hósdagur 11. juli 2002síða 17

32 Nr. 130 - 11. juli 2002 Nr. 130 - 11. juli 2002 33 setir seg aftur og er burtur. Eg síggi hann ikki. Løgið. Kanska ein huldumaður. Men tað fer neyvan at bera til í hesum góðveðrinum. Teir plagdu at vera úti í mjørka og ringum sýni. Nei, nú er hann aftur farin til gongu. Men hesaferð beint tvørtur um hagan. Gott er, eg møti honum helst á veg omanaftur, um eg ikki geri av at fara á Malinstind eisini. So eri eg á Húsafelli. Her er eingin gestabók meira, so eg havi ikki annað at gera, enn at hyggja meg um. Og tað er av sonnum ein sjón, sum vekir fostur- landsást í sál, sum Mikkjal á Ryggi sigur í yrkingini um Wenzel Hammers- haimb. Tveir kappar úr granna- lagnum. Her liggur Steigin beint undir, og longri burtur tekki eg Rygg í Miðvági. Helst eru Beitishúsini har einastaðni inni í rúgvuni. Hinumegin liggja Malins- tindur og Heldarstindur. Hetta fjallið við tí ófrætta- kenda navninum, sum minnir aftur á sinnopsgass og mansskaða. Tað kylir í mínum kjøti, sum Gyðja segði á sinni. Og eg vendi mær vestur yvir aftur. Síggi alla oynna. Sandavágur er næst, og inn á Miðvág. Yvir um Leitið, har vatnið liggur og líkist einum firði, sum stingur seg inn í landið. Úti í Oyr- um er bert ein heilt kløn strika at síggja, sum sigur tí, sum veit tað, at har er ikki opið. Tindhólmur stingur høvdið undan, og longst burtur liggur Mykines í táminum. Men oman aftur skal farast, hóast alt. Og eg havi gjørt av, at eg fari ikki á Malinstind í dag. Tað má bíða til einaferð í summar. Taki meg spakuliga oman norður eftir. Einar tvær harur fara undan mær, og onkur hendinga lógv er at hoyra. Gangi fram við tjørnini, sum eg havi hoyrt skal vera fullav kombikkum. Royni at trampa á bakkanum fyri at vita, um okkurt livir. Men tað er so eiðasørt. Har er steindeytt. Havi ikki møtt tí døkkt- klædda manninum enn, og eg síggi hann heldur ikki úti í hagnum. Hann man vera fairn at húsum sama veg, sum eg sá hann koma. So oman millum likkur- nar, sum eru farnar at savn- ast her omanvert garðin. Tað er ov tíðliga enn, til at tær hava vorpið, men í tær, so næskar tær ikki eru kortini. Larma illa og vilja hava meg at pakka meg burtur. Her havi eg einki at gera. Og so gongur tað, sum tað kann. Fari um garðin og gangi eftir vegi at húsum. Stuttur var túrurin í tíð, men drúgvur í uppliving- um. Tað tekur helst eina løtu at fáa inntøkini at festa seg og brúka tey til nakað skilagott, hugsi eg og hyggi at klokkuni, sum sigur, at nú, eg eri aftur í túninum, eru bara tríggir tímar, síðan eg fór. Tað haldi eg sjálvur vera skjótt gingið. Av Krosstindi sæst víða. Í neðra er Oknadalsskor og suðuri í havi liggja oyggjarnar lið um lið. Fyrst Koltur og Hestur, síðan Sandoy og Suðuroy sum kámast eitt sindur burtur í táminum Mynd: Edvard Joensen Framhald av síðu 28 Tórbjørn Jacobsen fólkatingslimur Danski móðirflokkurin helt seg gera føroyska javnaðarflokkinum ein beina, tá ið teir lótu danskar spinndoktarar skipa valstríðið í 98. Royndin miseyðnaðist. Teir raktu ikki føroysku fólkasálina í solar plexus. Í vár plagieraðu teir móð- urflokkin við verri úr- slitið, og nú bíðar føroy ingurin spentur eftir, hvussu Hendrik, Katrin, Andrias, Jóannes, Krist- ian, Gerhard & Vilhelm fara at