leygardagur 2. august 1980síða 6

A ————— "a —— … re OS [| — MO |— "á Il remmen AA —— — — . sær — — - | telf. 147 20. 11820 box 76, 3800 Tórshavn Útgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: i ” - + F*tamtíðin TÅ LOGTINGIÐ varð sett …lavsøkudag, visti løgmadur í rødu síni á at mål verða at taka stødu til av stórum tydn- ingi og ávirkah fyri framtíð okkara. Í umrøduni um stødu landsins og figgjarutlitid, mætti løgmadur til, at allar góðar kreftir vórðu saman um at taka tey stig, sum neyðug verða at taka til stimbran og víðkan av møgu- leikum okkara til veiðu og til at virka í hesum samfelag AT TAÐ EISINI vóru dekkir skuggar í teirri myndini, legmaður legði fram á 6lavsøku, mundu flestu eisini merkja sær. Hansara bjartskygni varð tó á ongan hátt køvt av hesum, men løgmansins greiði framløguhåttur duldi sjålvsagt ikki å nakran hått teir køldu veruleikar- nar EIN UNDIRSTRIKAN av at vit í komandi tíðum skulu taka týðandi avgerðir fyri hetta samfelag. samtyktir sum koma at viðvíkja møguleikunum til at virka, skapa, bróta upp úr nýggjum og til at evna burturúr tí, sum vit framleiða Í SPURNINGINUM um framhaldandi samvinnu við ta land, vit nú í 600 år hava verið saman við, nevndi løg- maður eisini, at her verða týðandi spurningar at taka til viðgerðar og avgerðar. AÐALSTEVNA javnaðarfloksins hevur altid verið at skapa bestu livikor fyri fólkið. sum her býr. Hetta er sjálvsagt staðugt floksins aðalstevna, tann reyði tráður- in í politikki floksins. AT TAKA stødur, sum vilja leggja tryggasta staði undir tilveruna her á landi, er tað sum flokkurin hevur fyri eyga. Ikki at vera uppi í ti harkalidi, sum mest veittrar við innantómum, gyltum lyftum. Tí eingin er so blá- oygdur, at hann ikki veit, at kostprísurin er avgerandi fyri all stig. ið verða tíkin Í i ;6 ”. Rentan ; FYRSTA DAGIN tingid hevði fund aftaná setuna Olav- søkudag, legði framburðs- og fiskivinnuflokkurin mál fram um rentupolitikkin hjá tí almenna. Har varð sagt, at tað er tann almenni rentupolitikkurin, sum hevur skuldine í øllum tí ringa. sum hendir í samfelagnum í figgjarligum samanhangi EIN FEKK TA fatan, at allur alment lånti peningurin er hann, sum er dyrastur At tað er frá landsins síðu. at stig eru tikin til hækking av ollum rentum MEN HJÁ HONUM, sum fylgir eitt sindur við, var tað harafturímóti heldur enn ikki torskilt, at ein politiskur flokkur skal koma sær at koma fram vid slikum, vid slik um rongum uppiysingum, tå stødan jú er hon, at eingir rentusatsir eru so lågir, sum hjå ti almenna OG SO ER tað ikki minni lagið, at tað er hesin flokkurin, sum skal koma við uppskoti um at lækka skattarent una, renta av ov seint goldnum skatti, tá hesin flokkurin ikki minst er hann, sum hevur rópt upp um at skatta- eftirstødan hevur verið aít ov stór. SANNLEIKIN er tann, at landið hevur víst fyridømi við at halda munandi lægri rentu enn privatu pengastovn- arnir, t.d. iandbúnaðar'án, lægstu í heiminum. húsaláns- grunnurinn, lægstu í heiminum, menningargrunnurin, hotellgrunnurin, mentunargrunnurin o.m.a. EIN ANNAR spurningur, sum heldur átti at verið tíkin upp. er at biðja landsstyriå um at fáa landsbankan at virka. Tað er ongantíð ov skjótt, at tað hendir Ikki Túnatos, men