mikudagur 13. desember 1978síða 10

Síða 10 Føroyskir útisetar Nr. 94 — 13. desember 1978 Føroyingafelagid á Fjóni: Eingin hølisneyd — storthundrad limir Karmurin um sambandid millum føroy- ingar å Fyn er Føroyingafelagid. Livid sjålvt í felagnum er lesandi ungdómurin i Odense, sum annaðhvert friggjakveld hittist til samkomu í læntum helum. Feroyingafelagið hevur verið so heppið, at onkur felagslimur hevur havt samband við Deyvafelag- ið, ið eigur eini hús í Læssøegøtu, har felagið altíð fær hølini til låns, um tey ikki verða nýtt til annað endamál. So hetta vandamálið hava feroy- ingar á Fyn ikki at drag- ast við. Á hesum samkomum verður ymiskt havt fyri. Filmsýningar, kortspæl, skemtiligar spurnarkapp- ingar, dunnu-spæl, har vinningarnir ofta eru av- lop frá veitslum. Vanliga hevur felagið tvær veitsl- ur árliga ella meira, onk- untiå undirhalda felags- limir við tónleiki, og ann- ars verður eitt og annað havt á lofti. Veitslurnar draga fólk Tað eru serliga veitslur- nar, ið draga fólk til sín. Fyri kortum var veitsla við fyrsta floks spiki og turrum fiski, og í vár høvdu vit eina veitslu við ræstum kjeti, og annars má sigast, felagslívið er gott. Síðst í februar var Er- Frá hátíðarhaldi í Odense. Emil Thomsen og Sverri Eg- holm lendur Patursson og held- ur ein fyrilestur um Fer- oya segu í nýggjari tíð, frá umleið 1850 til dagin í dag. Hetta var ein ógvu- liga væl fagnaður fyrilest- ur, sum mangan hevur verið saknaður. 12. mars skipaðu vit fyri Grækarismessuhaldi úti í einum skógi. Heldur kelið var, men fitt av fólki var kortini komið til stað- ar. Gott 100 limir Feroyingafelagið | hevur meira enn 100 limir, flestir føroyingar men annars danskir vinir. Til veitsl- urnar koma altið 60—70 fólk, stundum fleiri, stundum færri. Feroyingafelagið á Fjóni er ikki nýtt. Mið- skeiðis á oynni er ein lítil býur ella eitt bygdarskap- ilsi, sum eitur Hesselager. Tað var her ið Gudmund- ur Bruun og aðrir høvdu eitt virkið felagsliv. Teir komu saman í Rottufell- uni í Svendborg, har eisini fleiri siglandi feroyingar hava verið. Nú er savningarstaður- in Odense, og hjá flestum fólki er hegligt at sleppa frá húsum, annaðhvert við bussum, toki ella egn- um bili. Onkur býr í Ny- borg, onkur í Fáborg, onkur í Svendborg onkur á Norðurfyn, men tey flestu búgva tó um Oden- se-leiðina. Tó eru tað fleiri, sum koma frá Hús- arhaldsskúlanum í Skárup og Handarbeiðsskúlan- um í Kerteminde, har Amanda gamla helt til. Gott ferðasamband Hetta, at ferðasambandið til Feroya er so gott, og at ráðini tykjast betri enn fyrr, ger ivaleyst tað, at lesandi feroyingar, sum munnu vera um helming- urin av felagnum, gera ikki tær stóru skreytirnar úteftir, sum vit kenna frá fyrr, serstakliga tá ið vit hugsa um stríðsárini. Tó er tað enn sum tað. var tá: Tað er í Keyp- mannahavn, teir eru á- grýtnastir við virksemi úteftir, t.d. skrivliga. Har hava teir jú Mentunar- grunn Studentafelagsins, og har verður Oyggja- skeggin framleiddur. Málslig avlaging Her skal verða nortið eitt sindur við målsligu stød- una, ið feroyskir lesandi men eisini aðrir feroying- ar, búsitandi í Danmerk, eru í. Qll frálæring fer fram á donskum, sum kanska einki er at siga til. Allan dagin, allastaðni, mást tú málbera teg á donskum, um hugsingur skal vera um, at onnur skulu skilja teg. Og tá ið tú óvart snávar, og t.d. sigur »faldt« í staðin fyri »væltede«, so siga teir »hvad behager<, áðrenn hálvtalað er orð. Hetta er eitt salg av dansk-gering. Hetta er tað, sum vit síggja spegla sær í teim- um ritum, ið útisetar skriva. Feroya mál teirra er avlagað, fåtæksligt og hálvdanskt. Annars er meiningin góð, teir tykj- ast bara sum skarvur tunguleysi. Men orsøkin er ikki ein- ans danska tilvera teirra. Meginorsekin til hesa veikligu stødu teirra, tá ið teir skulu bera metingar og hugarensl síni fram á føroyskum, hon liggur i Feroyum. Hon liggur hjá teimum lærarum, ið hava undirvíst hesum dreingj- um og gentum — í barna- skúlanum, (í heiminum), í elstu flokkunum og at enda í HF- og Studenta- skúlanum. Tað er hetta grundarlagið, ið átti at verið lagt, men sum ti- verri