leygardagur 15. september 1979síða 7

Nr.. - á september 1979 Stuðul til Óli Jacobsen, løgtingsmadur fiskivinnuna — ella hvat? Seinastu tidina hava ein rúgva av stuðulslógum til fiskivinnuna verið til viðgerðar og avgreiddar í tinginum. Um vit gera ein samandrátt av hes- um lógum, so er talan um fylgjandi skipanir: 1: Oljustudningur. Hesin skal hækka úr 24 oyrum pr. litur til 54 oyru. Men av hesum tek- ur landskassin eini 4 oyru inn aftur í nýggja 4% innflutningsgjald- inum, so veruligi stuðul- in er 50 oyru. Hendan skipan kemur manning- ini til góðar fyrst og fremst á verksmiðjutrol- arum og ísfiskalínubát- um, har oljan er felagsút- reiðsla. Hjá einum línu- báti svarar hetta til eina óbeinleiðis prishækking uppá 11 oyru pr. kg., tá eitt línuskip nýtir 0,22 I av olju at veiða eitt kg. av fiski, og merkir hetta eina hækking uppá um 3%. Hjá ísfiskatrolarum merkir hesin stuðul um 25 oyru pr. kg. Roknað verður her við eini olju- nýtslu uppá um hálvan litur pr. kg. fisk. Hetta fer beinleiðis til skipið tá ikki er talan um eina felagsútreiðslu. 2. Agnstudningurin kemur bæði fólki og manning til góðar, tá her altíð er talan um eina felagsútreiðslu. Hesin skal hækka úr kr. 1,00 til kr. 1,50 og svarar hetta til ein óbeinleiðis prís- vekstur uppá um. 12 oyru pr. kg. ráfisk. Her er ein vissur skeivleiki, tá bert verður latin stuð- ul til agn keypt í Fer- oyum. Tí kemur hesin stuðul ikki langfara- monnum til góðar í tann mun teir mugu taka agn í útlandinum, men 7 verður hetta vónandi broytt. 3: Rakstrarstudningur Hetta er eitt nýtt navn fyri tann eigarastudn- ing, sum varð avtikin í 1975. Og skal hann vera 5 oyru pr. kg. ráfisk bert til skipið. Í veruleikan- um gevur hendan skipan bert skipinum 2 oyru eyka. Um hesi 5 oyru í staðin vórðu legd bein- leiðis omaná prísin, so fekk eitt trolskip álíka- væl 3 av hesum 5 oyrum. 4: 15 oyru omanå pris- in. Síðan varð skipað fyri, at ráfiskagrunnurin kom at hækka prísir sín- ar við 15 oyru pr. kg. omaná øll fiskaslog. Hetta skuldi svara til eina hækking uppá 5%, men hjá fiskimonnum verður hækkingin minni, tí viðbótin kemur at lækka við 1 ella 2 oyrum pr. kg. ráfisk av hesi hækking. T.v.s. at av sínum parti uppá 4 oyru av nevndu 15 oyrum, sum ein trolaramaður fær, missir hann í miðal 1,5 oyru ella triðingin. Fiskimannafelagið mælti til at læsa viðbótina fasta vísandi til inntekur fiskimanna, sum seinni verður komið til, men hetta hendi tó ikki. 5: 5 oyru vórðu legd afturat teimum 5 oyrunum sum opnir bát- ar fáa sum endurgjald fyri oljustudning. 6: Skipað var fyri hægri ídnaðarfiskstudn- ingi. Hendan skal vera 12 oyru og skal avtrapp- ast eftir festum reglum. Sammett við gomlu skipanina kann nevnast, at við núverandi prísi á hvítingsbróður uppá 37 oyru kg. fekst eftir gomlu skipanini 2 oyru, meðan eftir nýggju skip- anini fást 10,5 oyru, og skuldi hetta í ein vissan mun stimbra monnum til at halda áfram við hesi veiðu. Allar omannevndu skipanir eru galdandi frá 15. august í ár til 31. januar næsta ár, og skulu tá koma fram meira fullfiggjadar ætlanir um hvussu skip- ast skal fyri å hesum øki. Afturat nevndu upp- skotum hevur tingið eisini framlongt bráð- feingissaltfiska- og flakastudningin sum eisini umfatar hemara og svartkalva. Hetta hevur verið gjert eftir áheitan frá FF, og grundgevingin hevur verið at veiðan við salt- fiskaskipum hevur yvir- hevur verið verri í ár enn í fjør. Upsi kemur undir nýggju lógini eisini at fáa studning, men bert sum eykastudning. T.v.s. at lógin um reglu- ligan studning til salt- fiskaveiðu ikki umfatar upsa. Hetta hevur FF roynt at fáa broytt, men tó uttan úrslit. Inntøkur fiskimanna Fiskimannafelagid hev- ur i samband vid hesa viðgerð og hesi uppskot gjert upp inntekurnar á feskfiskaskipum higartil í ár. Her verða bert nevndar daglønirnar. Hetta verður ikki heilt beint sammetingar- grundarlag, tó sum kunnungt er munur á einum arbeiðsdegi á sjónum og so á landi. Men hetta gevur tó eina