leygardagur 4. oktober 1980síða 11

SOSIALURIN Frisinnadur politikkur Harra blaðstjóri! Gev mær innivist fyri hesum brævastubba. Hósdagin 25. septembur í ár stend- ur í Dimmalætting ovast í vinstra horni >Frísinn- aður politikkur í einari demokratiskari samfel- agsskipan<. Og við síð- una av sjálvari greinini, ein alt og nógv øvunda mynd av skrivaranum sjålvum. Eg skal ikki her og nú endurtaka innihaldið í nevndu grein. Tað er ikki ómakin vert. Hann, ið hevur livað tað mesta av einum lívi í Feroyum við opnum eygum og oyrum nýtist heldur ikki at svara uppá tílíkt mesn, hóast tað mangan verður tikið uppaftur. Tað er lítið, sum er beint í hesi grein. Tað er ikki beint, at ongin fer- oyingur er negdur við ta stýring vit hava havt seinastu seks árini. Eg kenni ein hóp av fólki, sum hava verið negd við gongdina í Feroyum. At tað hava verið og eru sterkar rembingar uttaneftir, eins og ólegir vita vit øll. Men eitt tað versta, sum er hent, er komið innanífrá — nevniliga frá andsteðuni. Hann, ið hevur roynt, hvussu tungrógvið tað er, tá ein bæði skal hava vind ímóti og hartil and- streym, kann siga frá tí. Soleiðis meti eg støduna í føroyskum politikki í dag. Tað, sum kemur uttaneftir, kann metast við mótstreymin. Og hitt sum darvar er stormurin ímóti. Væl vita vit, at streymur og strongir gera brota- sjógv, men stormur hevur altíð ringan sjógv við sær. Eg meti stormin javnt við andstøduna. Í stormi verða róðramenninir út- tuskaðir av sjóroki, sum eg meti ella eftirmeti andsteðuna. Altíð við tí ringa orðinum, tú má vera býttur, ongin ger so, eg hevði gjert nógv ødrvisi. Hava tit, ið skriva og tosa, nakrantíð hugsa um, hvaðani ljótur skrivingarhåttur kemur? Man hann ikki hjartalagi? Hetta vóru nøkur orð um andsteðuna. Sum 3. petti í spurninginum frá Dimmu »Hvat fer Sam- bandsflokkurin til val uppá ?< Stórt sæð tað sama sum seinast, næst- semast og aftur sum hina ferð langt fyri næst- seinast. Her fari eg at steðga á. Eg havi mett, at vit allir núlivandi feroyingar eru so væl skúlaðir, at tað ikki batar at koyra fram við somu plátuni uppí saman. Royn heldur at venda hina síðuna upp, Pauli! Forandring fry- der. Um eg varð spurdur, hvat eg helt um sam- bandsflokkin og hansara stevnumið, vildi eg svara við hesi myndini: Sambandsflokkin meti eg við ein hestavogn. Har allur flokkurin situr í. Teir siga seg vilja frameftir, men tað er mótbrekka. Nakrir fáa boð um at trísta undir vognin. 3 trísta aftanfyri og 5 trísta frammanfyri. Úrslit afturgongd. Hetta gongan koma uppí. Sam- gongan biður so sam- bandsmenninar allar fara uppaftur í vognin, sum so verður drigin frameftir. Og soleiðis hevur gingið føroyskum politikki. Eg meti tað er gott, at vit eru saman við Dan- mark. Men ein treyt má vera frá báðum pertum. Tað vit orka sjálvir, mugu vit gjalda sjálvir, og hinvegin er tað gott, at fáa eina hjálpandi hond tá á stendur. Tað er hetta eg kalli kammerátskapur . Nú tit fara til val, sam- bandsvalevni. Sitið ikki bert uppi í vogninum við stórum skelti við áskrift- ini »G6éu danir, vit orka ikki sjálvir at gjalda. Vit kunnu ikki taka okkara seinastu oyru. Vit krevja, at danskir menn gjalda fyri okkum.