leygardagur 18. oktober 1980síða 10

SOSIALURIN Arheiðsloysi sum búskaparligt amboð Stórir partar av vestur heiminum eru komnir út eina djúpa búskaparliga kreppu Buskaparfrødingar, ið skulu ráðgeva stjórnum og lóggávutingum eru í depurhuga og sínamillum ósamdir um tey tiltøk, ið skulu til fyri at minka um fylgjurnar av hesi kreppu Eisini eru teir ósamdir um tey fyribyrgjandi tiltøk, ið skulu til í teimum londum, sum enn ikki eru álvars- liga rakt av kreppuni. Flestu búskaparfreðing- ar eru tó samdir um, at hevuðsendamálið við ellum skilagóðum búskap- arpolitikki má vera hetta at varðveita arbeiði til all- ar hendur og harvið sleppa undan teimum ótryggu sosialu og politisku viður- skiftum sum arbeiðsloysi altíð ferir til Tó er ein skúli ella ein bólkur = av búskapar- frødingum, sum skilir seg burtur úr við at hava mót- setta uppfatan. Hesir økonomar ið nevnast monetaristar, hava undir leiðslu av Chicago proff- essaranum Milton Fried- mann skapt nýggjar teor- ir og sett fram onnur endamál við búskapar- politikkinum Hesir monetaristar meta, at orsakirnar til ta búskaparligu kreppuna eru at finna í arbeiðs- marknaðinum og í pening- amarknaðinum. Tað er skeivt av tí almenna at royna at skapa arbeiði til allar hendur á sjógvi og landi. Heldur skal stjórnin royna at varðveita tað, sum Friedmann kallar „tað natúrliga arbeidsloys- ið<. Við alla tíðina at varð- veita eitt natúrligt arbeiðsloysi verða prísirn- ar á arbeiðskraft t.vs. len- irnar og prísirnar annars at finna sína natúrligu legu. Soleiðis vilja mone- taristarnir vinna á inflat- iónini, sum teir meta er stersti búskaparligi vand- in í dag. Monetaristarnir mæla tí øllum stjórnum ti) at seta arbeiðsloysisstudningin ni- ður, har arbeiðsloysi longu er, fyri at tey arbeiðsleysu ikki skulu kunna forbrúka og fyri at fáa tey út á arbeiðsmarknaðin at kappast um arbeiðið — serliga innan vinnur har arbeiðsloysi enn ikki vald- ar fyri at trýsta lenirnar har. Í londum, har arbeið- isloysi enn IKKI Jóannes Dalsgaard valevni í Suðurstreymoy mæla teir stýrinum til at steðga øllum arbeiðs- fremjandi tiltøkum fyri at fáa tað >natúrliga arbeiðs- loysið< inn i búskapin. Í teimum londum har teir ráðandi hava fylgt ráðunum hjá Friedmann og hansara monetaristum, hevur hetta fingið ræðu- ligar fylgjur fyri arbeið- arafjøldina. Livikorini eru versnaði munandi bæði hjá teimum arbeiðsleysu og teimum, sum enn hava arbeiði. Demi um tilik lond eru Chile, Suður korea, Taiwan og lutvíst Bretland Í Feroyum er bert ein flokkur, sum opinlýst hevur Friedmans búskaparligu sjónarmið til síni, og tað er sjálvsagt fólkaflokkurin ! Ferð aftan á ferð hava vit í Dagblaðn- um lisið um, hvussu neyð- 4 gjørt frælsi Tá talað verður um tjóð- skaparligu støduna, verður mangan tosad um at vinna fólkinum fult frælsi. Sagt verður, at á hesum eki hevur fólkið ikki frælsið, men at steða okkara er ein ófræls steða. Javnaðarflokkurin er av teirri áskoðan, at vit við heimastýrislógini frá 1948 fingu tjóðskapar- ligt frælsi, tí sambært hesi lóg stendur okkum frítt at yvirtaka ell máls- oki, — at taka sjálvstýri okkum lystir og eisini fulla loysing, um meiriluti av fóikinum stendur aftanfyri. Hetta er í orðsins sanna týdningi ein fræls steða. Hinvegin ásann aði Javnaðarflokkurin við tí Figgjarligt og persónligt ugur ein monetaristiskur búskaparpolitikkur er og um, hvussu væl alt gong- ur í londum við moneta- ristiskum kreppuloysn- um. Dagblað oman á Dag- blað hevur verið fylt við lovorðum um Friedmann, eins og blaðstjórin letur seg alment avmynda við hevuðsverki Friedmans í Gunnar Staksá valevni í Suðurstreymoy AAA frá fyrsta degi av, at hitt persónliga frælsið í stór- an mun varð skert, og enn í dag hevur fjeldin ikki vunnið fult fíggjar- ligt og persónligt frælsi. Flokkurin hevur og vil framvegis stríðast fyri at vinna fólkinum hetta frælsið. Javnaðarflokk- urin hevur síðani havt ávirkan á samfelagið, og vend er komin í. Við eini skjótari og stórari utbyggjan av fiskiskipaflotanum og arbeiðsskapandi virkj- um á landi, er ein stór hondini. Tað kann tí ikki vera nakar ivi um, hvat slag av búskaparpolitikki, og hverjar kreppuloysnir vit fara at fáa í Føroyum, um tað skuldi hent, at fólkaflokkurin fekk avger andi ávirkan á feroyskan politikk aftan á valið. Jóannes Dalsgaard broyting farin fram. Hetta hevur broytt stød- una soleiðis, at í dag stendur verkamanna- fjøldin munandi sterkari enn áður. Tað er ikki longur yvirskot av fiski- monnum og verkamonn- um, men heldur tvertur ímóti. Málið má nú vera, at fiski- og verkamenn fáa íognarrætt til fram- leiðslutólini, rímuliga medvirkan og javnbjóðis lut í ágóðanum. Við eðrum orðum fult fíggj- arligt og persónligt frælsi. Fylkist tí um Javnað- arflokkin. Gev Javnaðar- flokkinum tína atkveðu til logtingsvalið.