leygardagur 18. oktober 1980síða 7

SOSIALURIN Eg havi sagt ja til at skriva um feråsiutrygd. Við tað, at hetta evni er ógvuliga umfatandi, havi eg valt bert at nevna nakrar fáar umsteður, sum hava avgerðandi tídning fyri framhaldandi ferðslutrygd. Mítt akfar er ein líðin tænari. Tað ger einki av sær sjálvum, men bert tað, tess harri (førari) krevur av ti. Akfarið verður stødugt framleitt í betraðari útgávu, somuleiðis verða vegirnir eisini gjørdir betri, og myndugleikarnir áseta nýggjar feråslureglur, sum koyrilærararnir skulu læra næmingar sínar at skilja tídningin av. Koyriroyndin skal tryggja, at næmingarn- ir hava skilt tídningin av hesum reglum, og legreglan skal ansa eftir, at hesir reglar verða fylgdir. Og tó henda alsamt skila- leysar vanlukkur fyri ein stóran part orsakað av manglandi virðing fyri hesum reglum. Øll hesi 6 skrivaðu »sjén- armiða eru skrivaði í skugg- anum av ferðsluvanlukkum, sum higartil í ár hava kravt 9 mannalív, umframt eitt stórt tal av løstadum. Og øll, sum skrivað hava, eru rørandi samd um, at nakað eigur at gerast. Vit mugu spyrja, hvat verður gjørt, og hvussu nógv murar tað, sum gjørt verður. Sum longu ávíst, verða gjørdir nýggir breiðir asfalt- eraðir vegir. Vegirnir Broytingin frá smølu leirvegunum er stør, teimum tíverri so stór, at frá verða ætlað at beta um ferðslumeguleikarnar, so- leiðis at man kundi giadast yvir at nýta hesar vegir, og visa fram eitt væl útbygt veganet, so blivu hesir vegir mangan fyri fólk ein skaðaelvari, og ein argur óvinur av allari ferðslu- trygd. Eitt yvirlit yvir allar frá- boðaðar skaðar til trygging- ina tey seinastu 4 árini sýnir, at har, teir smelu vegirnir = við tilsvarandi minni møguleika at koyra við nógvari ferð eru, henda fleiri ferðir færri skaðar Spyrjast kann so, myndugleikarnir hava gloymt nakað tá hesir nýggju vegirnir vóru lagdir Eg skal her ikki lasta nakran, ti ivaleyst hevur besta ætlan ligid aftanfyri, men veruleikin talar tiverri klårt fyri, at samstundis, sum vit fingu hesar góðu vegir, sum vit oll eru glað fyri at kunna koyra eftir, so vóru — ikki vitandi — gjørd- ar fellur, sum mangan hava kravt sítt offur Sjálvandi er tað altíð før arin á akfarinum, sum til eina og hverja tíð eigur at føra akfarið soieidis, at hann ikki er sær sjálvum og ødrum at meini, men vóru mong av hesum vandastød- um á tí samlada veganetin- um ikki, so vóru vit frí fyri mangar av hesum vanlukkum. Og hyggja vit nærri at hesum mongu, sum vóru fyri vanlukku í einum akfari, har ikki annað akfar var við, so liggur midalaldurin eina- staðni í 20 árunum. Eitt yvirlit yvir vanlukkur í um Jallur svarar Paula Ellefsen: ligt« svar frá einum leiðara, men hvat, tú skalt jú liva upp til títt »image« Eg takki tær Pauli Ellefsen fyri svar titt — heili tvey — til min, bert spell fyri teg, at tey eru so vånalig, ein kundi væntad eitt meira »holdbar- flokks I fyrra svari tinum iDimma nr. vera Danmark orsakað av akfør um visir, at 28% av hesum vanlukkum hendu, har før arin var undir 25 år Somu leiðis vóru førarir i sama aldursbólki atvoldin til 54% av ollum vanlukkum við ak førum, har bert eitt akfar var við. Hetta yvirlit vísir eisini, at av øllum teimum vanlukkum, har bert eitt akfar var við, hendi 88 % har førarin var maður undir 25 år, meðan