mikudagur 25. apríl 1979síða 4

Síða 4 Nr. 31 — 25: apríl 1979 ting-nýtt Stovnurin meguliga reguleraður í 1980 Uppskotið frá landsstýr- inum um at lata :rimum svenskum, tveimum eyst- urtýskum og tveimum pólskum trolarum at veiða svartkjaft á feroyskum sjóski i år var til 1. við- gerð á tingi mikudagin. Eftir nakað av orða- drátti um avtaluna varð málið beint í marknaðar- nevndina. Teir flestu av rødarunum hildu, at vit eiga at geva hesum trim- | um londum loyvi til at veiða svartkjaft móti, at vit skula fáa tilfar um royndir við svartkjafti til matna afturfyri. Nakrir av tingmonnunum vórðu tó ivasamir, um henda av- talan fór at hava nakran týdning fyri okkum. lvasamur sambandsmaður Tað var Jógvan Olsen úr sambandsflokkinum, sum var mest ivasamur um sáttmálan. Hann helt fyri, at skulu feroyingar nú lata hesum londum svart- kjaft til royndir til matna, so fóru londini eisini seinni at biðja um stórar negdir at tilvirka sjálvir. Jógvan Olsen helt ikki, at tað er grund til at lata eystur- týskarum og polakkum fisk. Hann segði seg eisini hava tosað við feroyskar fiskimenn, sum veiddu svartkjaft og vistu teir at siga frá, at nógv hjáveiða av bæði gullaksi, blálongu og upsa var í hverjum háli, tá roynt varð eftir svartkjafti. Hann helt tí, at vit eiga at vera sera varnir, tá vit loyva eðrum at veiða svartkjaft. Adolf Hansen (fr.fi.) meinti at føroyingar við einum tílíkum sáttmála eiga at fza aðra hjálp aft- urfyri. Hann vísti her á ta broytingartíð, sum Fer- oyar eru í og helt fyri, at vit kundu fingið tekniska hjálp til at avlasta fiski- vinnuna. Hann mælti at enda til, at marknaðar- nevndin bað landsstýrið taka upp nýggjar sam- ráðingar við hvert landið sær um at fáa eitt annað grundarlag fyri einum sáttmála. Danskir millum- menn Hilmar Kass (Gl.sj.) saknaði frágreiðingar um royndirnar hjá nevnd: londum. Hann helt, at vit t.d. kundu sett sum treyt fyri einum sáttmála við sviar, at føroyingar kunnu keypa svenskar verur beinleiðis úr Sveríki og ikki gjegnum danskar millummenn. Hann vísti á demi um, at donsk mill- umlið dýrkaðu svensku seluna til Feroyar ovur- honds nógv. Poul J. Olsen (ja. fl.) segði, at tað var umráð- andi, at vit fáa henda sáttmálan í lag, so hesi londini kunnu fáa eina framleiðslu av svartkjafti til matna uppá beinini og somuleiðis uppbyggja ein marknað fyri hesi veru. Tá verður meguleikin hjá okkum seinni at koma inn á marknaðin við svart- kjaftavørum nógv størri segði Poul Jákup Olsen. Hákun Djurhuus, (fó.fl.) segði, at vit eiga at kanna, hvussu nógv svartkjafta- stovnurin tolir, soleiðis, a! vit í góðari tíð framman- undan kunnu fáa eitt varskó, tá neyðugt er at skerja negdirnar. Hann var tó undir núverandi umstødum fyri einum ti- líkum sáttmála. Heðin Klein, landsstýr- ismeður segði, at tað vóru tríggjar hø udsorsøkir til, at landssty.:5 legði hetta uppskotið fram. 1. orsøkin var hon, at svartkjaftur er ein Oregul- eraður stovn Jg sam- bært einaartekstinum, sum ST-havrættarráð- stevnan arbeiðir við, so skulu Føroyar í einum ti- líkum feri geva eðrum tjóðum loyvi at veiða av stovninum. Hann vísti tó á, at tað er meguleiki fyri, at vit longu í komandi ári fara at regulera svartkjaftaveið- una. Í dag ráða fiskifrað- ingar til at veiða í mesta lagi 800.000 tons, men tá fiskiskapurin kemur í eina náttúrliga legu, skal ikki fiskast meira enn 600.000 tons. 2. grundin er hon, segði landsstýrismaðurin, at tað hevur ein ávísan týdn- ing, at føroyingar í al- heims samstarvi kunnu fáa undirtøku fyri sínum sjónarmiðum. Tað hevur eisini víst seg, at júst hesi londini, sum talan er um at gera ein sáttmála við, hava tikið undir við fer- oyskum sjónarmiðum. 