«o.s.v. Hetta sum eg her havi skrivað er ikki nakað aftursvar til Paula Ellef- sen, men heldur ein á- bending til veljarafjeld- ina. At hugsa sær til, at Pauli upp í saman koyrir sitandi samgonga við avnaðarflokkinum á odda bert hevur tikið lán. Hvat halda tit feroy- ingar um slíka skriving? Fáið kevt hesar menn, tí teir koyra ov skjótt við vogninum. Ja nakað sol- eiðis er tað at saman- bera. Tí sambandsmenn hava mist sjónina. Teir síggja bert svart fyri eygunum. At spara kann vera gott, men bara at spara, um einki kemur inn, tá er deyðin durunum.Hvussu hevði tað sæð út í dag, um tit ungu ikki skuldu kunna farið undir at bygt, fyrr enn tit kundu lagt allan peningin á borðið? Hvussu gomul hevdu tit tá verið? Ella teir sum vilja byggja sær skip o.a. Fer hetta ikki til landsútbyggingina ? Handan grýlan, sum sambandsmenn koyra fram við er væl kend. Hana hava vit sæd fyrr Trúgvið tit mær góðu feroyingar, at hasin sparipolitikkur hevur við sær, at alt, sum er í Síða Hentsar Joensen skrivar: sær sjálvum. Tað skal og má nýtast ein góður í- løgupolitikkur Við at skerja og steðga útviklinginum, er eingin politikkur kjalarverr- inum kemur arbeiðs- loysi, fátækrademi, kuldi og svongd, og at enda kemur maðurin við líggjanum. Tað er ikki hervið sagt, at vit bert skulu koyra uppá låntøk- ur, men lán eru neyðug. Tó er ein treyt tá tú lænir, ber lánið aftur og sig takk fyri lánið við at lata rentu. Eg vildi fegin sagt nógv meiri, men hetta er so bert ein partur av ti mær kom til hugs, tá eg sá hasa grovu yvirskrift ina í Dimmu >Eitt effek- tivt odda einum nekunlunda frílyntum politikki kann neyvan hugsast, uttan at Sambandsflokkurin luttekur«. Nu må min gamle lomme le. Ella sum maðurin plagdi at siga: >Hann náði tú meg«. Vid heilsan. stýri á fyr! sjálvransakilsis 1 1 eru komin yvir okkum koma frá einum ljótum berikki til. Her må sam- fram við, at seinasta gongd, steðgar upp av Í royndunum at tryggja tí av stersta týdningi, at útloysan av studningi ir tað av alstórum samfelagnum størri stabil- politisk tiltøk, ið kunnu verður hækkað. og at týdningi, at vit longu nú itet hevur Javnaðarflokk- fyribyrgja sterri trupul- studningurin verður gera okkum greitt, hvussu urin mælt til, at gjerd leikum, verða sett í verk. hækkaður. framtíðar veiðuflotin, vórðu kreppufyribyrgj- andi tiltek. Eftir Javnað- arfloksins tykki er enda- Og Javnaðarflokkurin kennur seg sannferdan um, at skulu vit framvegis Javnaðarflokkurin und- irstrikar, at hetta er ein bráfongisloysn. fiskimynstrid og fiskiidn- adurin uppi å landi koma at siggja ut. Hetta krevur málið við øllum búskapar- varðveita arbeiði til allar Í hesum tíðarskeiði eiga = eina umfatandi ligum politikki í fyrstu at- hendur á sjógvi og landi, vit at leggja alla orku i at = planlegging, sum tað legu at fyribyrgja arbeiðs- ja so megu tiltøk setast í kanna okkara vinnulív, almenna. fiskimenn og ; , loysi, i aðru atløgu at beta verk alla tíðina so skjótt tess meguleikar og orsek- skipaeigarar eiga at Jákup Lindenskov, løg- tings- og fólkatingsmaður skrivar um gjaldsjavnan, og í triðju atlegu at halda in- sum tað her gerst neyðugt irnartiltess trupulleikar. at forða fyri hóttafalli. Og fremja í felag. Í hesi plan- legging eiga vit at satsa flasjónini har hon er í løt- her var tað so at vit í Uppskot Javnaðarfloks- uppá rationell og rentabul uni — okkara inflasjón er fyrstu atlegu gjørdu eina ins til meira varandi búsk- fiskifør við orkusparandi hin minsta í Europu. bráfengis loysn og síðani aparpolitikk: motorum. Hetta førir við til hvussu tey ymisku unum og orkutørvinum og Tað er meting Javnaðar- arbeiða ímóti at skapa Í royndunum at finna sær, at órationell og óren- skipaslegini