bert 12% tå førarin var ein kvinna. Ein kanning av, mong ung — tá talan er um vanlukku, har bert eitt akfar var við — hava samband við hendingina, vísir at tey sjey fyrstu árini í ferðsluni eru tey mest vandamiklastu. Eftir at tann ungi hevur fingið koyrikortið, er hann at byrja við ósikkur og varin. Hann kennir við sær sjálvum, at her er nógv enn at læra. Tað varir tó ikki so leingi, áðrenn sjålvsålitid veksur, og harvið eisini vandin. Tá stutt tíð er frá- liðin fela mangir førarar av akførum seg sum »verdins meistarar«. Nú kunnu teir ikki koma út fyri tí hending, sum teir ikki makta. Her er vandin fyri vanlukkum størstur. Síðan fellur vandin aftur við árunum, men fyrst aftaná sjey ár, eru flestu førararnir tryggir førarar Við at spyrja førararnar av hesum akførum, sum hava verið fyri óhappi, um hvat orsekin til skaðan er vera svarini oftast: — Ég koyrdi ov skjótt, eg slepti róðrinum eina letu, tá eg festi eid í eina cigaret, eg misti eina glóð frá míni cigaret, og vildi busta hana hví so — Fólk í 20-unum + fremja helvtina av Bjartur Daísgarð, sum starvast á Tryggingarsambandinum hevur í dag skrivað Sjónarmiðið um ferðsíu og feråsiu trygd«. Hini sjónarmiðini í reðini hava Olivur Næss, Oddvá Nattestad, Jóhann Mortensen, Atli Jensen. Niclas Akra berg Poulsen og Rókur Daisgaard skrivað Bjartur Dalsgarð, tryggingarmaður: vekk. eila eg hugdi niður á bandspælaran og fór akfar mitt tá útav vegnum Henda nýgerð av vegum í bygdum, og óbygdum eki, við tilsvarandi ektar: ferðslu, og møguleika at koyra við munandi sterri ferð, bleiv samtíðis ein stórur vandi fyri tey gang andi Tey gangandi eru tíverri mestsum gloymd, tá avger um, hvar vegir skulu liggja, og hvussu teir skulu gerast, verdur tikin Uttan at visa å åvis stød, kann mangan sigast førara av akfari til at hevði hann ikki vist so stórt ansni, so var mangan skaði hendir, tí tann gangandi var gloymdur av myndugleik unum, sum partur ferðsluni. ros, Børn i ferðsluni Tå so samtidis verdur havt i huga, at av teimum mongu til gongu í ferðsluni finnast børn, og at man vanliga ikki kann roknað við, at barnið dugir fult út at meta um umsteðurnar eila yvirskoða avleiðingarnar av gerðum sínum í hverjum einstøkum føri, fyrr enn um 11—12 ára aldur, tá gerst vandin so mikið sterri fyri, at eitt av hesum smáu kunnu farast í ferðsluni. Tá smærri børn verða fyri ferðsluvanlukkum, er ofta talan um hendingar, har førarin ikki heldur seg hava havt nakran møguleika at umganga tilburðin, annahvert tí barnið var fjalt aftan fyri ein garð, eini hús ella eitt akfar, og við eitt kemur til sjåndar: ella ti Pauli E. avdukar seg sjålvan 117) sigur tu grein mina skrivada við ljótum orðum. Hesum eri eg samdur við tær í, men Pauli, ein eigur og orðini alt talar við. Ein kastar jú skal sær manni, ein ju altid velja eftir ti perlur fyri svin. Ja, tu skrivar Churchill tok til, grisar tá Hitler leyp á Rusland, at heist hevði Hitler ikki fylgt væl við i landalæru, tå hann tann russiska veturin. Pauli, tu hevur helst kk: fylgt væl við í biologi, ta KKI] el 8 g < ulla sær inuni letta hevu 2. nakað við hita og avkeling at gera. Einum tørv- ar avkeling aftan á at hava hoyrt teg. men so langt niður SKai javnt við Paula E. (nú havi ein tara fyr: at tala »r hialpt tær á leið við tíni