mikudagur 19. november 1980síða 11

= á & rå ————TT— Á |— —Á——TT—FF————————— SOSIALURIN Føroya Nåtturu- og Umhvørvisverndarfelag: Ein brenni- stød i felag Brennistødin i Eysturoynni fer nú at vera komin upp undir land. Umsókn um grund- stykki er send, og fólk úr renovatiónsfel- agsskapinum og Nes kommunu hava verið niðri møguleikum. Í 1977 legði Renovatións- nevnd Tórshavnar býráðs fram álit til fyrsta part í eini loysn á rusk og dálk- ingarspurningin í Fer- oyum. Fyrsti partur er ein brennisteð. Annar partur verður tikin upp og orð- aður, tá ið brennisteðin er vorðin veruleiki. Felagið Føroya Kommu- nali renovatiónsfelags- skapur hevur átikið sær at loysa fyrsta part sambært niðursteðuna í nevnda áliti. Nevndin hevur hugt at eini nútímans brenni- steð við Thisted og hevur biðið um grundstykki á Rustini á Saltnesi. Tað er einki at ivast, at ein slík brennisteð bygd eftir bestu donskum byggiprincippum tekniskt kann standa hvar sum helst. Eftir tykki FNU (Feroya Náttúru- og Um- hvervisverndarfelag) eru okkara rusk og dálkingar- spurningar kortini ikki fyrst og fremst ein spurn- ingur um eina brennisteð og hvar hon skal liggja. Ein arbeiðsbólkur í FNU hevur tí átikið sær at fara ígjegnum álitið Rusk, burturkast og dálking í Feroyum frá renovatións- nevnd Tórshavnar býráðs, annað tilfar m.a. tey bæði yvirlitini frá Nordisk Miø- nisterrád: Gjenvinning av kommunalt avfall i Norden, 1977 og Metoder før behandling av kommu- nalt avfall, 1978, at tala við partarnar í málinum og at meta um rudk, burturkast og dálkingar- spurningarnar eftir teimum sjónarmiðjum Føroya Nåttur- og Um- hvørvis-verndarfelag ligg- ur å hjarta at føra fram. Uttan ómak- prin- cippid onytiligt Í fyrsta lagi fer FNU at fora fram, at tað ikki er eydnast teimum, sum hava greitt úr hondum álitið »Um rusk, burtur- kast og dålking i Før- oyum« at seta nidurstød- og hugt at ymsum una um brennisteð sum fyrsta part fram, so hon virkar trúlig. Samanhang- urin millum uppgávu- formuleringina, lesitilfarið og niðursteðuna í álitinum er sjáldsama lítil og tendensiøsur. Mett verður at niðursteðan tí minkar um meguleikarnar at síggja rusk, burturkast og dálkingina úr ymsum ólík- um sjónarmiðjum. — Tað at fólk uttan ómak sleppa av við alt burturkast er ein fyri- treytin fyri, at tað í heila tikið loysir seg at fara undir umhugsan av eini heildarloysn móti dálking av bústaðarekjum og náttúru í Feroyum. (sitat úr álitinum 3.6.1.4.). Hetta uttan ómak- grundsjónarmið kunna vit ikki taka undir við. Ruskið og dålkingin kann ikki javnsetast við annað úr mannahondum, sum bert ræður um at fáa úr eyg- unum. Okkara stóru rusk-, burturkast- og dálkingar- spurningar eru haraftur- ímóti partur av okkara nýggja lívsstíli, okkara lívskvaliteti. Teknokrat- iska loysnin er at forkoma øllum burturkasti í eini brennisteð, sum hevur orku at taka alt tað, ið fellir av okkara ríka borði. Fjeld av fólki, sum tekur undir við sjónarmiðjunum í FNU vilja harafturímóti verða við, at hver sær og í felag kunnu vit gera munandi við burturkastið og dálkingina og orsekirn- ar til hetta, og tað fer at taka grundarlagið undan ætlaðu brennisteðini. Í sama viðfangi skal nevn- ast, at okkum tykist at interkommunali renovati- ónsfelagsskapurin átti at havt fylgt prinsippinum um almennleika í viðgerð- ini av rusk- og dálkingar- spurninginum í Feroyum uttan at hava lagt seg á ávíst sjónarmið í fyrsta umfari. Brennistødin loysir ikki okkara skemmandi dålking millum fjals og fjøru. Hon fremur ikki hugin at fjålga um og taka til høldar lutir og tilfar sum hava síni eginvirði og potentiellu virði í mennisk- junnar virki í arbeiði og akapan. Brennistødin sum verður grundað á eina ávísa negd av burturkasti og flutningsmeguleikum festir eina óhaldbara for- brúkssteðu. Orka verður fingin burtur úr brenni- stødini, men tað skal eisini orka at flyta alt ruski til brennisteðina. Hetta ynski um eina ávísa orku- nøgd eigur tí ikki at vera við í metingunum av tydn- inginum av brennistød. Eftirlysing Tað er ómeguligt hjá FNU at góðtaka at brennisteðin kemur verður fyrst bygd og síðani í eðrum umfari skal ein heildarloysn á burturkast- og dálkingar- spurningunum í Feroyum gerast. Vit eftirlýsa eini væl grundgivnari heildarloysn fyrst við ella uttan brenni- stød. Hetta er ålvarsom åheitan til renovatións- felagsskapin, sum vit vóna verður tikin til eftir- tektar. FNU ynskir í hesum máli at gera vart við sjónarmið síni sambært felagsins lógum grein 2 og 8: Fyrst og fremst hava vit ell ábyrgd av náttúru og tí náttúruríkidemi = okkum kemur í hendi. Vit vita um hetta ríkidemið, at tað er tømiligt og lítið skal til at fáa enda á ti. Vit vita eisini at okkara harði lívsstílur mótvegis