mikudagur 13. juni 1979síða 2

Síða 2 Nr. 45 — 13. juni 1979 Meiri enn 90% av orkunýtsluni stava frá innfluttari olju Væl meiri enn 90% av all- ari orkunýtslu feroyinga stavar frá innfluttari olju. Hetta vísur ein kanning, sum næmingar við Steðis- útbúgvingina hava gjert. Kanningin er nú kunn- gjørd í nýggju orkubókini. Í innganginum siga næmingarnir, at tað ikki altid er lætt at finna ålit- andi tilfar og ikki sam- svara ymiskar keldur altid líka væl, tí kann okkurt vera komið skeivt fyri, men í hevuðsheitum man gongdin vera so, sum hon er lýst í viðgerðini av kanningarúrslitinum. Viðgerðin er býtt í tríggjar partar. Fyrst er eitt yvirlit yvir innflutn- ingin av teimum ymsu fossilu orkuslegunum, aftaná tað kemur eitt yv- irlit yvir ta orku, sum verður framleidd í Feroy- um t.v.s. kol og el, og at enda er eitt stutt yvirlit yvir orkuinnflutning, orkuframleiðslu og orku- nýtslu undir einum. Vaksandi orkunytsla Í høvudsheitum vísur úr- slitið av kanningini hetta: Orkunýtsla Feroya er stødugt vaksandi. I 1977 var oljunýtslan umleið 175.000 tons, tá tað sum fiski- og farmaskip keyptu uttanlanda er íroknað. Samlaði innflutningurin av eðrum orkukeldum (gass og kol) eru saman við kolagrevstrinum í Fer- oyum minni enn 1% av hesum. Tann elorka, sum var framleidd úr vatni svaraði til orkunegdina í umleið 4000 tonsum av olju, men skuldi sama el- orka verið framleidd úr Í hesum døgum er nýggj bók útkomin á føroyskum. Hetta er bókin »Orka«, sum er uppá góðar 300 síður. Innihaldið eru 15 fyrilestrar, ið vórðu hildnir á orkurådstevnuni í fjørheyst. Harumframt er eitt yvirlit yvir orkunytsluna i Før- oyum, sum næmingar á Steðisútbúgvingini hava gjørt. Í fororðinum stendur m.a., at bókin verður útgivin við tí í huga, at eisini á- hugaðir arbeiðsbólkar, t.d. H.F., studenta-, lærara, kveldskúlanæmingar o.a. á henda hátt kunna fáa lýst orkusteðuna í Feroyum, og hverjir meguleikar eru á hesum eki. Í bókini er eisini eitt uppskot um framtíðar orkupolitikkin i Føroyum. Um hetta uppskotið, ið er sent landsstýri og legtingi stendur m.a.: — Vit vóna, at uppskotið verður grundarlagið fyri skjótari politiskari avgerð um, hverja leið gangast skal og hverji tiltøk skulu setast í verk, so at vit verða væl fyrireikað at meta fframtidar heimsfevnandi orkutrupulleikum, og so at samfelagsmenningin kann halda áfram. Tað er annars idnadarfelagid og idnadarstovan, ið geva bókina út. Lagt til rættis hevur Eyðfinn Egholm, verkfreðingur. Einars Offsett hevur staðið fyri prentingini. Bókin kostar 135 kr. olju, hevði tað kravt eini 10.000 tons vegna lága effektivitetin. Líka mikið hvussu vit rokna, koma sostatt væl meiri enn 90% av allari orkunýtslu okk- ara frá olju. Býtið av orkuni uppá ymsar nýtarar er vegna væntandi hagtøl torført at gera upp. Vit hava áður í hesum riti víst býtið í el- nýtsluni, og av selu- mynstrinum fyri olju ber til at gera sær eina hóm- ing av býtinum her. Roknað verður