mikudagur 16. apríl 1980síða 7

1 Nr. 29 — 16. apríl 1980 eftir Fridu Zachariassen, listakvinnu Listaframsýn- ingar ella konsertir Føroya Museum fyri Mynd- og/ella Tón- list. »Listaskålin«. Ein meting Savnið er stongt og tómt, uttan tá tað er út- leigað til privatframsýn- ingar, men nakað man tað tó innihalda. Nú hevur samrøda júst verið í Útvarpi um Listaskálan. Tað var endursending, men hoyrdi ikki ta fyrru sending, og bara nakað av tí seinnu. Har varð spurt, um tað var so, at ognir Listaskálans yvir- hevur eru í »skuffum«. Tann spurdi noktaði tað ikki. Havi sjálv seit nakrar myndir til Listafelagið, einar 6—7 haldi eg. Tað var áðrenn Skálin varð bygdur. Um tær eru har, veit eg ikki, men havi frætt, at tær hava verið aðrastaðni, og eri sjálvt tilvildarliga komin fram á 2 teirra á Hvíldarheimin- um fyri ca. 2 árum síðani. Tá høvdu tær verið har eina tíð, hvar tær so nú er. Bárður Jákupsson sigur í nevnda útvarpstil- tali, at húsið er ov lítið og bíðar eftir åbøtum. Tað fyrsta eigur at vera eitt konsert-flygul, tí húsið hevur góða akustik, og eigur avgjørt at koma Musikk-skúlanum til gagns. Ja, hví ikki? Er iki best at lata musikk-skul- anum húsið, so tað gagn- ar onkrum? Sterri verður tað jú ikki av, at fleiri feløg husast í ti, samstundis sum hver, ið ynskir og hevur ráð. kann leiga tað til sølu- framsýning. Sjålvt um okkara Myndasavn bara er depot, goymsla, ber illa til at hava tað í húsi, har sum onnur eru alla tíðina, og at umsita húsið til privat-framsýn- ingar og á Olavsøku kann Musikk-skúlin saktans lika væl klára, sum at vit hava heila nevnd sitandi bara til tað. Til myndir kann annað høli nýtast. so leingi sum okkara Museum bara er depot, og ikki hevur opið. Tað krevst bara at har er hóskandi tempe- rerað, kuldi el. hiti ávika- víst til oljumyndir, tekningar og skjól, um har eru nøkur skjól, og at alt er vart móti ágangi, og hóskandi tryggjað. Katalog og onnur yvir- lit hevur enn einki hoyrst um. Kanska er ikki lætt hjá føroyingum sjålvum at gera slíkt arbeið, tað krevst útbúgvið museumsfólk. Men hjálp fæst jú uttanífrá. Tað eru nógv slík væiskipað søvn í øllum londum uttan um okkum. Hvussu kundi verið við helum á Debesar- trød? Eitt Museum- og Myndasavn hoyrir meira uppí fornminnis- og onnur søvn enn tað kann hoyra uppí tónlistina. Vit, sum ferðast eitt sindur og samstundis vitja Myndalistasøvn, vita einki um, at tey sam- stundis eru musikkhøli, og als ikki meðan tey hava opið. Tað hevði stóriiga órógvað tey vitj- andi, og ikki verið toit. At onkur konsert kann hava verið slík stød í sambandi við ávís enda- mál, er nakað annað. Savnsmyndir verða tá ofta disponeraðar ella vardar á annan hátt. Nú er alt hjá okkum depot, so fyri tað kundi musikk- skúlin húsast. Men ábyrgd av sjálvum savninum kann hann kortini ikki hava. Tað má flytast. Hvussu skuldu vit í grundini samskipa føroyska tón- og mynd- list. Er nakað føroyskt musikkverk? »En fanta- sirejse til Færøerne, eitt verk er tó nakað lítið. Kirkjumusikk? Kvæði? Wienarklassikarar og annað nýggjari av Meginlandinum er vælsaktans ikki so væl- hóskað til at samskipa við okkara Norður- atlants-viðurskifti. Bárður Jákupsson, umboð Listaskålans, heldur tað vera hugna- ligari at hava musikk aft- urvið myndunum. Jú, kann væl vera tað lívar upp, har tað snýr seg um søluframsyningar og annað meira skemtiligt. Men tá mátti ein plátu- spælari við skiftandi løtt- um tilfari verið betri enn konsertverk. sum kanska fær fólk til at gloyma annað fyri hitt, ella til at fløkja saman í huganum verk, sum ann- ars eru ósambærilig. Myndalista-høli eru ikki bara