leygardagur 2. august 1980síða 2

»Kvinnan á politiskum plakatum« eitur eitt rit, ið vesturtýska forlagið fyri list, Frøhlich & Kaufmann, hevur givið út. Ritið vísir við 120 re- produktiónum kvinnuna — frá tí hon varð nýtt sum frælsistekin — til kvinnustríðið í 70-árun- um. Úrvalið av plakat- unum vísir ta sosial- politisku broytingina í steðuni hjá kvinnuni tey seinastu hundrað árini. Blaðar tú igjøgnum ritið, sært tú hvussu kvinnan í áravís hevur latið seg misnýta í propagandu. Kápu- myndin vísir 70'árs fræl- sisgudinnuna við væl- smurdum varrum, fríð- kanarpurlum og við eini grýtu smoygdari niður yvir eygu og oyru. Pla- katin er upprunaliga italsk og á henni stendur »Kvinnan hevur av- markaðan sjónarring=. Skilligt er at tað er maðurin, ið stendur aft- anfyri ráðandi kvinnu- myndina. Hesir somu Kvinnan sum valagn menn hava altíð vitað hvussu teir best kunnu nýta kvinnuna sum part í teirra ætlanum, annað- hvert tað so í krígstíð hevur verið at heita á móðirkensluna, ella sum glæstrimynd í vestur- lendska vælferðarsamfe- lagnum. Longu um aldarmótið koma plakatir, ið tala fyri kvinnustríðnum. Í 1904, tá stríðið um val- rætt kvinnunnar var uppá tað harðasta, kom plakatin >Kettan spælir við músina<. Hendan vísir ein óðan katt (tann liberala stjórnin í Eng- landi) við eini verjuleys- ari kvinnu hangandi úr kjaftinum. Men tá fyrri heimsbar- dagi brast á, tervaði krígsídnaðinum eina verjuleysa- kvinnu og eina trygga móðir — eina kvinnumynd, ið á víg- vellinum kanska kundi geva summum eina meining. »God bless Daddy — 45.000 Aust- ralian fathers are fight- Hendan er úr Amerika. Maðurin fær ein frammaná Lr n kapitalurin ggindin hjå kvinnuni er to ikki maðurin, ing«. (Gud vælsigni pápa — 45.000 australskir pápar eru í kriggj«). Henda tekstin stendur á eini plakat, ið avmyndar eina mammu, ið eymliga kyssir barn sítt. A eðr- um plakatum kunnu vit t.d. lesa >Will You Go or Must I«? (»Fert tú ella veri eg noydd«) spyr ein avgjørd irsk kvinna við byrsu i hond, sin tøvandi mann. Fyri at vekja stríðs- vilja hjá amerikumonn- um, komu plakatir, ið tæntu hernaðarligum endamálum. Myndirnar vístu tekkiligar »pinup« gentur, ið fegnar vildu vera mannfólk. >I'd join the Navy<! Skjótt varð kvinnan noydd at yvir- taka arbeiði á teimum ymisku virkjunum, ar- beiði, ið áður bert var mannfólkaarbeiði. >For Every Fighter a Women Worker< (Fyri hvenn hermann — ein kvinnu- ligan arbeidara«), stendur å eini ameri- kanskari plakat, ið sýnir eina kvinnu i arbeiðs- klæðum, vísandi sína styrki. — Brádliga varð hennara arbeiðsorka javnmett við mannsins. Slagorð og ávirkan Slagorðini, ið komu fram aftaná seinna heimsbar- daga, talaðu einamest ímóti kríggi. Kvinnu- stríðið kyknar upp av nýggjum í Týsklandi, við tiltøkum ímóti $218 um fosturteku. Í sam- band við hetta kann nevnast ein plakat, ið sýnir eina útslitna kvinnu, ið er við barn, samstundis sum hon leiðir eitt barn og hevur eitt í fanginum. — »Nied- er mitt den Abtreibungs- paragraphen«, hetta var i 1928. Søguliga åhugaverd er plakatin frå 1930 hjå týska javnaðarflokkin- um, har teir ávara ímóti nazismuni. Plakatin sýn- »Kvinnan hevur avmarkadan sjønarring« — Itali- ensk plakat ir eina kvinnu liggjandi å knæ framman fyri einum SS-hermanni knýtandi lissur hansara. »Frauen so geht's euch im Dritt- en Reich«. (»Kvinnur, soleiðis verður steða tykkara í 3. ríkinum. Stríðist ímóti nazism- uni«). Plakatin hjá nazis- tunum sýnir gleði, sólin við hagakrossinum í miðjuni, skínandi á eina týska mammu við tveim- um vekrum bernum. Aftanfyri sæst ein kirkja i vøkrum umhvervi. »Die Deutsche Frau wåhlt Hitler«. (»Tyska kvinnan velur Hitler«.) I 1938 syna plakaturnar eina mammu við trimum bernum, »Nun haben wir wieder eine gliickliche Zukunft (>......., takk før- arin«). Aftur kriggj Sidani kom seinni heims- bardagi, og aftur véru plakatir við fegrum, smílandi kvinnum í vøkrum búnum — kvinn- ur, ið nú aftur vóru ynsk- tar á arbeiðsmarknaðin- um. Í Sovjett haraftur- ímóti sýna plakaturnar kvinnuna við neva á lofti. Hesar heita á fólk um at stríðast ímóti fasismuni. Við krigslok kvinnan aftur víst sum tann ráðaleysa mamman handan píka- tráðin ella sum arbeiðari á vápnaverksmiðjum. Í friðartíðum er uppgávan hjá kvinnuni at taka sær av heiminum, soleiðis at tryggleiki og ættarsiðir verða feordir víðari. >Vote Christians<, ein italsk plakat frá 1948 sýnir eina glaða familju, ið verður álopin av lúm- ska orðinum »hjunar- bandsslit« og »friur kær- leiki«. Tann eintåttada upp- fatanin av kvinnuni, verdur å okkara døgum nytt sum valagn. Tann veråur japanski Komej-To- flokkurin friggjar til veljararnar = við eini gentu í stuttum kjóla, og vælagnið hjá teimum kristiligu demokratun- um í Vesturtýsklandi er ein vekur, smílandi »Fråuleinwunder«, sum ávarar ímóti vinstra- vindum. Steðgið glæstri- myndunum Við kvinnustríðnum komu plakatir, ið heita á kvinnur um ikki at selja seg sjálvar. „Women, Women — unite< stendur á eini enskari plakat. »Kamp mot all kvinne-undertrykning« stendur å eini norskari, har fleiri ættarlið av kvinnum ganga fram móti sama máli. Aftur verður kjakast um fost- urteku. Ein vesturtýsk plakat vísir á grundlóg- ina við hesum orðum: »Menniskjans virði er ófrávíkiligt<. Á plakatini er avmyndað ein nakin kvinna, umgird av mannligum dómarum, sum við kleimutum hondum kráma uppi á henni. (Hon eigur sin egna kropp). »Likarættur heima«, ikki byrjar stendur å eini enskari plakat og visir ein ungan mann, ið sekir sær bókliga vitan um líkarætt, samstundis sum hann verður upp- vartaður av eini kvinnu. Ynskið er ikki at geva manninum ein framman á, sum amerikanska pla- katin vísir og heldur ikki at vera í tí steðu, sum kvinnur við »orrizonti limitati«, (avmarkadum sjónarringi). Endamálið má vera eitt felags stríð fram móti einum rætt- vísari samfelag. Høvuds- fíggindi kvinnunnar er ikki maðurin — men kapitalurin. Nr. 59 — 2. august 1980 Læknavaktirnar Tórshavn: Oddmar Færa i tlf. 14330 i Eysturoyggin: I dag: Pet | ur Reinert, tlf. 23106; í | morgin: Sigvald Kristian- Í sen, tlf. 41490 | Suðuroyggin (suður): Tf. 73030 Suðuroyggin (norður): Tlf 71560 Tannlæknavaktin, Fuglafjerður: Torkil Bed- er kl. 11, altargongd Hellurnar: Torkil Beder kl. 19, altargongd Skúvoy (um viðrar, annars Skopun): H. Fossing kl. Talvan gongur í báðum kirkjum til frama fyri donsku sjómanskirkjuna Hvalba: Johan Weihe og Jónsvein Bech, stud. teol. | Tórshavn i Bráðfeingishjálp fæst dag og í morgin kl. 13—14. TIf. 14544. Gudstænastur 12, altargongd Dalur: H. Fossing kl. 19. Tveroyri: Elsa Funding, altargongd Vígsla Við gudstænastuna í Sjóv- ar kirkju sunnudagin kl. 11 verður uppíbygging kirkjunnar vigd. Sam- stundis verður Petur Pet- ersen settur í starvið sum prestur í Sjóvar presta- gjaldi. Norea Radio í Danmark Mitlumbylgja 205 m (1466 kHz) kl. 21.15—21.30. Mánadagin 4.: »Er krist endommen en spænde- trøje?« Ung frå LM håskulan- i um i Hillerød hava lagt til rættis og tey luttaka eisini i sendingini. Tysdagin 5.: min næste?« Tridi partur av bibliu- skúlanum um Jesu likn- ilsi. Karl Riis, bíbliuskúla- lærari, leggur til rættis. Sela-kvartettin og Hym- nos-kórið syngja. Norskar sendingar eru hvenn dag kl. 16.05 á stuttbylgju 31 m (9,6 mHz) og kl. 17.05 á stutt bylgju 25 m (11,8 mHz). Evangeliska røddin Hoyrist hvert månakvøid kl. 22.30 å føroyskum frå Monte Carlo, millum- bylgja 205 m (1466 kHz) Orð krossins Hoyrist hvert månakvøld kl. 23.15 Á íslendskum frá Monte Carlo, millum- bylgja 205 m (1466 kHz) »Hvem er