3. grundin er tann, at meguleiki er fyri at upp- byggja ein marknað fyri matverum úr svartkjafti. Landsstýrið hevur eis- ini fingið frágreiðing um royndirnar at framleiða henda fisk til matna og hesar upplýsingar hava teir menn í Føroyum, sum arbeiða við tí sama, nú fingið. Heðin Klein vísti eisini á, at feroyingar sambært sáttmálanum hava megu- leika at seta serfreðingar umborð á tey útlendsku skipini at vita, hvat teir gera. Jógvan Durhuus (tj.fl.) tók eisini orðið. Hann segði, at júst hetta, at vit kunnu seta fólk umborð at fylgja við teirra royndum hevur stóran týdning. Hann visti við hesum á, at vit her kundu gera nýtslu av teirra skipum, teir olju- brúki og teirra royndum. Og tann meguleikan áttu vit at roynt, helt Jógvan Durhuus. Fiskivinnuráðið á tingborði: Tervur á útbúgving innan fiskivinnuna Sum heild tóku allir flokk- ar undir við uppskotinun at skipa eitt fiskivinnu- ráð, sum skal verða ráð- gevari hjá landsstýrinum í fiskivinnuspurningum. Legtingið hevði upp- skotið til 1. viðgerð mána- dagin og varð uppskotið beint í fiskivinnunevnd løgtingsins til viðgerðar. Eitt tørvandi samstarv — Eg meti uppskotið vera ógvuliga gagnligt, segði Óli Jacobsen úr javnaðar- flokkinum, sum vísti á eitt tervandi samband millum fiskivinnufeløgini og pol- itisku myndugleikarnar. Oli Jacobsen førdi ann- ars fram, at upprunaliga var tað Erlendur Paturs- son, táverandi formaður FF's, sum setti uppskot um eitt fiskivinnuráð fram í 1969. Og í 1971 varð eitt meira fullfiggjað uppskot lagt fram. Men hvørgu uppskotini vórðu sam- tykt. Nakað týðandi gliðið burtur úr Í hesum sambandi visti Óli Jacobsen á, at nakað týðandi var gliðið burtur úr núverandi uppskotin- um — nevniliga greinin um yrkislærdóm: — Eg vil siga, at hesin spurningurin er minst líka aktuellur í dag. Fiski- vinnulærdómurin er lítil. Vit hava sjómansskúla, men har læra teir bert at sigla aftur og fram, segði Óli Jacobsen, sum legði aftrat, at ein privatmaður í Havn hevði skipað fyri einum trolskeiði, og hetta skeiðið var fullteknað við m.a. monnum frá naviga- tiónsskúlanum. Hetta vísir tervin á eini yrkis- útbúgving innan fiski- vinnuna. Annars spurdi Óli Jac- obsen landsstýrismannin í fiskivinnumálum, hvussu ráðið nágreiniliga skuldi veljast. Fiskivinnufeløgini áttu at valt ráðið Ein av hevuðsspurning- unum í orðaskiftinum gjørdist valið og sb setingin av fiskivinnu- rådnum. Fyri framburðs- og fiskivinnuflokkin segði Adolf Hansen, at hann tók undir við uppskotin- um, men hann helt, at yrkisfeløgini innan fiski- vinnuna åttu at valt fiski- vinnuráðið. Hetta hevði verið nógv betur og sunn- ari, segði Adolf Hansen. Meira vald til landsstýrið Framsegumaður fiski- vinnufloksins fanst at endamálsorðingini, har tað stendur, at fiskivinnu- ráðið skal vera ráðgevandi hjá landsstýrinum og ikki hjá legtinginum. Adolf Hansen segði, at hetta var tekin um, at enn meira vald skuldi út í Tinganes. M.a. hevði hann við- merking til greinina um, at landsstýrið skal góð- kenna reglugerðir, sum fiskivinnuráðið ger. So- leiðis fær legtingið onga ávirkan, segði Adolf Han- sen. Ongantíð stórri tørvur Signar Hansen úr tjóð- veldisflokkinum segði, at tervurin á einum fiski- vinnuráði ongantíð hevði verið sterri enn nú. Hann vísti á, at støda var ikki tíkin til fleiri spurningar, tí bíðað verð- ur til fiskivinnuráðið verð- ur sett. Annars undraðist hann á, hví legtingið ikki varð nevnt, tá talan var um býtið av t.d. veiðuhætt- um. Óneyðugt við lógaruppskoti Fyri fólkaflokkin segði Jógvan Sundstein, at honum hevði dámt betur, um