eru fyri. eina planlegging av fram- floksins, at vit við teimum eina varandi loysn. meira varandi kreppufyri- tabul veiðufer verða út- Sum alternativur vinnu- tíðar orkuútbyggingini. ábendingum, sum flokkur- byrgjandi tiltek, hevur skift, og at onnur nýtulig vegur er eisini at nevna Her eiga vit m.a. at leggja in hevur lýst, kunnu fyri- Uppskot Javnaðarfloks- javnaðarflokkurin longu fiskifer,iðtóhavamaskin- millumlandasigling við dent á: 1. Landsgoymslu, byrgja, at samfelag ins til bráfongis loysn var ávísar meginreglur, sum ur, sum brenna ov nógv, ferðafólki og farmi. Aðrir innflytan og sølu av olju. okkara skal koma út í álv- hetta: hann vil mæla til at gingið fáa nýggjar maskinur vinnuvegir verða eisini 2. Kolorkuverk til elfram- arsamar búskaparligar verður eftir. Javnaðar- ísettar. Skipini skulu vera útbygdir. Eitt nú fiska- leiðslu og upphiting av trupulleikar, sum kunnu 1. Landið letur ein flokkurin er greiður yvir, arbeiðslig og góð. Tað aling. húsum. 3. Vindorku og fáa álvarsamar sosialar-, rakstrarstudning, sum at bráfongis tiltøkini eru almenna eigur einans at Javnaðarflokkurin góð- orku burtur úr streymin- politiskar- og mentunar- umfatar øll fiskiskip, og sett í verk til tess at forða veita veðhald og stuðuls- tekur ikki, at almenna um og alduni. 4 Eina ligar fylgjur fyri fjeldina = verður hesin studningur fyri, at skipini verða legd, lán til skipasløg, ið verða virksemið verður skert,og minimala útbygging av av fólkinum. veittur í mun til oljunytsl- meðan hevuðsdenturin mett at vera rationell, at almennu tænasturnar vatnorkuni og 5. Allur Ikki skerst burtur, at una. eigur at verða lagdur á rentabul og orkusparandi, verða skerdar sum eitt lið í avlopshita frá diesei- føroyska samfelagið hevur 2. Politisku myndug- tiltøk, sum miða ímóti og sum annars hóska til kreppufyribyrgjandi loys- verkum, ruskbrennisteð- ávísar trupulleikar, sum leikarnir taka stig til sam- meira varnaði loysnum. komandi fiskiveiðu- nini, men heldur tvertur um og líknandi verður stava frá teimum steðugt ráðingar við lånistovnarn- Í stuttum må ein meira mynstrið. ímóti at almenna nýttur til upphiting av hækkandi oljuprísunum ar við ti fyri eyga, at skip varnadi loysn fevna um Teir politisku myndug- virksemið eigur at verða húsum. og staðan er tann, at fiski- og virkir, sum eru í trong- fiskiskipaflotan og farma- leikarnir eiga gjøgnum nýtt sum ein reglugerandi Í tí meira varandi loysn- skipaflotin orsakað av stødu, kunnu fáa fallin flutning, alternativar samráðingar við láni- táttur í tí búskaparliga ini vil flokkurin mæla til nesum príshækkingum terminsgjeld útsett. vinnuvegir, alment og stovnarnar, fáa avdráttar- virkseminum. at seta ymisk tiltek í verk hevur ilt við at fáa endarn- 3. Sett verður í verk privat virksemi á landi, tíðina longda til 15 ár, og Tað er umráðandi, at vit fyri at minka um hallið á ar at rekka saman. Hesar = serstek stuðulskipan fyri orkuspurningin, gjalds- soat tey fyrstu árini verða reka ein miðvísan orku- gjaldsjavnanum og prishækkingar koma jú ídnaðarskip. Handan stuð- javnan og aðrar búskapar- avdráttarfrí, ella at politikk. Farið verður annars at beta um búskap- eisini at elva trupulleikar ulskipan eigur at miða ligar spurningar avdrátturin verður lægst undir eina umfatandi arviðurskiftini á eðrum økjum, og er tað ímóti, at botnmarkið fyri Javnaðarflokkurin met- tey fyrstu árini ella í mun kanning av orkumeguleik