sjaiVrannsakan Kom nu Ná ein í eini sek fær mót — barnið. sum ein hevur sæð men roknar við verður standandi, knappliga rennur ut å, ella yvir um vegin, uttan at førarin å ak farinum kundi við hesum Tí er tað so umráandi. at førarin av akfarinum hugsar fyri barnið, og altíð er ansin tá hann koyrir har børn eru eila ferðast rokna Foreldrini hava eisini eina stóra uppgávu at greiða børnunum fra teimum vandum, sum kunnu stand ast av at ferðast í feråsluni Ikki skulu foreidrini held ur líta børnunum ov nógv til í ferðsluni Tað er tí ein ógvuliga vandafull gerð, tá foreldur lata børn síni út i ferðsluna uttan sjálvi at við, serliga tá um smærri bern Ferðslan hevur higartil Føroyum kravt 9 mannaliv í år Ung sum eldri hava verið offur fyri einum luti, sum vit ognaðu okkum fyri at hava gledi av, men sum bleiv eðrum til stóra sorg Skaðaorsekirnar ymiskar. Tó hevdu tær flestu ikki verið hendar. um førarin av akfarinum hevði havt skilt týdningin av ferðslureglunum, at hesar reglar bert vóru gjørdar við einum fyri eyga, at hesir eins og øll onnur, skuldu vera betri vard í feråsluni Høvdu førarir ístaðin fyri at koyra við 120 km/t koyrt við tí loyvdu ferðini eftir umstødunum, høvdu førarir stedga vid at yvirhåla, til hetta kundi gerast å fult tryggan hått, høvdu førarir verið varnir, tå teir sóu børn spæla fram við vera talan er eru eila á partin sjalvan at koma fram við 100% fellandi prógvum, ð avdúka hann, ja. so er vunnið tað. sum/ kann vinnast. Tú avdúkar teg sjálvan so ruddiliga í Dimmu nr. 117. Tú skrivar c.b. Sum vant er ikki eitt einasta dømi, sum ungirbyggir allar tær grovu skuldsetingarnar CA Her sigur tú ósatt, aftur eitt taktiskt fupp nummar ein roynd at iumpa fjeldina. Taktikkurin hjá tær 5 er esin S TOIKN Kann AVGUKa teg kundu indan mongum vegnum 0o.s.frv., so vit sloppiå vanlukkum Feråsluvaniukkur Hvi teimum fólk so ikki av vanlukkum, henda. Fyri ein part skyld ast hetta teir læra sum stovnar. sum virka fyri ferðslutrygd, ti hesir tilburðir verða ov illa kki sum tid men sum ávar umtalaðir ndatilfar ing og leiðbeining til onnur Um hesar vanlukkur kendar 3jølla kannaðar. og tað ut frá urslitinum av sum higartil eru verða hesum kanningum bleiv fyriskipað ein miðvís »kampagna«, har fólk bleiv ávarað cg vegleitt, so havi eg loyvi til at trugva, at tílíkt tiltak vildi virka bøtandi Um hetta verður gjert, fara fólk íkki longur at tosað um ferðsíuvanlukkur sum seriøst tíðindatilfar men heldur sum áminning og ávaring um, at tey ikki mugu vera tey næstu, sum verða sær sjálvum eila eðrum at meini Hevdu nevndu hesir omanfyri førar saman við øllum førarum av akførum givið sær sjálvum og øllum teimum stórum sum til gongu tað lyfti, at teir framyvir bert vilja hugsa um at fera akfarið á tryggasta hátt, og at virða fyrisettu um íerðslu, somu- virða sítt egna, og lívið hjá teimum til gongu, so kunnu vit gleða okkum til, at ferðsluvanlukkurnar fyri framtíðina smáum teir vilja lógirnar leiðis tær fara at minka Lesarin av ikki, hvat skrivað, Dimmu sær Jallur hevur 2. Lesarin fer ikki at leita aftur i Sosialinum nr. 78, og 3 Kannst tu lættliga leggja Jalli orå i munnin. Nei, Pauli, stóð bræv mitt i somu svar titt, tå kundi lesarin lættliga sæd, at Dimmu sum skuldsetingar tu saðar ivgn € n avduka Framhald a sråu 17 Pa