einki lógaruppskot varð sett fram. Hann helt, at fiskivinnuráðið kundi verið valt og síðan sjálvt greitt hendan spurningin. Annars vónaði Jógvan Sundstein ikki, at tankar- nir hjá Adolf Hansen um eitt ráð við umboðum fyri øll fiskivinnufeløgini vann frama. — Ti so hevði fiski- vinnuráðið verið nógv meira bundið. Eftir hesum uppskotinum fær lands- stýrið heimild til at velja sjey ráðslimir við kunn- leika til fiskivinnuna og tað vil gera, at ráðið fer at virka nógv betur, helt Jógvan Sundstein. Eitt skjól fyri landsstýrið Sambandsflokkurin tók undir við tankanum um at seta eitt fiskivinnuráð. Men framsegumaður floksins, Pauli Ellefsen, kom við fleiri viðmerking- um. Tó ikki til sjálvt upp- skotið. Pauli Ellefsen vísti m.a. á, at landsstýrið hevði fingið størri og størri av- gerðarrætt, og hetta upp- skotið var eitt stig víðari á hesi leið, sum gekk ímóti hugsingum landsstýris- ins. Pauli Ellefsen segði, at tað verður sagt, at allir veiðuhættir skulu verða umboðaðir, men spurdi hverja ávirkan ráðið fekk. Hann ferdi fram, at tað varð ikki vinnan, sum fekk ávirkan, men afturi- móti landsstýrið. Eitt skjól fyri landsstýrið Hann segði, at landsstýrið fer at pilka nakrar mans út eftir politiskum liti og úrslitið verður, at ráðið verður eitt skjól fyri landsstýrið. Annars takkaði Pauli Ellefsen javnaðarflokkin- um og tjóðveldisfiokkin- um fyri, at teir hevdu lagt uppskotið fyri løgtingid, og ikki bara sett ráðið, sum Jógvan Sundstein hevði mælt til. Hilmar Kass tók undir við tankanum um eitt fiskivinnuráð, men helt, at skuldi bert landsstýrið velja ráðið, fór tað at ger- ast eitt skálkaskjól hjá landsstýrinum. Møguleiki fyri yrkislærdómi Eftir at allir umboðs- menninir hevdu havt orð- ið, svaraði Heðin Klein, fiskivinnuráðharri spurn- ingum og viðmerkingum. Til viðmerkingina hjá Óla Jacobsen um yrkis- lærdóm segði Heðin Klein, at tað fyri so vitt var tikið hædd fyri tí í uppskotinum, tí ráðið kundi gera reglugerðir um yrkisútbúgving. Um viðmerkingina hjá Adolf Hansen um eitt ráð valt av øllum feløgunum segði Heðin Klein, at landsstýrið metti, at so stórt ráð vildi ikki arbeiða so væl sum eitt minni ráð umboðandi øll áhugamál. Ikki umboða allar hættir, men kunn- leika til teir Til Paula Ellefsen segði Heðin Klein, at ráðið skuldi ikki umboða allar veiðubættir, men at ráðið skuldi hava hollan kunn- leika til allar veiðuhættir og til fiskiframleiðslu annars. Heðin Klein helt ann- ars, at tað var ein óarga- ligur pástandur, at lands- stýrið fór at peika sínar egnu menn út. Hann segði, at hetta var ikki ætlan landsstýrisins, sum hevði ætlan um at velja eitt ráð við serkunnleika og sum kundi arbeiða sak- liga saman. Viðvíkjandi skuldset- ingunum, at ráðið fór at vera eitt skálkaskjól, vísti 'fiskivinnurådharrin á, at flestú lond hava tilik ráð, so hetta var ikki nakað eindemi fyri Feroyar. At enda spurdi Óli Jac- obsen, um vinnufeløgini sluppu at velja ella inn- stilla ráðslimirnar. Tað var ikki ætlan landsstýrisins, segði Heð- in Klein. ForMANsskapurin ynskir ikki fleiri kvinnur í tinghúsið Formannskapurin í løg- tinginum hevur boðað teimum trimum kvinnun- um á tingi, Jonu Henrik- sen, Karin Kjelbro og Ingrið Sondum frá, at tær fáa ikki loyvi at læna løg- tingshúsini til tað ætlaða kvinnutingið, sum verður í mai mánaði. Í einum skrivi til for- mansskapin í løgtinginum siga tær triggjar løgtings- kvinnurnar, at hetta harmar tær, ti tær vita, at logtingshúsini í mongum forum hava verið nýtt til samkomur av eðrum slagi enn legtingsfundir og av ødrum fólki enn løgtings- valdum. Tær siga i skrivinum m.a.: >Tað tykir 7 =