mikudagur 16. januar 1980síða 10

Síða 10 sosialurin Nr. 4 — 16. januar 1980 / Aðrenn tit keypa »typuhus«: Kannið eftir, um húsini eru innrættað til tykkara endamál Tá ið fólk fyrr í tíðini skuldu fáa sær eini hús, var manna- gongdin ofta tann, at tey vendu sær til ein ella annan teknikønan mann — tað kundi vera ein timburmaður ella ein annar handverkari, ið hevði skil á hesum. I dag, har lógin krevur alt meira av eini husatekning, er hetta arbeiðið meira og meira farið yvir til serfrødingar á hesum økinum, so sum byggifrød- ingar og arkitektar. Fyrr var tað eisini vanligt, at tað so gott einans vóru feroyskir erkarar, ið bygdu hesi hú g hev- ur tað lidna, útlenska »typu- húsið< vundið alt meira upp á seg. soleiðis at vit í dag inn- flyta hús, har ið handverkara- greinir so sum timburarbeidi, snikkara-, vvs-, el, málaraar- beiði og gólválegging alt meira verður gjert av montørum, ið koma uttanífrá Smáir broytingar- meguleikar Tað vil so siga, at meðan vit áður høvdu ein møguleika at ávirka, hvussu ið húsini skuldu síggja út, hava vit — á typuhúsekinum — í dag lítla og onga ávirkan á hetta, kanska bert at flyta ein vegg ella at seta eitt wc afturat onkrastaðni. Hetta er tað, tú fært loyvi til at broyta uppá frumtypuna, og henda »møguleika« gera seljararnir fta nógv burturúr í lýsing um í bleðunum. Hvussu hús ini eru uppbygd. og hvussu sniðið á teimum er, hevur tú onga ávirkan á Hóast eg veit, at tað finn- ast nøkur før mm | nnan møgu- hesi hus eftir 1 igjøgnum brochurur (í Danmark t.d. hevur man møguleika at síggja húsið á eini framsýning). er tað av al stórum týdningi at keyparin, áðrenn hann r seg til eitt núsakeyp, ger sær greitt hvat ið tað er, hann ynskir að er, hann serliga skai ansa eftir, um hann ikki skal verða við sviðið soð, eftir at hú standa Tað eru hesi viðurskifti, eg í hesari greinini ætli mær at lýsa nærri og tí fari eg at halda meg bert til tev lendsku typuhúsini eru komin upp at út nesan syftu Krøv og ynski Aðrenn farid-veråur undir at velja eini hús burtur ur ti stóra úrvalinum á marknað- inum, eigur keyparin tí at leggja sær í geyma nekur heilt nágreinilig krev og. ynski. Av tí at familjan og kr- øv hennara er tað natúrliga steðið undir valinum av ein- um typuhúsi, fari eg at nýta hana sum grund undir hesi metan. Eitt nýtt hús skal gjarna nýtast í eitt áramál, og eigur tí at hava eina stedd og eina innrætting, so familj- an fær meguleika fyri at liva tað lívið, hon ynskir, bæði í dag og í framtíðini. Hesi krev verða sett eftir hvussu nógvir limir. ið eru í familjuni, hverji krev og hvenn áhuga tey hava. Familjan kann bæði vaksa og minka, alt eftir um-tað koma fleiri bern, ella um hesi flyta heimanífrá. Eisini broytast hesi krøv, so hvert sum familjulimirnir gerast eldri Meðan krevini hjá børnunum broytast, so hvert tey vaksa, broytast krevini hjá teimum vaksnu ikki so nógv í sama mun. Men tá ið t.d. húsmóð- urin fer út at arbeiða, ella hinvegin, heldur uppat at ar beiða úti, broytast krevini hareftir Tí hevur tað stóran týdn- ing. at man ger sær greitt í so góðari tíð sum meguligt, at man skilur ímillum tey ynski. ið kunnu uppfyllast seinni, og tey. ið ikki, ella