mikudagur 20. juni 1979síða 6

sosialurin Nr. 47 — 20. juni 1979 telf. 14720 . 11820 box 76, 3800 Tórshavn Útgevari: Feroya Javnaðarflokkur Fyritaksstjóri: Tórfinn Smith Blaðstjóri: Vilhelm Johannesen (ábyrgd) Blaðmenn: Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Lýsingar: Arne Thomsen Uppseting: Sosialurin Prent: Dimmalætting Framtíðin HJÁ okkum eru røddirnar, sum tala ta døpru samfelagsmyndina, farnar at harðna í hvørjum. Eitt nú hoyrdu vit útgerðarmenninar greiða frá, hvussu úrslitið skarst í 1978. Niður- stødan, samandrátturin, karakter- urin var toluligur, men ikki nóg gott. VIT fingu at hoyra, at rækjuskipini høvdu greitt sínar skyldur í 1978 og somuleiðis línuskipini, ið høvdu havt tveir túrar í Newfoundlandi, meðan línuskipini til ísfisk høvdu havt hall. Hjá nótaskipunum var úr- slitið so hampuligt, men ídnaðar- skipini høvdu havt eitt ringt år í 1978. Hjá ísfiskatrolarunum var vánaligt ár og eisini langfaratrolar- arnir høvdu ringt ár. BURTURUR hesum kunnu vit so gera okkum metingar um 1979, sum nú er at knappast um helvtina. TAÐ vit vita er, at útreiðslurnar eru stórliga vaksnar, at oljan støðugt krevur meira, at ræsurnar ikki eru vorðnar rúmari har vit royna. Tann príshækking, sum eisini er royndur lutur, hevur ilt við at vinna á øktu útreiðslunum. TANN politiski veruleikin ar tann, at vit mega leggja alla orku í at finna eina nýtuliga loysn. Landsstýrið samrådist í løtuni við lånistovnarnar um útsetan ella leingjan av låni- skyldunum, soleiðis at hesi illa fyri- komnu skipini fáa tann skáan, sum krevst. Men tað er sjálvsagt ikki nøkur varandi loysn. MEST veldst um at selja til besta marknaðin. At vit dubba okkum enn betur, at vit viðgera ráfiska- nøgdina vit veiða i enn stórri mun heima hjá okkum sjálvum. TIL tess krevst politiskur vilji — og eisini vilji til at síggja tað neyðuga í tí at hugsa um aðrar vinnuvegir enn tann, sum fiskurin gevur, so vit ikki lorka burtur møguleikar, sum liggja fyri okkum — meguleikar sum kunnu styrkja vinnulíusmynstr- iðog fjøltåtta tað. EIN TØKK TIL THOMAS ARABO Nú Smyril byrjaði aftur siglingar sínar á Seyðis- fjorðin — hevði islendska sjónvarpið eitt viðtal við Thomas Arabo, stjóra á Strandfaraskipum lands- ins. Tað gleddi undirritaða og fleiri aðrar íslendingar frá Eysturlandinum at stjóri Strandferðslunnar var negdur við siglingar- tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. nar á Seydisfjørdin og gav okkum eina lítla vón um framhaldandi siglingar hagar komandi árini. Tað er nú einaferð so- leiðis at vit menniskju flest eru eitt sindur »ego- istisk<, tá vælferð okkara nærmasta er í vanda. Í hesum sambandi vil eg stutt nevna tað — at fleiri tættir í hesi sigling — meguliga — liggja ikki ljósir fyri mongum. Onkur tosar uin tap — annar tosar um at rættari hevði verið at siglt á Þor- lákshøfn og aftur onnur — at her eigur eitt norrønt tiltak at taka sær av hesi sigling. Til tað fyrsta er at siga — sjálvandi er neyð- ugt at lata rutuna vera so økonomiska sum megu- ligt. Tá er at vísa á at siglingin á Seydisfjørdin er fleiri tímar styttri enn á Þorlákshefn. A hendan hátt sparast ótrúliga nógv av dýrari olju, samtíðis sum skipið er meira sam- bindandi og aktivt enn annars. Eisini