mikudagur 26. november 1980síða 6

É[————————|—————[—[—] ———— telf. 147 20. 11820 box 76, 3800 Tórshavn p/f sosialurin Útgevari: Fyritaks- og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Blaðmenn: Lýsingar: Uppseting: Prent: Hvorki hegni ella vilji TAÐ ERU NÚ stívliga tvær vikur síðani úr- slitið av valinum lá greitt. Sum kunnugt vísti hetta úrslit eina ávísa bending til hegru, og hevur tí verið mett, at komandi landsstýris- samgonga fór at vera mannað við borgarlig- um flokkum. SUM STÓRSTI flokkur á tingi tók Sam- bandsflokkurin fyrsta stigið til samráðingar flokkana millum. Fundir hava verið millum so at siga allar flokkar, uttan at nakað sum helst úrslit — ella nøkur sum helst ábending - til slíkt — er í eygsjón. Hetta kann tó íkki undra nakran, tá ein veit, at tað var Sam- bandsflokkurin sum skuldi standa fyri roynd- unum til nýggja samgongu. VANLIGT ER, at tann flokkur, sum býður ødrum til samráðingar, kemur við einum upp- leggi, sum samráðast kann um. Hetta hevur í hvussu er Javnaðarflokkurin gjørt tær ferð- irnar, hann hevur staðið fyri tílíkum samráð- ingum. Men so er ikki við Sambandsflokk- inum. Hetta upplegg kann hann ikki gera sjálvur, men vil hava aðrar at gera tað fyri seg. TAÐ ER HELST eingin, sum ikki er sinnaður til at hjálpa Sambandsfiokkinum at gera tílíkt arbeiði, sum hann sjálvur ikki er førur fyri, men lítið innbjóðandi má tað tykjast at vera, tá ein sær hvussu nyttuleyst tað er at hava nakað við handa flokkin at gera, tá vit hugsa um, hvussu maktarleysur hann stendur yvir fyri tí, sum hann hevur bjóðað seg fram til. TÁ EIN HVORKI hevur hegni ella vilja eru bert eini ráðini. Og tað er at geva ðrum skuldina. Í einum práti við seg sjálvan í Dimmalætting seinasta leygardag sigur for- maður Sambandsfloksins, at teir ikki hildu orsøk vera at leggja nakað tilfar fyri Javn- aðarflokkin, tí hann kravdi, at teir borgarligu fyrst skuldu samráðast og koyra fastir, áðrenn Javnaðarflokkurin fyritekur sær nakað. HETTA ERU so grov ósannindi, sum bert for- maður Sambandsfloksins kann servera. Javnaðarflokkurin hevur altíð — og eisini á fundi við Sambandsflokkin — gjørt púra greitt, at tað var upp til Sambandsflokkin um framhaldandi tingingar flokkara milium skuldu fara fram, men kravdi, at Sambands- flokkurin kom við einum uppleggi, so nakað var at samráðast um. Hetta kann ikki vera meir enn rímuligt. Eru suðringar dovnari enn SOSIALURIN onnur? Soleidis kundi yvirskriftin hjá Dagblaðnum nr. 87 1980, har spurt verður um suðringar gjalda minni skatt enn onnur. Greinin er prógv um, at blaðmenn- irnir incl. blaðstjóran ikki duga at viðgera tel. Eitt er tað at teir ikki duga at við- gera tel, men tað at teir brúka teirra månglandi roknikunnleikar at stempla ein part av fólk- inum. Suðringar skulu stemplast sum dovnir, 6 % fleiri arbeiða í Norður- oyggjum. Suðringar skulu stemp- last sum vánaligir skatt- gjaldarar, meðalskatturin er 4.000 kr. hægri pr. skattgjaldara í Neorður- oyggjum. Tá Dagblaðið nú er farið í hernað móti suðringum, so hví ikki funnið nekur prógv fyri, t.d. at suðring- ar høvdu minni heilarúmd enn onnur. Í staðin fyri onnur kundi ein sagt: Suð- ringar hava minni heil- rúmd enn fólk. Tað er ógvuliga lætt at skapa ra- sistiskar = teoriir, men sjálvandi er problemi, at suðringar líkjast ikki so nóg burtur úr restini av fólkinum, serstakliga tá hugsa verður um, at nógvir suðringar eru eftir- komarar av fólki norðan- ífrá, sum flutti suður tá góðu tíðirnar vóru sunnanfyri. Men Dagblaðið kundi farið og ført eitt registar, sum vísti hverji hoyrdi til suðr- iðarrasuna, soleiðis at ein altíð kundi forfylgt teimum. Tríggjar genera- tiónir í Suðuroy, so hoyrdi tú til rasuna. »Et er søkort at forstaa ...« Dagblaðið hevur ferð eftir ferð roynt at brúka tel, men íkki nyttar, teir duga ikki at skilja tølini, og kortini halda teir fram. Fyri tað fyrsta dugur blaðmaðurin ikki at rokna við medaltølum. Meðainn- tøkan fyri Suðuroynna verður roknað soleiðis (Metodan hjá Dag- bladnum). Medalinntøka Hvalba 42733 Tvøroyri 46393 Fåmjin 36620 Hov 38703 Porkeri 46934 Vågur 43466 Sumba 41192 Tils.: 296041 Medalinntøka: 296041 : 7=42291 Meðalinntekan eigur at vera roknað soleiðis: Tal av skattgjaldarum x meðalinnteku fyri hverja bygd, sum verður lagt saman og dividera við samlaða talinum av skatt- gjaldarum. Av tí at kunn- leikin er so lítil verður neyðugt at rokna tað igjøgnum fyri tykkum: Hvalba: 452 x 