fríggjadagur 26. september 1980síða 10

Síða 10 Mugu gera skjótt av, skal nýggj- ur flokkur stovnast Tey, sum ætla sær at stovna nýggjan flokk til legtingsvalið 8. nov- ember, mugu gera skjótt av. Longu komandi leygardag, 4. oktober, te. fimm vikur fyri valdagin, skal landsstýrið hava fráboðan um nýggjar flokkar, sum ætla at luttaka í valinum. Ein nýggjur flokkur skal hava í minsta lagi 800 veljarar aftanfyri seg. Við fráboðanini um stovnanina, sum verður send landsstýr- inum, skulu fylgja dag- SOSIALURIN festar og undirskrivað- ar váttanir frá teimum í minsta lagi 800 veljar- unum. Hesar váttanir skulu eisini vera undir- skrivaðar av avvarð- andi kommunum, sum vátta, at veljarin er á vallista. Teir 6 Þpolitisku flokkarnir, sum longu eru í landinum, hava eitt sindur longri skot- brá. Valevnislistarnir skula vera lidnir tríggj- ar vikur fyri valið, t.a. 18. oktober. Valnevnd- in skal hava teir innan kl. 18 henda dag. 39 KVINNAN í POLITISKA LÍVINU M Og tað. sum kanska virðismeira er, er tann veruleiki. at 4 íelags fundum jevmaðarfeligarna kring landið, metir í dag ein hópur av kvinnum einstakir fundir hava fyri tað mesta verið vigdir kvinn uni. og kvinnurnar bava sakar hest orðið Í okkara pelitiska fetagsskapi er storur bati og fram burður hendir xx vonandi kunnu hin: politisku felogini siga ta somu søgu Feløgini eru størri og sterkari enn a nmøkrum sinni aður. Til samans mugu vera eini 1290 organiserså javnaðarfólk í Fer- oyum. og er hetta nógv meira enn nakar annar flokkur kann va 2. Løgtings- valid 8. nov. Legmaður hevur nú lýst legtingsvalið at vera tann 8. novemb- er 1980 Allir 32 tingmenn- inir atkveddu týs- kveldið fyri uppskoti løgmans um at løgtin- giå skuldi seg sjålvt Hetta merkir tað sama sum, at hverki tingið ella tingnevnd- ir virka í letuni, meðan landsstýrið heldur fram sum ein arbeiðsstjórn. upploysa Undir orðaskiftinum á tingi um upploysing av legtinginum komu mangir spurningar upp, sum illa kundu svarast ella vísast aftur í eini handavending. At nógv kom fram, sum ikki var umhugsað ella so væl grundað, sum ein átti at kravt av tingmonnum, er somuleiðis ein kends- gerningur. Bæði frá teimum, sum komu við atfinningum um fíggjar- ligar atgerðir, lántekur uttanlanda, brúkið av hesum peningi, og av teimum, sum í sama andadrátti tala um at skapa øktar meguleikar til vinnu og samstundis leggja alla orku í at fáa læst fyri flest møguligum tiltøkum her á landi sum á sjógvi. Somuleiðis var tað illa undirbygt, tá Adolf Hansen hvassliga leypur á statsmyndugleikarnar at hava stoppað svimji- hylinum í Havn, at vit ikki fáa sosialar veiting- ar sum vit áttu at fingið. Hann kom serliga inn á rættin hjá fiskimonn- um at fáa fólkapensjón frá 60 ára aldri, eitt mál, sum hann segði ikki er framt. Til hetta er at siga, at tað eru mong, mong harrans ár síðani hetta mål fekk sína avgerð, bæði á løgtingi og í fól- katingi. Soleiðis at ikki bara fiskimenn, men allir borgarir í landinum nú kunnu fáa fólkapensjón frá 60 ára aldri, um ávís- ar treytir eru loknar. Tað eru mong ár síðani meguleikin til fólka- pensjón frá 60 ára aldri varð lógfestur. Í »lov for Færøerne om folkepensj- én«, undirskrivað 15 mars 1967 av Fríðrikki kongi, sála og Kaj Bund- vad, soaialministara Folkapensjon frå 60 åra aldri Jåkup Lindenskov, løg- tings- og fólkatings- maður skrivar: stendur soleiðis: >Naar svigtende helbred eller andre særlige omstæn- digheder taler derfor, kan rigsombudsmanden efter