álvaratos! At Dimmalætting í oddagrein fyri nakað síð- ani setti nakrar spurn: ingar viðvíkjandi megu- ligum broytingum í teimum sosialu veiting- unum í Feroyum, nú tað í danska fólkatinginum hava verið spurningar frammi um ymiskar reguleringar á hesum eki, kann eg skilja, men tá sama blað í skemti- teiginum Túnatos 19. juli brúkar hetta álvars- mál á slíkan hátt, tá má eg harmast. Teigurin soleiðis: „Koma hesar reglur at verða galdandi fyri Fer- oyar, sum vit undir sit- andi stýri hava roynt ný- reglur á annan hátt, man hetta fara at ganga út yvir okkum og verða reglurnar soleiðis, at tey gomlu skulu doyggja fyri at ríkið skal liva«. endar Hetta stendur skemtiteiginum Túna- tos! Ikki má haldast, at Dimmalætting her vísir semiligan atburð, ella ríð- a teir so niðarlaga polit- iskt, at hetta, sum er til viðgerðar í danska fólka- tinginum, kann brúkast sum veruleiki í Feroy- um. Onki verður sagt um, hvat fólkatingslimur sambandsfloksins hevur sagt í hesum máli, men kanska lenar tað seg best at bíða, tí sum sagt: »Hensigten helliger mid- let«. Men sanniliga. Eg kann ikki fáa meg at trúgva, at tað er soleiðis statt. Tað stendur í hvussu so er mær greitt, at tað ikki á nakran hátt skal skerjast á teimum sosialu veitingunum Feroyum. Um so verður at skerjingar verða frá rikinum, sum eg ikki trúgvi verða, so mugu vit taka tað yvir okkara fíggjarlóg. Sannleikin er jú tann, at gomul og sjúk, sum eiga ein sjálvfylgiligan rætt til hjálp, fáa alt ov lítið. Teirra rættur, ja, tað er ein rættur, sum tey eiga, er tíverri ikki vardur nóg væl, tað hev- ur víst seg, síðani fólka- pensiónin kom í 1959. Sum tá var ein mun- andi bati ikki hevur havt ta útvikling sum annað mangt, sjálvt um okkara samfelag hevur broytt seg til tað betra í so mangar mátar Tann tryggleiki, sum er við teimum sosialu veitingunum og sum bleiv skaptur við lóg um Nr. 59 — 2. august 1980 fólkapensión, skal ikki skerjast so leingi, sum okkara flokkur verður umboðaður í Tinganesi og á Føroya løgtingi. Eg minnist ikki skeivt, at tad var bert verandi blaðstjóri á Dimmalætting, GL. Samuelsen, sum í sínari tíð stemmaði fyri upp- skoti P.M. Dam's, sum sett varð fram 1958, im fólkapensión. bleiv í gonguskjalinum hetta kravið, fyrst av javnaðarflokkinum. tað bleiv framt! Tað kann vera, at fólkatingið ætlar broyt- ingar. Men teir hava so nógv, sum ikki er gald- andi fyri Feroyar. Og tað vil heldur ikki siga. at Føroya legting ger tað sama. SEINr! sam- sett Og Fyri meg og min flokk er tað greitt, at ongar reglur verða broyttar. Um neyðugt verður við skerjingum orsakað av fíggjarligum viðurskift- um, verða onnur eki at skerjast, ikki tað sosiala. Tað skal ikki undir nøkrum umstødum rørast við tann lítla stuð- ul, sum gomul og sjúk fáa. Her má heldur hugs- ast um ein bata, tí ikki er við- - merkingar henda lóggáva fylgd nóg væl upp, í mun til alla aðra príshækkan. Tey, sum við virkissemi hava gjørt tað liviligt her á hesum klettum, skulu vita, tá tey fella frá, at teimum er tryggjaður ein góður aldurdómur. Og tey, sum eru sjúk ella hava annað brek, skula vita, at tey hava rætt til hjálp, eina hjálp, sum tey sjálvi hava lagt grundarlagið undir Tá talan er um gomul og sjúk, kann og skal ikki verða spurt um