rigga í einum svenskum hami eftir at formaðurin í Degi og Viku boðaði tjóðini frá, at ein svii nú var boðsendur, at fáa flokkin í spónalagi aftur. Ismurnar fingu ongantíð fótin fyri seg í Eysturoynni. Tesurnar, um orsøkina, kunna vera fleiri. Ein er, at flestu húski áttu hús, trøð, kúgv, neyst og bát. Hendan sjálvstøðan hevði tað við sær, at teir ikki vóru so lættir at syfta av fremm- andum tonkum. Kapitalist- arnir bóru seg kanska ikki so býttliga at, sum aðra- staðir, livdu sum fólk flest, og framherjarnir í ar- beiðararørsluni hava seig- liga og djarvt stjórnað sín- um feløgum til limanna besta. Tá ið tað kravdist, lupu teir heldur ikki av, eitt nú tá ið Erlendur Patursson stríddist fyri rættindunum hjá føroyskum fiskimonn- um, í døpru fimti-árunum. Persónsdyrkan er eisini ókend í oynni. Hóast hann var ein politiskur gigantur, eftir føroyskum mátistokki, so fara gøtumenn neyvan nakrantíð at umhugsa tank- an, at telgja eina skurð- guðamynd av Øregaard og sveipa hana uppá eitt bróst í skúlanum. Í apríl mánaða 98 hendi tó ein broyting. Tá kom ein plastmynd, av formanni javnaðarfloksins, at standa inni á Skipanes- krossinum. Demoniseraður. Einar fýra til fimm mans- hæddir. Hvíttklæddur. Ermarnar rullaðar upp á vinstra armi. Slips. Og obligatoriska pípan stútaði sjálvandi fram úr myndini. Modellið var danskt. Stoypt av donskum spinndoktarum til ein esbjergensara, ið hevði ræði á Danmørkini, Føroyum og eftir øllum at døma eisini Føroya Javn- aðarflokki. Royndin miseyðnaðist. Jarðbundnu eysturoying- arnir skiltu í hvussu er ikki eitt kvekk av hesum. Kendu valla mannin. Hann var heldur ikki uppstillaður í oynni. Okkurt bendir á, at danskir spinndoktarar hava verið framvið aftur hesa- ferð, men tekin eru um, at teir finna ikki á beint. Finna ikki innar í solar plexus á føroysku fólkasálini, so nú vóru góð ráð dýr, - tá ið hetta nú ikki kundi fyri- skipast innanvert rimarnar á ríkisfelagsskapinum. Tað sum danir og føroyingar ikki megnaðu er nú lati einum sosialdemokrati úr svítjóð at fara í takholt við. Um teir skilja føroysku fólkasálina betri enn aðrir er ilt at meta um. Hava verið lítið um okkara vegir. Ein var tó, ið kallaðist Rundwall. Búði í Villums- gøtu í Havn. Hann var kavari. Fekst við havna- bygging, og tað varð hildið, at hann hevði eina rímiliga góða tendring. Tá ið hann kavaði herumleiðir, hevði hann ein kendan heiða- mann sum hjálpara. Hesin skuldi ansa luftkompress- aranum og røkja neyðuga tvívegis-telefonsambandið, av bolverki á botn. Einu ferðina var hjálparin komin sær í tos við onkran bygda- mann á havnalagnum, og varnaðist ikki beinanvegin, at tað kimaði á máltráð- num. Tað gekk ein góð løta. So tók hann rørið av, og spurdi tey legendarisku orðini: "Hvønn tosi eg við?" Rundwall, ið var hin einasti sum kundi svara, og sum var um at kvalast av iltmanguli, setti føtur í spenni, og kom við sjógv á baki úr sjóvarmálanum. Krøkti í oljudansin hjá hjálparmanninum og hirdi hann út av bryggjumúlan- um. Kort prosess. Hann skilti eftir øllum at døma ikki hendan serføroyska fasongin: Tað sum ikki hendir ídag, tað fáa vit bara á skaftið ímorgin, - ístaðin. Tá ið Jógvan Sundstein royndi at stýra danska heimastýrinum í norður- høvum, valdi danski