indstilling fra kommunalbestyrelsen og med samtykke af Færøernes ulykkesfor- sikringsraad undtagel- sesvis tillægge en person folkepension allerede fra det fyldte 60. aar. Af- gørelsen kan ikke ind- bringes for anden administrativ myndig- hed. Hesar reglur eru seinri broyttar og munandi linkadar; tingið gjerdi í 1971 soljóðandi samt- ykt: »ÅAlagt verður landsstýrinum at viðgera málið saman við ríkisstýrinum í teirri fel- ags sosialu nevndini. Frammanundan hevði Erlendur Patursson, sum tá var formaður í Feroya Fiskimannafelag reist málið um at geva fiskimonnum rætt til fól- kaeftirløn frå 60 ára aldri. Sosiala nevnd leg- tingsins sigur í áliti sínum frá 11. mars 1971: Rætt er tað, at tað eru fiskimenn, ið eru brekað- ir og ikki kunnu rekja arbeiðið á sjónum upp í SOSIALURIN 60 ára aldur. Tað er eis- ini við hesi ásanning at undantaksheimildin er gjørd, soleidis, at møgu- ligt skal vera hjå brek- aðum fiskimonnum o.g. at koma undir fólkapensjón frá 60 ára aldri. Somuleiðis sigur sosiala nevndin: Líka so neyðugt heldur meirilut- in tað vera, at rætturin er galdandi í teimum førum, har tørvurin og trongdin veruliga eru til steðar, eisini tá talan er um aðrar enn fiskimenn. Spurningar taka seg eisini upp, hver ið er fiskimaður, um tað er mynstraður fiskimaður, útróðrarmaður, hvussu langa tíð ein skal hava starvast í fiskivinnuni fyri at koma undir regl- una. Tað eru eisini menn, sum part av árinum eru fiskimenn og ein part arbeiða á landi. Tað eru eisini sjómenn í aðrari sigling, langfara- siglingsmenn og spurn- ingurin er tí, um eisini hesir eiga at koma undir regluna. Landsstýrið tók beinanvegis áheitanina frá legtinginum upp til viðgerðar og samráðing- arnar millum landsstýrið og rikiåstyriå m.a. i teirri åøelags sosialu nevndini viðv. føroyum og úrslitið lesa vit m.a. i »Bekendtgørelse af lov for Færøerne om folke- pension« undirskrivað 11. mars 1976 av Evu Gredal, sosialmálaráð- harra, har orðaljóðið nú er hetta: »Naar svigten- de helbred, manglende erhvervsmuligheder =l- ler andre særiige omstændigheder taler derfor, kan landsstyret efter indstilling fra kommunalbestyrelsen og med samtykke af Færøernes Ulykkesfor- sikringsraad tillægge en person folkepension alle- rede fra det fyldte 60. aar. Og lesa vit síðani hver munurin er á hesum báðum orðingunum, tann seinra í mun til ta fyrru, so dugur ein at síggja, at har er ein av- gerandi munur í orðing- ini, ein munandi linking í treytunum fyri at fáa fólkapensjón frá 60. ára aldri. Ein meguleiki at kunna veita fólkapensjón frá 60. ára aldri til persónar, fiski- menn sum til onnur, sum antin av.heilsuorsøkum ella av vinnuorsøkum ikki kunnu forvinna sær til dagligt breyð. Týðuligari kann tað væl ikki sigast. At vit eiga at skipa okkara sosialu lóggávu soleiðis, at tað er gjerligt at fáa hjálpina, tá hon treingist og ikki, at vit í einum og øllum skulu veita peningahjálp frá tí almenna. Ágangurin, sum hevur verið á Javnaðarflokkin fyri ikki at hava gjert okkara sosialu lóggávu samsvarandi við tíðar- innar krev er púra grundarleysur. Ein treytin hjá Javnaðarflokkinum fyri at kunna lyfta tekini í strembanini fyri eini hóskandi sosiala lóggávu, er framvegis, samvinna við danska ríkisstýrið. Og tað er eisini eftir hesum veg vit hava kunnað skapt meguleikarnarn til at veita fólkapensjón frá 60 ára aldri, har hevuðs- treytin er: Naar svigten- de helbred, manglende efhvervsmuligheder eller andre særlige omstændigheder taler derfor.