náttúruni erkymlar og fremur álvarsom aftur- stig. Alt hetta ríkidemi, vit hava um hendi og í ábyrgd ikki bert er okkara, men eisini teirra, ið eftir okkum koma. Tervur er á sáttligari og makligari livsstili. Í eðrum lagi fer FNU at minna á ST-samtyktirnar øllum livandi og av øllum náttúruríki- jømi, sum ikki tolir at verða seplað burtur og for- komið, men eigur at verða fjálgað um og havt í varð- um vernd av veitslu. Í hesum viðfangi vilja vit eisini nevna okkara egnu verndarlógir og ynski um at fylgja and- anum í teimum til ytstu merk. Seinast og ikki minst skal leggjast áherðsla á tervin á upplýsing um dålkingarspurningar = og Síða 11 meira positivt um hvat ið gerast kann til tess at minkast kann stórvegis um dálkingina og ruskið Eins og nevnt verður álitinum um rusk, burtur kast og dálking í Feroy um, fara vit eisini at seta fram áheitan um eina tíð- arhóskandi náttúru- verndarlóg. lóg fyri em- ballagutilfar, lóg um av- gjeld á ávísum innfluttum lutum so hesir kunnu takast til heldar, tá ið teir av eini ella aðrari grund fara úr brúki. At enda fer FNU at heita á landsins myndug- leikar, kommunala felags- skapin. renovatiónsfelags- skapin, stovnar, fyritekur og einstaklingar um at gera sítt besta til at farið verður undir endurvinn: ng og endurnytslu, so minst møguligt kann seplast burtur ella fara upp í royk Arbeiðsbólkurin i FNU innan renovation Martin, Jorun og Randi Svend Jacobsen, figgjarmålarådharri: Vinstriflokkurin eigur at lesa ráðini hjá OECD Politiska kjakið Dan- mark er á ongan hátt ólíkt ti, sum flestu lond hava — ella dragast við. Spurning- urin um figgjarliga útlitið er so ál fram x varsamur um næstan alt annað, at undan honum. Royndirnar at fáa handilin javnvág í andanna ia politiska orku Tað er serliga vinstra- flokkurin, sum hevur lagt ftir at kritisera tann seg e itikk sum avnadar- stjórnin førir, og um dagarnar svaraði figgjar- málaráðharrin, Svend Jacobsen, atfinningunum frá Vinstra, tá sagt verður, at stjórnin ongan politiskan málsetning hevur. Svend Jacobsen heldur, at tað má undra mangan, at ein so royndur politikari sum Henning Christoffersen skal fáa seg til at spyrja slíkt, ti er nakar politikkur lagdur til rættis, so er tað tann figgjarpolitikkur, sum hendan stjórnin rekur og sum stig fyri stig verður gjøgnum førdur. Gjalds- javnvågin skal fáast á beint í åttatiårunum. Skal ein vera reiðiligur, heldur fíggjarmálaráðharrin fram, so er tað heilt óvanligt í danskari parlamentarisk- ari segu við einum tilikum langtíðarpolitikki sum eruliga er fíggjarliga politikki stjórnarinnar dag, og ikki minst tá tað eru tey lítið populeru ting- ini sum stjórnin er sinnað at loysa. Tá Vinstra ferir fram, at stjórnin førir fram, at stjórnin tosar um norðsjóvarolju fyri at leiða tankarnar frá figgja politikki sínum, so er veru- leikin tverturímóti tann, at stjórnin her hevur tikið eitt initiativ, at stjórnarinnar ið er partur og sigur Svend ðari: Lat meg politikki Jacobsen í Danmark figgj arli gar trupulleikar og teir skulu endurtaka hevur stórar lovsast 1ttatiart sjálut um hetta verðu! | for + fast ið rida 41 keypsrætt danska samfelagid og landið. Stórsti partur av undirgrund Danmarkar er enn ikki granskaður. Og hetta kunnu vit ikki for- svara, tá vit hugsa um fíggjarligu og orkuligu steðu okkara. Samfelagið má kunna ráða yvir tí partinum, sum enn ikki er granskaður og vit megu fáa meira modernaðar konsessiónir, konsessi- ónir, sum tryggja orku til samfelagið, og soleiðis, at samfelagið fær part í hesum ognum. Tí hava vit sett kravið fram um aftur- lating av ekjum. Danska stjórnin er av teirri áskoðan, at danska samfelagið skal hava meginpartin av virðinum sum liggja í Norðsjónum. Tó hetta aleina loysir ikki fíggjartrupulleikar okkara, men hetta kann stuðla til at minka um teir Svend Jacobsen heldur at politikkurin hjá Javn- fáa oljuleiðing til aðarstjórnini er rættari mótvegis politikkinum hjå Vinstra. Vinstra hava, at allar byrðar verða lagdar á lentakaran, Jákup Lindenskov úr fólkatinginum meðan tey, sum sita við ognunum, einki skulu lata Tað er reyði tráðurin politikki teirra. Stjórnin hevur heilt aðra áskoðan. Vit halda, sigur Svend Jacobsen, at fíggjartrupulleikar | Dan- markar eru so stórir at allir bólkar í samfelagnum vera við at loysa teir Um Vinstra vil samarb- eiða við stjórnina, eru vit il reiðar, sigur fíggjar- A n, men hetta ann sem vera við grund- í í tí at bert lentakarin skal gj slå Svend Jacobsen biðjur at enda Vinstra lesa ráðini hjá OECD og Thorkild Kristensen um, hvussu fíggjarliga kreppan skal loysast. Okkara trupul- leikar kunnu ikki loysast við einum politikki sum einsíðis leggur seg á ávísar bólkar í um, endar fíggjarmála- ráðharrin.