til gaman og lættari hugnad, men eisini meira ålvarsom mennandi tiltøk, eitt slag av skulum veruliga, og fyrst og fremst umboð fyri landið sjálvt tess søgu og viðurskifti. At summu søvn aðrastaðni eru sera ståsilig, og kunu umboða ymist fremmant er nakad, sum kann koma uppi seinri, oftast tå væl er statt peninga- liga. Stundum sum gåva eisini. Umboð Listaskálans nevndi ju, at Skálin eigur at savna pening til at keypa aftur målningar av SE. Mikines, sum eru í Danmark Meira umráð- andi er tó at fáa hongt upp tær ymisku myndir hansara, sum eru á goymslu í Føroyum, tær eru ikki so fáar, og fleiri enn Listaskálin fær hýst. Tað kann sisini stundum vera ynski málaranna, at nakrar av teirra myndum kunnu vera til skjals aðrastaðni enn bara í heimlandinum. Stundum fáast eisini slíkar myndir aftur ókeypis, um fødi- landið ynskir tað. At keypa tilvildarliga kann gerast ógvuliga dýrt. og tað vera oftast fleiri handlar og millumhandi- ar, og avancan veksur fyri hvønn teirra. Måln- ingar eru spekulatións- objekt. Men tå id nú Skålin ikki hevur fungerad sum framvisingar-savn, er hann so framvegis inn- keypingar-savn? Nu er so iong tíð farin við bara at keypa og goyma, at heilt ættarlið ongantíð hevur sæð eitt mynda listamuseum innan. Hjá okkum er mangt so grunt og leysligt, líka sum bygt út í tóman heim. Tað tykist bara alla tíðina vera talan um mótar, og at føroyingar mugu vera so framma- laga í mótalist. — Jú, listirnar eru so mangar. eins og tað at vera list inlærdur er ynskiligt. Er tað kanska tí húsið eitur Listaskåli og ikki Myndlistasavn, sum ein hevði væntað. Listin sjálv letur seg jú ikki soleiðis handla í síni abstraktión, ikki sum t.d. abstraktir málningar, ið jú veruliga eru konkretir, og kunnu handlast fyri pening. Umboð >Listaskålans tykist undrast á, at turistar altíð so altråir vilja leita upp Lista- skálan. Tað er einki legið. Museum eru tað, sum tey ferðani eina fyrst spyrja eftir, og altid royna at vitja. Annars hevur eisini ljóðað. í Dan- mark í hvussu er, at føroyingar eru so ågrytn- ir í oljumålningum, og fegnir selja originalar. Tað er eitt sindur óvan- ligt, tí oljumálningar í handlum aðrastaðni eru ofta hálvfabrikata, mest maskinprent, men nakað hondarbeiði ovast Turistar kunnu kanska hugsa sær okkurt lítið kvett við einum målningi, men betri er at orientera seg á tí verandi Landsmuseum fyrst, og har fåa upplysing. At kunna keypa målningar av teimum å Museum umboðaðu er ju ikk nakað, sum ber til alla- staðni. Vit umboða okkum nógv betri við at kunna framvísa eitt gott væl- skipa Museum, enn við at selja målningar uteftir sjålvt um, ella kanska serliga um tað eru tær heldur vánaligu myndir, sum verða seidar til turistar Haldi sjálv minni um- ráðandi vera at samia fleiri myndir av teim nýggjaru (frá 20-unum og uppeftir), enn tað er at royna at leita eftir eidri myndum av td. Chr. í Geil, Eliesar Joensen, Svenn Liitzen, Kruse á Eiði, Floru Heilmann og øår., sum onnur kunnu vita um, so vit kunnu fáa eitt nøkulunda savn av okkara eidru myndum, og myndlistini í síni byrjan. og allarbsest um tað kann røkka aftur í farnu eld. ella møguliga longri? Slík myndlist, um hon kann tykjast lítil og neyðarslig, sigur veruliga meira enn tað nýggja, sum kom inn við fjølmidlingini, sum byrjadi stutt eftir fyrra heimsrkriggj, ti fjølmidl- ingslistin umboðaði nýggja heimslist ið skolaði útyvir ta gomlu persånligu list Hvat myndlistin fær til hús annars kann vera tað sama, bara Savnið verður hóskandi skipað er opið til fastar tíðir sum verða lystar líka so væl og jreidliga, sum privat syningar altid verða :að