat yrkingasavni ur minúm Ego-terapi, udtryk for stærke indtryk. Eg umsetti tær bara til føroyskt. Um várið 1976 kemur onnur bókin, Vaknaður Vársins Songur, eftir faðir mín, sála, Jens Dam Jacobsen. Um ein hyggur eftir støddunum á bók- unum, so eru tær ógvuliga væl- hugsað bygdar upp. Eg hevði ikki ráð, at geva út bókina Í Grenlandi Við Kongshavn. Tí mátti eg fyrst geva 17 Yrkingar út. Og tað hon kostaði, var nóg dýrt. Eg mundi farið á heysin. Ti i Føroyum vóru bara seld 200 eintøk. Eg arbeidi vi3 småum uppí skoytum, sum seld verða beinanvegin. Havi ikki ráð, at lata bøkur liggja óseldar í ára- vis. 300 eintak seldi eg herniðri við at súkla runt. Seldi míni fyrstu tvey yrkingasevn til Magnus Dahl, sum búði úti í Drager, sjálvur búði og tá í Søborg. Soleiðis traðkaði eg runt. Frá Drager til Heduhusene Øst. Frá Sydhavnen til Norð- havnen. Frå Amager til Helsin- gør. Ein praktfull uppliving. So, um eg sigi, at tað vóru tey minst múgvandi, kollegianarnir her í býnum, id figgjadu grundarlagið undir minum bókaútgávum, so er tað einki annað enn sannleik- in. I dag havi eg 2 eintøk eftir av 17 Yrkingar. 650 vórðu prentaði. 150 forerdi eg burtur framhald