uttan- ríkisráðharrin, Uffe Elle- man-Jensen, at halda norðurlendskan uttanríkis- ráðharrafund í Føroyum. Hetta gekst í stóran mun eftir ætlan. Tó hómaðist ein disharmoniiur, tá ið Jógvan spurdi um ikki føroyingar eisini kundu luttaka á hesum felags norðurlanda fundi. Uffa dámdi ikki spurningin og svaraði beisktliga: Nei. Svenski uttanríkisráðharrin Steen Anderson, ið mundi skilja lítið av hesum danska malsjónskni, segði tá tey kendu orðini: "Tá er ikki nógv at gera. So mega tit bara bíða haðartil tit eru fræls tjóð við teimum rætt- indum ið hartil hoyra." Øðin spann í danir, og tað hoyrdist, at maðurin fekk álvarsliga, diplomatiska re- primandu fyri sítt sjálv- sagda munnlætni. Í einu røðu, sum varð hildin tá ið sosialdemo- kratiski flokkurin í Skåne hevði seksti ára føðingar- dag, endurgav Olof Palme kenda pólendingin, heims- spekingin Leszek Kola- kowski fyri at hava sagt: "Vinstrivongurin skilir utopia út, - á sama hátt sum brisið - ella búkspýttkertil- in - skilur út insulin." Og Palme spyr sjálvur: "Skal hetta veruliga skiljast so- leiðis, at politiski vinstri- vongurin er lagnudømdur til politiskt fantastarí, dreymaslátur tilevnaði við skrivaraborðini ella til flýggjanina inn í eina óveruliga framtíð?" "Nei, soleiðis var hetta sjálvandi ikki hugsað. Hevur vinstri- vongurin eingi utopia, tá fær hann ikki verið til. Honum tørvar áhaldandi at seta sær mál, sum her og nú, í løtuni, eru órøkkandi, men sum geva dagsins broytingum eina meining." Eitt politiskt og hug- sjónarligt stórmenni var Palme. Ov djarvur fyri onkran. Tí slapp hann ikki at liva. Kendastu orð hans- ara er helst hesi: "Politikkur - tað er at vilja nakað. Sosialdemokratiskur poli- tikkur, tað er at vilja broyt- ingina, tí broytingin kann hava við sær batar, kann geva hugflogi og virkisorku føði, og kann hartil lynna undir dreymar og visiónir. Men sjálvandi má viljin hava eina kós og broytingin eitt mál. Sosialistarnir eru nóg hugstórir til at vilja nakað, tí hugsjónin er drív- megi viljans, og vit er nóg djarvir at fara undir broyt- ingar, tá ið broytingarnar kunna gera utopia til veruleika." "The sweedish link" hjá Føroya Javnaðarflokki ber brá av frustratión og ræðslu. Kanska eisini ómegd. Undarligt at før- oyskir javnaðarmenn ikki eru teir bestu til at rannsaka seg sjálvar, og haðani at leggja eina leið sum ber á mál. Kanska er danska sambandið framvegis ov máttmikið. Tungt er sleppa teimum, ið stóðu við vøgguna. Hugsjónarloysi hevur tað við sær, at tú rekst sum tongul í brimi, stýrdur av skiftandi rákum. Kanska hevði skaldi meiri rætt enn gott er tá ið hann segði, at móðurlandið hjá føroyskum javnaðarmonn- um altíð er har sum peng- arnir hjá hinum eru. Stórsti trupulleikin er sjálvandi tjóðskaparspurn- ingurin. Vit sóu tað nú aftur undir samgongusamráðing- unum. Álíkt nevaleiki ímóti skuggum. Tað einu løtuni fyri øllum. Í aðru syftu imóti øllum. Alt eftir hvør hvalur kom upp at blása og nær. Síðani lotaði ikki úr hanakjafti. Tað einasta fjøldin veit er, at bíða verð- ur eftir einum ókendum spinndoktara úr svítjóð fyri at fáa flokkin í spónalagið aftur. Og er hann hug- sjónarliga í ætt við Palme og Anderson, tá ger hann kanska skarvslopið, ið fær flokkin inn í týðningar- mikla stríðið