t.d. við, at tað mesta av gassolju/ dieselolju, ið verður selt í smáselu á landi fer til upphiting, tað mesta ben- sinid til bilar, fueloljan til ídnað o.s.fr. Við tílíkum metingum fáa vit procent- vísa býtið av samlaðu orkunýtsluni (innflutt + keypt uttanlands) at vera sum myndin her vísur fyri 1977. Oljusløgini Hvat skilja vit so vid gassolju, dieselolju, fuel- olju, turbofuelolju osfr. Gassolja og dieselolja r jolacrevstur OS — 10 VR 254 "7 : 0 ( v vrTO LINTANNI NVINVLLN Ld4A34 Yr10 va mm == 110 ELFRAMLEIDSLA Orkunytsla Føroya 1977 739 UPPHITING 14) BILAR 115 IÐNAÐUR 114 FARMASKIP 908 FISKIFGR Telini eru í Gwh/ár (mill. kWh/år) ———————————————————ð————————ð——— ———————… ———— Tel fyri innfluttari olju eru sett í hesa talvu, sum vísir innflutningin í tonsum fyri árini 1963-1976: Ar Bensin Petro- Gass- fuelolja Diesel- Fuel- tils. leum olja olja olja løtt- tung- turbo- 4131 11649 2) 36900 5753 10237 2) 44331 4895 8076 2) 48967 6313 7781 2) 55332 5849 9049 3) 58027 7455 9907 3) 67667 10126 6264 3) 71483 10527 9979 3) 79916 3881 10851 3) 84297 4719 8881 3) 88307 5246 7634 6822 285 114414 1) 3799 6831 1121 101704 1) 1296 10392 581 115735 1) 16602 560 124802 22588 7004) 137058 63 2050 1972 17098 64 2712 3364 22265 65 2721 2944 30331 66 3188 3034 35016 67 3823 3269 36027 68 4429 2025 42951 69 5021 3162 46910 70 5031 2851 51528 71 5742 1840 62383 72 6788 2114 65805 73 7329 2218 84880 74 8198 1385 80370 75 8666 1414 93386 76 10161 1194 96285 TI 10934 —> 15005) 101336 1): gassolja + dieselolja 2): løtt + tung fuelolja 3): løtt + tung + turbo fuelolja 4): tølini fyri 1977 eru nakad rundadi Upp i talvuna er ikki roknað tann olja, sum føroysk fiski- og farmaskip hava bunkrad uttanlands og heldur ikki tað, sum flogfør, id flúgva uppá Føroyar, hava keypt utt- anlands. Tel fyri hesum eru ring at fáa, men fyri 1977 hava vit fingið nøkur tel. id verða mett at vera hampuliga álítandi, tey eru sett í talvuna ovast á næstu síðu eru somu oljusløg, men munurin liggur í prísi- num, orsaka av, at gass- oljan vanliga verður seld í smærri negdum,mest til húsarhald; meðan diesel- oljan verður tikin av skip- unum. Undir fuelolju koma slegini: lett, tung og turbo fuelolja. Lett fuel- olja er dýrari enn tann tunga og var mest nýtt av teimum gomlu útlendsku trolarunum, sum vóru undir Feroyum. Negdir- nar, sum verða innfluttar í dag av hesum oljuslagi, eru smáar. Av tí tungu fueloljuni eru tær sterstu negdirnar tey seinastu ár- ini farnar til sildavirkið í Fuglafirði og ravmagns- virkið í Kaldbak. Áðrenn hesi virki vóru sett á stovn, vóru tað einans nakrir fáir trolarar av tí Oljunýtslan 1977 gamla slagnum, sum nýttu hesa olju. „ fóru at hugsa um at fram- Meginparturin av (ti leiða streym úr vatnmegi. innfluttu turbo fueloljuni hevur verið nýttur av út- lendskum flogførum. Ti koma hesar nøgdir ikki at hava nakran serligan tydning fyri tann føroyska innflutningin. Men annars kann sigast, at