42733=19315316 Tveroyri: 1287 x 46393=59707791 Fámjin: 83 x 36620 = 3039460 Hov: 97 x 38703=3754191 Porkeri: 208 x 46934=9762272 Vågur: 1017 x 43466 = 44204922 Sumba: 342 x 41192=14087664 Meðalinnteka pr. skatt- gjaldara: 153871616:3486 =44140 kr. Fyri Norðuroyggjarnar er sami feilur gjørdur, bara við tí úrsliti, at með- alskatturin verður samb Dagblaðið 39048 kr meðan hon, um hon varð roknað rætt út 52244 kr./skattgjaldara. Í procent av samlaðu skattainntøkuni gjalda suðringar 29,6 % í skatti. Fyri Norður-oyggjarnar er talið: 33,3 %, men har er samlaða skattainntekan góðar 29. milj. meira, og við teimum progressión- um, sum eru í skattalógini skuldi hetta helst givið eitt hægri procent í mun til samlaðu inntekuna. Blaðmaðurin endar greinina vid: »Nevnast kann eisini, at vit i kom- andi greinum fara at koma við líknandi frágreið- ingum um misjavna í so måta«. Mini ráð eru: Læri tykkum tann mest grund- leggjandi praktiska statis- tikkin áðrenn tit fara út at spyrja búskaparkenar! Eg fari at vera á einum máli við Paula Ellefsen: Tg- til Dagblaðið í rokning. Jens Dalsgaard Høgraekstremistar? Valstríðið hevur ikki i ellum førum verið so sak- ligt sum tað átti. Sum til demis Adolf Hansen og fleiri við honum ið hava tikið til orða fyri einum strangari eftirliti við setan av almennum stervum, bæði tá ið talan er um »lyklastødur« og í skúlum. Her mugu fríteinkjarar, kommunistar og tílík ikki sleppa framat. Hvussu hetta eftirlit skal fremjast verða eingi demi givin um, men tað rennur kalt niður eftir rygginum, tá ið eg hugsi um, at her kyknar upp tað »Berufsverbot«, (vinnu- bann), ið ræður í Vestur- týskalandi, har hver tann, ið sekir alment starv, verður gjella útspurdur um sína politisku áskoð- an, eisini sjálvt um hann ella hon hevur bert arbeitt innan fyri ein politiskan flokk, ið er alment viður- kendur, legliga og demo- kratiskt. T.d. ein demo- kratiskur sosialistiskur flokkur. Kommunistaræðsla rak- ar tískil ein hóp av sak- leysum menniskjum, ið eru langt frá at vera ein hóttan fyri samfelagsskip- anina, rakar tey við tað at hon forðar teimum í at fáa arbeiði. Hetta stríðir ímóti grundfestum mannarætt- inum, tryggjað í grundlóg- ini: At ein og hver hevur óskerdan rætt til arbeiði uttan mun til kyn, flokk, trúarbólik ella politiska áskoðan. Men grundlógina lata vit okkum liggja á lettum, um bert vit fáa sett hvøkk í fólk, so at tey atkvøda fyri okkum, við at billa teimum inn, at undirgrav- andi virksemi fer fram rundan um okkum, ella hvussu? Allir demokratiskir borgarar eiga hiðani frá at vera á varðhaldi, tí er ikki júst »Berufsverbot« størsti vandin fyri skerjan av ti persónliga frældi og fólkaræði i einum landi, sum annars sigur seg vilja verja demokratiið ímóti ollum undirgravingar- virksemi ? Tað er torfert hjá okkum at verja okkum ímóti tí fyribrigdi, ið kall- ast »beinleidis Berufsver- bot« sum stutt og greitt merkir, at fólk, ið søkja starv, ferð eftir ferð verða umlopin, hóast tað, at tey uppfylla tey krev, ið kunnu setast, hetta orsak- að av sleyði um, at tey skulu eitast at vera »reyå«. Framúr væl ber hetta til i timaløntum størvum hjå privatum arbeidsgev- arum. Sagt verður ikki: Eg seti ikki handan mann- in í starvið, tí tey tíðindi ganga, at hann er sosia- listur, nei, tað verður sagt: Okkum tervar ikki fólk í letuni (og lýsa so av nýggjum dagin eftir eftir fólki), ella: Hann dugir ikki til hetta arbeiðið. Hitt almenna átti ikki at tikið í brúk sovorðið lag ið stríðir ímóti grundlógini, og at brúka trúnna sum skálkaskjól til at bróta grundlógina er ikki bara óhóskandi men beinleiðis andstyggiligt. Tað, at so lítil ansur hevur veirð veittur teimum reddum, ið undan valinum hava kravt censur av persónligum viðurskiftum, sum politiskari og átrúnarlig- ari áskoðanum hjá fólki í almennum størvum, bendir á, at annaðhvert verður undirgravingin av fólkaræðinum góðtikin, ella at skilið longu er so ringt, at eingin í hesum landi torir at mæla ímóti av ótta fyri sjálvur at vera skuldsettur fyri at vera vinstrasinnaður og tí verða jagstraður, meguliga frákoyrdur av somu orsek. Er demokratiið longu fokið ella hevur tað ikki verið til? Liva vit í einum eiti av einum fólkaræði, ella er okkum loyvt at hopa, at orsekin til tá lítlu mót- steðuna ímóti tí frábodna »Berufsverbot« er at eingin ella næstan eingin tekur hesar reddir í álvara? Spurin Vilja tygum trivna, javna og tryggleika? so vel lista Á — javnaðarlistan