fyri skipanina av føroyska nationalstat- inum. Ermarnar rullaðar niður aftur og ketilsdraktin smoygd um herðarnar. Tá man fara at grógva um gangandi fót hjá politiska frælsinum í Føroyum. Alt kann nú henda. Spenningurin økist. Um hann roytir teir út av bolverkinum, og tað fer at svíða sum svøllur ella hesin ókendi sviin fær alt aftur á rættkjøl, ja tað spyrst sum livst, sum Virgállur við Liða, so filosofiskt, plagar at taka til. Ímeðan vit bíða eftir svi(ð)anum? VIÐMERKINGAR John S. Myllhamar trúboðari Greinin niðanfyri varð send blaðnum Trúboðin sum eitt aftursvar, men varð ikki tikin upp - varð ignorera. At greinin, sum stóð í Sosial- inum síðstu viku, var send Trúboðanum, stendur onga- staðni Viðmerking til formannin í Heimamissiónini At innlegg mítt fór at fáa sama heiðurspláss og líka stórar stavir sum meinig- heitin í Hoyvík fekk í Trú- boðanum, hevði eg sjálv- andi ikki vænta, men metti kortini, at eg skuldi senda tað til Trúboðan, tá ið tað var ein viðmerking til nakað, sum staðið hevði í hesum blað. Men orsaka at eg kom at taka pláss í blaði tykkara. Væntaði kortini, at eg kundi fáa viðmerkingina við í næstseinasta blað tá ið hon varð send í góðari tíð. Men sum eg skilti, varð avgjørt, at hon ikki mátti koma við áðrenn Ársmøti. Kortini eri eg vissur í, at tað var ikki blaðstjórin, sum foraði fyri hesum. Grundin til at eg gjørdi viðmerkingar til fríkirkjuna var, at Trúboðin altíð er skjótur at koma við rætt- leiðingum tá ið okkurt er áfatt við fólkakirkjuni, og onkur prestur ikki ger blað- stjórnini eftir vild, men ongantíð eitt einasta orð um sveimarí og falslæru í øðrum samkomun og kristi- ligum bólkum, sum er líka skaðiligt fyri fólk okkara. At blaðið kom við einum objektivum tíðindastubba, um hvat hendir í kirkjum og samkomum kring heimin, eins og Indre Missións Tíðindi vanliga gera, vil ein og hvør meta er náttúrligt, men at fylla málgagnið hjá Heimamissuiónini við talum og myndum frá vígsl- uni í einari aðrari kirkju, halda mong við mær vera løgið. Her var eitt gott høvi hjá Trúboðanum, at gera viðmerkingar til eina læru, sum vrakar læru og bygna fólkakirkjunnar. Svar fekk eg so einki uppá, hvat høvuðsstýrið sigur til, at aðalskrivarin, uttan at vera biðin, ber heilsan og góðynskir frá Heimamissiónini til hesa nýggju meinigheit, sum er brotin út úr okkara kirkju vegna tað, at vit ma. hava eina skeiva læru. Eg persónliga hevði mett tað bæði burtur við og óerligt um eg bar teimum nakra heilsan. Men eg hevði heldur ikki væntað nakað svar. Heldur varð hetta snara inn á onnur ting, við at vísa á allar tær ymisku samkomur, sum vóru til- staðar við heilsanum tá ið Leguhúsið í Nesvík varð vígt. Nú var eg sjálvur tilstaðar tá, men minnist ikki eina einastu samkomu uttanfyri fólkakirkjuna írokna hana í Hoyvík, vera tilstaðar har við nøkrum heilsannum og góðynskj- um. Men formaðurin í Heimamissiónini er vist meira sannorðaður enn eg, so tað má vera eg, ið eri gloymskur. Nú veit eg ikki um hetta verður tikið upp í Trúboðanum, tá ið so torført var, at fáa mítt fyrra innlegg við. Men okkurt lítið horn finnist kanska, og so skal eg í framtíðini ikki taka pláss í blaði tykkara. Vil ikki at tað verður sagt ósatt um meg av blaðnum Trúboðin C M Y K 33 32