skal tað undirstrikast at allar flog- rutur til og frá Íslandi liggja her á Suðurlandi- num. Skipafeløgini her á landi hava somuleiðis eis- ini flestar sínar rutur á Suðurlandinum. Við Smyrli á Eystur- landið skapa feroyingar ikki einans brúgv millum Ísland og hini norðurlond- ini * Skotland, men halda uppi bygdamenn- ingarpolitikki — sum nærum ómeguligt er at meta, so mikil hesin er. Við at sigla á Þorláks- høfn í framtíðini — siggi eg lítlan vanda verða at gera hetta um veturin, samtíðis sum skipið fram- haldandi hevur Eystur- landið á skránni. Um vet- urin kundi ein hugsa sær at ferðaætlanin gerst rúm- ligari enn á sumri. Við at halda á við hesi sigling hava feroyingar skapt sær eina náttúrliga positión at yvirtaka eina meguliga samnorrena fergu í framtidini. Tad hevur verid sagt um føroyingar, meira enn nakran annan at »Bundin er båtleysur madur«. Tad skal verda ynski mitt — nú á sjomannadegi islend- inga — til føroysku tj6d- ina, at hon aldrin gerst so bundin at gerast båtleys. Vinarligast, v/ fleiri frá Eysturlandinum Vestarr Lúðviksson Bakkafirði Island 10/6 -79 MENTANARLIG NIVELLERING j. m. hevur í Sosialinum nr. 45, 13. juni 1979 eina meining um list fyri eina millión og um at útskeiða fólk. Hansara sambinding á hesum eki er mest at líkna við vanliga rindal- ismu. Tann knappa milli- Onin til listarligt prýði av Eysturskulanum ger ong- an arbeiðsmann hjé kom- mununi arbeidsleysan. Føroyska samfelagid hevur i dag bert í persón- bilar lagt eitt virði í peng- um uppá einar 400 milli- ónir, umframt tað, sum verður nýtt av eykalutum, benzini, bilsjampu o.e. Harafturat kemur so tað, sum tað almenna leggur av ílegum í bilariið. Sam- anlagt stendur bilariið okkum í einum virði, sum ikki er undir 500 milliónir. Sjónvarpið er nú ein veru- leiki. Tey komandi árini fara foroyingar at lata til- samans minst einar 100 milliónir bert fyri sjón- varpstól. Tann knappa milliónin til list í Eystur- skúlanum, og tað sum annars verður latið til sosiala, listarliga og ment- anarliga menning her á landi, er í samanburði lát- urliga lítið. Úr einum javnaðarsjón- armiði átti einki at verið meira greitt enn tað, at listin kemur at verða so nógvum fólki at gagni sum gjerligt t.d. í skúlum og ødrum hølum har nógv fólk kemur saman. Hver vildi í dag verið ta vekru listarligu prydingina av kommunuskulaaulini fyri- uttan. Her er eygad ein góður avloysari hjá oyra- num, tá tú ert til konsert ella aðra samkomu. Tað eigur at verða eitt javnað- arsjónarmið, at ell almenn umhvervi eiga at vera so vekur og hugvekjandi sum gjørligt. Kortini er tad hugstoytt at gera tær royndir, at just javnadarmenn skulu vera i iva um tad rætta i at pryda ein tann størsta skúla í landinum við list. Tað er ikki tað hugvekj- andi, sum sermerkir javn- aðarflokkin í dag, hann er um at gerast keðiligur. Ein glotti er kortini at Sosialurin nú er eitt tað besta blað í Foroyum. Hó- ast avgjert neyðugt, so er tað ikki nóg mikið bert at hugsa um almannamål, Suduroyarsiglingina og Lassar. Tað er eisini neyð- ugt at menna um ta anda- ligu lívsdygdina hjá fólki. Tað er neyðugt at menna ta listarligu, mentanarligu og visindaligu skapanina í samfelagi okkara og sam- stundis skipa soleiðis