krónur og oyru. Hetta, rokni eg við, er breið semja um á Feroya legtingi og verður talan um, at vit verða noydd til at yvirtaka meiri gjaldingar í samband við hesa skipan, skilji eg, at sjálvt sambandsflokkur- in verður við, um ikki annað, av taktiskum grundum. Eitt vil eg sláa fast! Fyri meg er tað krystall- klárt, tá tað viðvíkir gomul og sjúk, og tey, sum á annan hátt hava hjálp fyri neyðini, tey eiga ein rætt og tann rættur er fyri meg ikki Túnatos men Álvaratos. Sverre Midjord Hvat meinar Eilif Samuelsen við Í Sosialinum nr. 58 er les- arabræv, har skúlaneynd- arlimur svarar uppá odda- grein, sum Eilif Samuel- sen, lærari, hevur havt í Skúlablaðnum um tilvild- arlig fólk í skulanevndun- um. Upprunaliga ætlaði eg ikki at koma við viðmerk- ingum til hesa grein, tí vit javnaðarfólk hava so sanniliga verið væl nøgd við okkara umboð í teim um ymsu skúlanevndun- um kring alt landið. Men eftir at hava lisið hetta les- arabrævið í Sosialinum nr. 58, tók eg nú kortini til pennin fyri at bakka hend- an skulanevndarlim upp. Hvat meinar so Eilif Samuelsen vid tilvildarlig fólkavald umboð? Er tað kanska ikki tilvildarligt at gerast logtingslimur uppá eitt lutakast, serliga tá hugsað verður um, at onn- ur valevni til seinasta løg- tingsval fingu væl yvir 200 atkveður og vórðu kortini ikki vald. Sjálvur fekk Eilif 105 atkvødur og varð kortini valdur. Var ikki — tilvildarligt? Sannleikin er tann, Eilif, at tå hevur sjålvur stadid uppstillaður til skúlaráðið í Havn tvær ella tríggjar ferðir, men ert hverja ferð vigaður og funnin ov lætt- ur av Havnar borgarum, tí hesi hava fyritrekt Jóhs. Alvheygg framum teg. Øll xenna vit Johs. Alvheygg sum ein djúpt trúgvandi tað mann og tí er tað bert at frøast yvir, at júst hann situr í Tórshavnar skúla- ráð og ikki tú. Og hvat billar tú tær inn, at nýta Skúlablaðið til propaganda fyri teg sjálv- an? Var eg lærari, so hevði eg tikið hesa oddagrein tína illa upp. tí hetta kanst tú ikki loyva tær Men hví manst tú sjálv- ur vera so ivrigur eftir at sleppa í Tórshavnar skúla- ráð? Man tað ikki nett- upp vera av persónligum orsøkum. Tað ivist eg ikki í. Eina ella tvær ferðir hevur tú sekt um skúla- stjórastarv í Havn, men ert báðar ferðir vorðin vrakaður til fordeil fyri aðrar. Og hvat er so at tilvildarlig fólkavald umboð? gera? Jú, tað er gerast for- maður í Feroya Lærara- felag, formaður í felags- læruraráðnum í Havn og nú limur í skúlanevnd løg- tingsins. So nú manglar bert tad eina, og tað er at gerast skúlaráðslimur Havn. Men tað skal vera mín áheitan til oll sam- bandsfólk, veljið Jóhs. Alvheygg til komandi skúlaráð, tí hann ger eitt megnararbeiði. Tað vita vit øll. Og eitt er heilt vist, at verður tú valdur, Eilif, kanska ern eina ferð uppá lutakast, so vil eg so sanniliga kalla tað fyri til- vildarligt. Fyrrv. skulanevndarlimur Nú ein dagin loftaði eg ein um sera áhugaverdum hugsurarsteði. Vísmaður- in greiður her frá hesum æviga skrólandi barndóm- sins dreymi. Vit pakka alt inní kon- serves. Blødini, søguna, sålirnar og framtidina. Øll lika gerast líka, t.v.s. fremmandagjørd og skulu hugsa eins. At hetta yvir- hevur letur seg gera, er ótrúligt. Man hitaviðger tey og pakka tey inn, so hugsa tey líka sum ein,