rættari mynd enn at sammeta árslenir, tí ársinntekan við einum skipi er ofta fyri 300 dagar og hetta kann ikki sammetast við ársinn- teku á landi sum er fyri 230 arbeiðsdagar. Nevn- ast skal, at í dag er normaldaglen hjá arbeiðsmanni 311 kr., hjá handverkara 358 kr., og hjá almennum starvs- manni uttan útbúgving er endalønin kr. 409 um dagin. Taka vit teir ymsu bólkarnar av feskfiska- skipum, so siggja vit at higartil í ár hevur daglønin við einum línubáti verið 334 kr. Hetta er ein beinleiðis afturgongd frá 1978, tá daglenin var kr. 360. Hetta hevur altíð verið tann bólkur sum hevur verið ringast fyri lenar- liga og higartil í ár er steðan tískil versnað. Taka vit størru is- fiskatrolararnar (íslands- trolararnar), so hevur daglenin higartil í ár veri kr. 595. Hetta er ein hækking frá 1978, tá hon var kr. 504. Men tá ís- landsveiðan er av, plaga miðaltelini at falla nakað aftur. Taka vit teir miðal- stóru ísfiskatrolararnar verður myndin aftur ein onnur. Her hevur dag- lenin í 1979 verið kr. 461, og er hetta ein mun- andi lækking í mun til 1978, tá daglenin var kr. 522. Tad hevur mangan verid havt å måli, og tad serliga í samband við hendan skipabólkin, at tað er heilt órímiligt, at manningin skal hava so ovurhonds stórar inntekur, meðan skipini ikki klára seg. Og mælt hevur verið til broyting í sáttmálanum so mann- ingarparturin kom at minka. Hetta kann bert avvísast, og um hugt verður eftir veruligu miðalinntekunum, so síggja vit, at tær als ikki eru so serstakliga hegar, sum tað er loypt út í orð. 4“ eg Fiskiparturin pr. dag liggur bert eitt vet omanfyri tær lægstu lenirnar á landi, og tað kann ikki á nakran hátt sigast at vera nekur órímilig innteka hesir menn fáa. Fyri aðrar veiðihættir eru tel fyri fiskimanna- inntekur ikki til skjals enn, men tølini fyri 1978 vísa eina hækking, t.d. uppá 11% hjá rækju- monnum og 16% hjá kraftblokkamonnum, so her verður eisini neyðugt við tiltøkum fyri at tryggja hesum monnum t.d. móti inntekuniður- gongd. Hetta kann t.d. verða gjert við hægri minstulen ella skatta- lætta. Er talan um studning? Allar nevndu lógir hava verið kallaðar studnings- lógir, og tað er heldur hesar skipanir millum manna og millum politikarar hava verið mettar sum olmussa til fiskivinnuna. Men um við studning verður hugsað um olmussu til eina vinnu ella ein stætt, so er studningur ikki rætta heitið. Tað er jú fiski- vinnan sum heldur ellum samfelagnum gangandi og ell ásanna ju, at steðgar fiskivinnan upp, so steðga øll samfelags- hjólini upp, og tað vil jú níva at hjá ellum. Tí er studningur her íkki nekur olmussa til eina einstaka vinnu, men hann er líka neyðugur fyri øll liðini í samfelag- num. Fyri at lýsa hetta kann verða sett upp eitt roknistykki, sum vísir hvussu nógv eitt kg. av ráfiski frá t.d. einum línubáti »kostar« samfe- lagnum og hvussu nógv sama kg. leggur eftir seg ikki sert fyri, at allar til samfelagið: Útreiðslurnar eru: Ráfiskur tils. 65 oyru — kemur aftur í landskassan sum toll/skatt 15 50 oyru Oljustudningur 11 — kemur aftur í landskassan 2 9 Prísviðbót 16 — kemur aftur í landskassan 8 8 Agnstudningur 12 — kemur aftur í landskassan = 3 9 Rakstrarstudningur 5 Tilsamans umleið 81 oyru Men tað sum sama kg. leggur eftir seg til samfelagið er: Hýrur til manning Arbeiðslen Skiftisavlop til flakavirkir Annað (útgerð, bankar, tryggingar v.m.) um 1,25 um 1,00 um 0,70 um 0,30 kr.3,25 Sum tað sæst rindar samfelgið eini 80 oyru til hetta kg. av fiski, meðan tað beinleiðis í fyrsta umfari leggur-eftir seg til samfelagið kr. 3,25. Hóast hesi tel bert eru leiðbeinandi so vísa tey í hvussu er, at tað er eingin ivi um, at tað »loysir« seg hjá samfelagnum at stuðla fiskivinnuni. Og tí er hetta nakað, sum kemur ellum samfelags- borgarum til góðar, og tí eigur eingin ivi at vera um, at tá sansar at, um tað so er av uttanfrá komandi út- reiðslum ella minkandi inntekum, so má hetta vera nakað sum øll eiga at bera byrðarnar av. Óli Jacobsen