eftir ti, sum er hent innan flúgv- ingina tað seinasta árið, bæði viðv. fiskimarks- verju og meguligari inn- anoyggjaflúgving, kemur hetta ivaleyst at verða ødrvisi tey komandi árini. Gass og kol Kanningin viðger eisini gass- og kolinnflutning. Meðan nýtslan av koli er minkað ógvuliga nógv hesi síðstu árini, og meðan oljunýtslan er vaksin nógv meira, má gass- nýtslan í síni heild sigast at hava verið meira stabil. Annars hava feroyingar, samanborið vid londini uttan um okkum, ongan- tíð nýtt nógv gas. Í 1967 innfluttu vit 323 tons av gassi. Í 1976 vórðu inn- flutt 308 tons. Meginpart- urin av gassinum kemur úr Danmark og Hollandi. Kolainnflutningurin er minkaður niður í nærum einki. Í 1967 innfluttu vit næstan 3000 tons av koli. Í 1973 vórðu bert 63 tons av koli innflutt. Megin- parturin av innflutta kol- inum kemur úr Englandi. El-framleiðslan Síðani er tað elfram- leiðslan í Feroyum. Tað var aftaná aldarmótið, at tankin kom fram um at Í 1919 setti legtingið nevnd at kanna meguleik- arnar fyri él-framleidslu, og eitt beinleiðis úrslit av hesum var vatnkraftverk- ið í Botni suðuri í Vági, sum byrjaði framleiðslu av streymi 18. juli 1921. At byrja við vóru tvær turbinur upp á 400 H.K. hver settar til, og í 1928 var verkið útbygt við ein- ari turbinu av somu stødd. Nevnast kann, at hetta var fyrsta el-kraft- verk i Føroyum. Síðani hevur útbygg- ingin av el-kraftverkum hildid fram bædi vid vatn- kraft- og dieselverkum, t.d. var eitt vatnkraftverk sett í gongd á Strond (norðanfyri Klaksvík) í 1931. Hetta verk hevði eina turbinu upp á 750 H.K. Men hesi seinnu árini hevur ið verið ei-felagið SEV, sum hevur framleitt so at siga alla el-megi, ið framleidd er í Feroyum. Tað skal tó ikki skiljast soleiðis, at hesi áður- nevndu verk eru niður- legd; viðkomandi komm- unur gjørdust limir í SEV og vóru tá verkini yvir- tikin av SEV. El-felagið S.E.V. SEV varð stovnað 1. okt. 1946 av ellum kommunum á Streymoy, Eysturoy og Vágoy. Fyrsta vatnkraft- verkið (Fossá-verkið í Vestmanna við eini tur- binu upp á 3000 H.K.) varð sett í gongd í desem- ber mánað 1953, og fingu tá 50% av limakommun- fáa elstreym til tær unum streym. sterru býgdirnar. Utbyggingin av SEV Men tá í tíðini vóru helt síðan fram soleiðis, at termisk kraftverk dýr at byggja og dríva, so tað var sjálvsagt, at menn í 1962 fekk tann seinasta av teimum upprunaligu Framhald á síðu 3 Samlað el- framleiðsla 24.00 20.94 1960-61 1961-62 1962-63 1963-64 2.41 34.07 1964-65 3.66 39.25 1965-66 - 6.93 42.35 1966-67 47.56 7.53 47.39 1967-68 54.43 4,39 50.36 1968-69 42.07 20.18 54.99 1969-70 47.10 19.58 57.45 1970-71 55,93 15.48 63.52 1971-72 53.06 24.22 68.78 1972-73 55.45 27.99 73.08 1973-74 55,60 33.95 78.55 | 1974-75 52.42 43.18 84.83 | 1975-76 46.68 59,47 91.30 | —. L Talva 1. Øll framleiðslutelini eru í milj. kwh. Talvan vísir samlaða framleiðslu, tað, ið er framleitt úr vatnmegi og tað, sum er framleitt við dieselmotorum.