ógvuliga tverliga, kunnu uppfyllast. Pláss hevur tí sterri týdning enn lutir (vaskimaskinur frystarar, fest skáp o.a.), tí teir kann man fáa sær seinni um bara tað er pláss nokk og tær neyðugu installatiónir- nar eru til taks Krevini broytast i steðugari broytan, sum er ein avleiðing av tí sosiala, tekniska og fíggjarliga út- viklinginum. Vit fáa betri ráð g nógvir lutir gerast alt bíligari og tí fáa vit fleiri av teimum. Vit fáa meira frítíð arbeiðstíðin verður niðursett alt meira og vit verða meira í heiminum, og av hesum vaksa krevini til frítíðarítriv og vertsskap. Vit verða alt meira skúlað. Arbeiðsmark- naðurin krevur alt hægri út- búgvið fólk og nógv fáa sær tí t.d eina eftirútbúgving Hetta setur krøv til pláss og ljóðbjálvan. Vit fáa meira mekanikk. Talið á undir- haidstólum. tekniskum hjálpitólum og bilum veksur Hetta krevur eisini betri ljóð- bjálvan Henda støduga broytanin í felagnum verður fta gloymd, tå ið familjan velur sær eini hús, av ti at valið ofta er grunda á galdandi um- steður. Hetta kann gera, at húsið innan fyri eitt stutt áramál ikki uppfyllir krevini hjá familjuni longur, og at tey tí innan fyri nekur fá ár ikki vera negd við tey, og at húsini harafturat ikki vera ein so góð handilsvera, um tey t.d. ynskja at sleppa sær av við tey aftur. Gevið tykkum far um húsið, áðrenn tit byggja ella keypa Aðrenn avgerðin tí verður tikin til eitt húsakeyp, eigur man at royna at fyrigykla sær, hvussu húsini vera at búgva í Fyrigykla tær, hvussu tað verður at arbeiða í kekinum, ger tær nakrar skitsur yvir, hvussu ið hann best kann innrættast og hvussu ið stovan, kemrini og hini rúmini eru innrættað. Rokna ikki við at alt »nokk lagar seg«, tí tað ger tað sjáldan, og tá er tað oftast ov seint at broyta nakað! Í køkinum t.d. kann man rokna við at gera mat, kanska restina av lívinum, so tað er vert at nýta nakrar letur uppá at ganga hann væl ígjegnum. Hugsið eisini um baðirúmið, um tað er stórt nokk og um tað er lætt at gera reint! Leggið til merkis í hverjari hædd vindeyguni sita t.d. i stovun;, tí hetta hevur avirk- an á innrættingina av henni! Leggið til merkis hvussu vindeyguni ganga. Heita nevur ávirkan a hvussu lott tey eru at gera rein. Kannið eftir úr hverjum tilfari inn- veggirnir eru gjerdir. Hetta hevur ávirkan á ljóðsam- bandið millum rúmini og meguleikan at hanga lutir upp á veggin. Tað er tó ikki alt man kann lesa sær til úr eini brochuru, t.d. er tað ikki meguligt at síggja. hvussu snikkaraarbeiði og onnur handverksarbeiði verða úr hondum greidd, og tað er heldur ikki meguligt at síggja, um húsini fara at leka, trekkja ella at fáa aðrar skaðar. Hesi viðurskifti eigur man at spyrja seg fyri um hjá seljaranum og síðani at ráð- føra seg við ein uttanveltað- an, byggikønan mann, soleið- is at hetta verður avklárað. Kannið onnur hús Men, er tað t.d. meguleiki fyri at sleppa at síggja eini líknandi hús, t.d. hjá einum eðrum keypara, so takið endi- liga av hesum tilboðnum og brúka eina góða letu til at ganga hesi husini igjøgnum og spyr eigaran, hvussu hann er nøgdur við husini, og ser- liga, hvat ið hann er ónegdur við. Hyggið eftir hvussu hurðar og vindeygu eru gjørd og hvussu