fyri, at ell fáa sama rætt og sama veruliga meguleika at fáa gagn av hesi skap- an. Tað verður nóg so innantómt í longdini, tá frystiboksin er full, tá bil- urin er fluttur frá einum parkeringseki á annað, tá arbeiðsvikan er stytt, og tú hevur eitt sindur av eyka tíð, men veit ikki, hvat tú skalt nýta hana til. Tað er einki útlit til, at tað tilvildarliga útboðið av lættisoppastuttleika gera fólk lukkuligari — í besta føri styttir hetta bert um leturnar. Tað er líkt til at javnaðarhugsjónin kemur at skerja seg sjálva munandi, um tað ikki, samstundis sum tað verð- ur arbeitt ímóti at tryggja tað materiella í lívi okk- ara, eisini verður arbeitt fram ímóti at geva fólki góðar meguleikar fyri so- sialari, mentanarligari og andaligari menning sum gjørligt: og læra at kenna eina aðra gleði enn bert keyps- og nýtslugleðina, sum bert slýkur allar resursir og ferir okkum út á sjógv. Framleiðsla av listarligum, andaligum og mentanarligum virðum dálkar ikki og tærir lítið upp á resursirnar. Megin- parturin av pappirfram- leiðslu fer ikki til bekur, men til innballing. Tað er einki legið í, at ein arbeiðsmaður, sum hevur sitið og hoppað á eini breyt allan dagin er troyttur, tá hann kemur heim aftaná langan ar- beiðsdag. Hann er móður og hevur lítla tid at kunna seg við list og tilogna sær kunnleika, kortini ger ein ógvuliga stórur partur av teimum tað. Í nógvum forum er tað lættari at gloyma seg burtur eina løtu í lættisoppalesnaði. Men fyri tað at arbeiðið krevur alla megi frá fólki, so er tað ikki víst, at tí ikki hovar list. Danin Erik Kjærsgaard segði eina- ferð: >Tú skalt ongantíð undirmeta vit og skil teirra«. Ein bygdamaður, sum dámdi væl at telva, segði, at honum dámdi ikki at telva móti einum, sum dugdi verri at telva enn hann, ti so fór hann aftur í telvikynstri sínum. Honum dámdi betur at telva móti monnum, sum dugdu betur enn hann, tí so fór hann fram. Fyri tað at fólk sjálvi ikki hava tíð ella møguleika at hevja sitt andaliga og mentan- arliga stødi, er tað ikki vist, at tað hóvar teimum best, at tað skal vera sum er. Tað er ov einfalt at seta spurningin fram so- leiðis, sum hann var um at útvega nekrum listafólk- um nekur oyru. Tað er tað ikki. Spurningurin er at lena nekrum listafólkum fyri at skapa eina list, sum verð- ur nógvum fólki at gagni. Milliónin fer ikki betur av at lata minni etableraðar listamenn prýða skúlan, men hon kundi givið dygdargóðum listarmonn- um ein meguleika til at skapa tað, sum teir annars ikki hevdu hevi til. Til menning av teimum ungu og Oroyndu eiga aðrir veg- ir at finnast. Við hvert má hugsjónin vera til fyri sína egnu skuld. Teir fimm býráðslimir- nir eiga tekk fyri sitt dirvi. Tað krevst lítið dirvi til at skarva av teim- um uppskotum sum verða løgd fram um jåttanir til mentanarlig endamål. Til tad bruk visir knivurin seg altid at vera nog hvassur. Tað hevur eydnast at gera Sosialin til eitt gott blað. Men vil javnaðar- flokkurin snáka sítt polit- iska kontrafei eitt sindur, so er að avgjørt neyðugt, at hann eisini fer undir at fora ein aktivan mentan- arpolitikk, hann kann lættliga verða ov gráur og keðiligur. Tað man ikki vera uttan eitt ávíst pol- itiskt tev, at Eilif Samu- Framhald á síðu 11 ver