tykist vera so skirv- isligt og visasligt, at so títt og knapt nakar á- gangur kennist, so hoykn- ar hann ella hon fyri ein- um máli sum tí danska. Og hetta batar ikki í longdini, ti her er vandi á ferð. Málið tolir ikki ta misrekt, ið her kemur til sjóndar, tí retur málsins eru alt ov ungar til tess. Her eigur vend at koma i. Føroysku lærararnir eiga at taka sær um reiggj og reisa spurningin um hesa stødu, og bara nýta ein tíma til tað um ikki annað, á teimum landsfundum, teir hava, og lítið annað tosa um uttan lenarhækk- ing. Víst skulu teir hava sømiliga løn, men teir eru um somu tíð næstir til at rætta henda hættisliga skeivleikan og svík í frá- læringini í móðurmálin- um. Men endamálið má vera, at so stórur partur av hægri útbúgving sum til ber fer fram í Føroyum. Og tað er ein politiskur spurningur. Men lærarar- nir í og lágu læristovn- unum kunnu skunda und- ir, at so verður. Framtíðarynski Hetta var so ein persónlig meting. Men tað man vera semja millum allar fer- oyingar her, at allar vitjanir av landsmonnum em kærkomnar. Vit kunnu her nevna, at síðst í mai mánaði var sjónleik- arabólkurin GRÍMA her og vitjaði við leikinum um Kópakonuna í Mikladali. Tey vórðu væl fegnað, út- úrslitið var gott. Men serliga kundu før- oyingar á Fjóni hugsað sær vitjanir millum feløg- ini, fyrst og fremst tey í Keypmannahavn og Ár- hus, við einum og eðrum. Vit kunnu her nevna tað frálíka minningarhald, sum universitetsbóka- savnið í Odense skipaði fyri í sambandi við, at tað 25. september vóru liðin 150 ár síðan bókasavn Ki; sogense 2 ft" “4 SÉ Husby ydebjerg føjer; . Sand Ørsted; ara Jow Ve Ga Assens NT Ebberudt Hårby ia Båring Skoty) ÁÐ Sr O NO 8 fjord Bre 7 YU Abd . Mreborg 2 —— : Svendborg un æb” MsDØIIE Lange Basmark Me Dalb D h Odense á lesinge på) Stor > Nil Jákup i Skemmuni skrivar úr Odense varð sett á stovn i Før- oyum. Har vóru nógvir føroyingar samankomnir at lýða á reður, ið Hans Bekker-Nielsen, pro- fessar, Jakob Nielsen, út- varðsmaður, Óle Jacob- sen, magistari og Jóhan Nieisen, fólkatingsmaður o.a. hildu. Seinni um kveldið skip- aði Feroyingafelagið fyri lítlari veitslu. Har takkaði Sverri Egholm lands- bókasavnsins vegna fyri tann heiður, savninum og Feroyum varð sýndur við hesum stórfingna minn- ingarhaldi. Góð og vánalig minni Í skemtiligu reðu síni treiv Sverri aftur í okkurt, sum sagt hevði verið fyrr um dagin: — At viðurskiftini i- millum danir og føroying- ar í dag var so gott, komst einahelst av, at danir vóru heimsins vánaligastu imperialistar og kolonial- istar, segði Sverri. Ella kanska vóru teir júst teir skilabestu? Teir vóru ið hvussu er heilt eðrvísi. Teir nýttu ikki sum onnur harrafólk vápnamegi og harðskap, men ta tiltiknu vælvildina og lagaligheit- ina, sum nú hevði kevt føroysku tjóðskaparrersl- una. Ti tjóðskaparrersla trivist best í andsteðu, segði Sverri. Danska lógin um heimastýri í Feroyum, sum Jóhan Nielsen fyrr um dagin hevði róst sum so einastandandi, at pol- itikkarar komu langvegis frá at seta seg inn í hesa frálíku lóg, var eitt talandi demi um hendan danska vælvildarpolitikk. Feroy- ingar kundu yvirtaka næstan hvat tað skuldi vera — men yvirtóku sjálvsagt bert tað sum kostaði lítið og einki! Sum t.d. bókasavnsarbeiði, helt hann speiliga fyri. Tað finnast eingi hagtel viðvíkjandi hvussu mang- ir føroyingar búgva í Dan- mark ella hvussu mangir danir búgva í Feroyum. Takka verið heimastýris- lógini eru vit spard fyri slíkt stríð. Ti juridiskt finnst ikki ein dani í Fer- oyum og ikki ein føroy- ingur i Danmark. Tá ið hr. hr. Jensen úr Rynkeby flytur til Føroya verður hann føroyingur i somu løtu, hann setur fótin á klettarnar. Somuleidis verdur Jåkup i Skemmuni fullgóður dani, tå hann flytir til Odense. Juridiskt altso. Hvat vit kenna okkum sum er heimastyr- islógini óviðkomandi. Tað er romantiskur tjóðskapur — og slíkt er ónærisligt orð í dag. Hóast tað fáast feroy- ingar framvegis við at halda upp á sín tjóðskap. Teir hava síni feroyinga- feløg í Odense, Keypman- nahavn og aðra staðni í Danmark. Tilsvarandi donsk feleg í Feroyum finnast ikki. TEY Framhald á síðu 22