tey ganga, um tey eru lett at lata upp og aftur og um rammurnar til t.d. vindeyguni eru nóg sterkar (termorúturin tolir ikki, at ramman er ov »livandi«) Leggið til merkis, hvussu snikkaraarbeidid er gjørt, hvussu træið er samlað. um kantlistar og tílíkt er í lagi. Og ansið serliga eftir, um sonevndar skjóti- hurðar — altanhurðar — eru yvirhevur tættar og um tær trekkja Leggið eisini til tað hov: in, tí tå er veggkonstruk- væl ímillum rúm 0 NR TE tiónin ikki nóg góð. Lurtið eisini eftir, um oljufýrið hoyr- ist td. úr kemrunum. Í Feroyum er tað av stór- | um týdningi at klædningurin } stendur ímóti tí nógva vind- inum og regninum. Tí, sjálvt um eitt húsaslag roynist væl í Danmark, er tað ikki vist, at tað eisini roynist væl í Fer- oyum. Tí hevur tað stóran týdning at fáa upplýst úr hverjum tilfari útveggurin og takið eru gjerd úr, um tey eru nóg væl isolerað o.s.fr. Tá ið alt hetta liggur klárt og greitt, er eftir at velja sjálvt húsið. Tey kunnu být- ast upp í fylgjandi bólkar: 1l-hæddad hús við ella uttan kjallara, hús við for- skotnum hæddum og 2-hædd- að hús við eila uttan loft. stovuni ella I-hæddaða húsið l-hæddað hús hevur tann fyrimun, at tað er lætt at koma frá rúmi til rúm. Hetta hevur serliga týdning fyri bern og gomul. Tey eru eisini lættari at gera rein og tað er lætt at koma út í urtagarðin. Hinvegin fylla tey nógv á grundstykkinum og so sæst rættiliga væl inn í tey uttan- ífrá. Eitt stórt 1-hæddad hús fær eisini lætt eina stóra gongd, sum harafturat kanska eisini kemur at liggja í myrkri í daglýsi, tí tað kanska ikki hevur verið meguligt at leggja hana ella ein part av henni út til ein út- vegg. Hetta kann tó betri loysast við at byggja húsini í vinkul ella rundan um ein opnan urtagarð, men hesin byggiháttur meira krevur enn grundstykkjaplåss Eini l-hæddad hus kunnu eisini hava ein kjallara. Tá v/ Bjarki Højgaard mabla- og innrætt- ingar ark fær man upp til dupuit so stóra gólvvídd og steddin á húsunum kann hareftir pass- ast betur til grundstykkið, men tá missir man nakrar av teimum fyrimunum, ið tað fyrrnevnda húsið hevur. Húsasniðið við forskotn- um hæddum fær eina 1-hædd, sum er samanbundin við bert nekrum fáum trapputrinum, og ofta er bert tann parturin av kjallaranum útgrivin og innrættaður, ið liggur undir tí ovastu hæddini. Hesin byggi- háttur kann hava sín stóra fyrimun, t.d. í einum bratt- lendi, har útgravingar- arbeiðið er sera tverligt. 2-hæddað húsið 2-hæddað húsið hevur tann fyrimun. at sovikemrini kunnu leggjast ovast í bygn- inginum, soleiðis at tað ikki sæst inn. Man fær væl av piássi, so man kann leggja nøkur rúm av til frítíðarítriv og annad, og tad ber væl til at byta husid meira upp, t.d. i barnakømur og kømur til tey vaksnu. Utsynid úr húsinum verður eisini betri, um tað t.d. liggur millum nógv onn ur, og um loftið verður inn- rættað, fær man uppaftur fleiri innrætningarmegu- leikar — t.d. gestakemur ella ein hugnaligan »skåla« við skráveggjum. Hevuðsmein- bogin við einum slíkum hús- um verða tær nógvu trapp- urnar. Í ti næstu greinini fari eg meira nágreiniliga at ganga hetta húsaslagið ígjegnum. hvat viðvíkur uppbyggjan og tilfari. AMM amme tt EO