mikudagur 22. juni 1977síða 12

Síða 12 sasialurin Nr. 46 — 22. juni 1977 Dómadagsljóð Tað eru álvarsorð, ið koma frá einum millumtjóðabólki av vis indamonnum, ið hava kannað orkuviðurskiftini í heiminum Nidurstødan er, at heimurin alt fyri eitt eigur at broyta orku mynstur sitt, um ikki vit skulu enda i einum sosialum, buskap arligum og politiskum ruduleika um emi 159—20 ár Soleiðis ljóðar úr bókini >En ergy-global Prospects 1985 2000« Visindamenninir, sum koma úr flestu londum í vestur heiminum siga, at orkutervurin um ár 2000 verður dupult so stórur sum í dag, um vit seta tann búskaparliga voksturin til 1 um árið Til hesa tíð er longu vorðið galið við allari javnvåg millum tilboð og eftirspurning eftir orku, sjålvt um kolframleidslan verður margfaldað til ta tid og sjálvt um vaksið verður mun andi um kjarnorkuna Oljan verður at kalla uppi um ár 1990. meðan tað framvegis er væl eftir av gassi. Trupulleikin er bert tann, at tað sum nú verða Framhald frá síðu 6 wealth, Australia og Canada, sum i løtuni fåast vid at um hugsa grundlógarbroyting, fara at taka seg burtur úr samgong uni, og síðani hevur sjálvt Bret land gjøgnum limaskap sin i EF meir og meir sett eina europeiska kos, sum ikki likar londunum i samgonguni, ið oll eru uttanfyri Europa Í veruleikanum er Bretland tað land, ið hevur mest at siga í samgonguni, hóast at oll 36 limalondini formliga eiga somu rættindi. Eisini verða 30% av ollum umsitingarútreiðslum Commonwealths goldnar úr London Í samgonguni eru annars eis ini smærri eki og oyggjar spjaddar um allan kvettin leivdir av ti einaferð so makt mikla bretska heimsrikinum Tilsamans 5 miljónir fólk búgva á hesum landaøkjum. 4 av teim um 5 miljónunum búgva í Hong Kong og 60 fólk búgva á pinkuoynni Pitcairn í Kyrrahav inum, eftirkomarar av upp reitstramanningini å heims- gitnu bretsku skútuni »Bounty« frå 1700-talinum. OPEC-londini, sum fara at framleiða gassið og koma stórir flutningstrupulleikar at stand- ast av tí. Gassið missir t.d. 25 av orkumongd síni undir flutn ingi Hvussu skal heimurin greiða hesar trupulleikar? Serfrøding- arnir eru ikki bjartskygdir, tá tað snýt seg um at fáa til vega aðrar orkuformar enn olju Frægast man vatnorkan vera, og teir meta eisini, at um ar 2000 fer 1/2 av tí orku, sum skal til at gita alt vatn upp, sum nytt verður at koma frå sólarhitan um Somu visindamenn mæla inni liga til rokusparing. T.d. meta teir, at við skilaliga isolering tey komandi 25 árini kann orku nýtslan setast niður í eina helvt pr. kvadratmetur Samantikið framgongur av bókini, at ár 1995 fer oljan ikki longur at røkka til, sjálvt harð astu sparitiltøkum, men sparitil tøkini kunnu minka um munin millum útboð og eftirspurning. Tað er ti avgerandi neyðugt, at heimsins lond longu nú fara at fyrireika eina broyting av orku- mynstrinum burtur frá olju til okkurt annað. Her verður fyrst og fremst hugsað um kol. Kolið er nóg mikið av til fleiri hundrað ár. men her er vansin tann, at megingoymslurnar av koli liggja í Norduramerika, og ymiskt bendir á, at londini har ikki hava hug at flyta út av hesum koli Nóg er eisini til av náttúrugassi, men hetta er sera kostnadarmik- ið at flyta. Sum heild mugu vit verða greið yvir, at um ár 2000 eru allar orkukeldur í jørdini troyttar og ti er altumráðandi, at millumtjóða samstarv verður fingid i lag um nyggjar orkuleid ir áðrenn ov seint verður. Hvussu verður vorðið her hjá okkum? Nær fáa vit eitt sakligt orða- skifti um orkuspurningin? ST og lutur samgongunnar í frígeringini Royndir Sameindu Tjóða at gera enda á hjálandaveldin- um er í tveimum tidarskeid um, annað frá 1945 til 1960, hitt í tidini aftaná 1960, og sum grundar seg á søguligu aðalfundarsamtyktina frá 14 desember 1960, gitin sum »Samtiktin um sjalvstyri fyri hjá lond og -folk« Ein serstok formyndara skapanevnd arð sett á stovn eftir reglum í sjálvum ST høvudssåttmålanum, at taka sær av teimum londum og landaøkjum, ið ikki høvdu vunnið frælsi Við ársenda 1949 hevði aðalfundar Sameindu Tjóða góðtikið hesi formyndara skapsøki Nauru (umsitid av Au straliu) New Ghinea (eystari fjórðingurin av oynni av sama navni, umsit in av Australia) Ruanda-Urundi (um sitid av Belgia) Kamreun og Togaland (Frankariki) Somaliland (Italia) Vestur-Samoa (New Zealand) Tanganyika, Kamerun og Togoland (Ong land) Longu frå byrjan var greitt, at fremst hjå formyndara skapsnevndini kom at vera so vid at fåa hesum økjum fult sjålvrædi, og i årunum frå 1956 til 1962 fingu 8 for myndaraskapsøki sjålvstyri Sidani 1975 hevur nevndin einans havt eftirlit vid teim um sonevndu strategisku oyggjunum i Kyrrahavinum Marshalloyggjarnar, Marian- oyggjarnar og Carolinoyggj- arnar terylene slacks prisur 178, 198,- troyggja 69,- — — — ternut tunika prisur 198,- T-shirts nidurdeilur 234,- , i reyðum og marine 138,- Si»ålabidin … … ——". A cen