leygardagur 6. desember 1980síða 5

SOSIALURIN FNU um landsbrennistødina: Må endurskoðast oll sum hon er Føroya náttúru- og umhvørvisfelag se- tir = spurnartekin við, um brenni- staðin hjá Renova- tiónsfelagsskapin- um er einasta rætta loysnin. Felagið metir, at síðani álitið um brennistødina bleiv gjørt fyri skjótt fýra árum síðani eru so stórar broytingar farnar fram, at ætlanin um byggingina av brennistødini må endurskoðast í síni heild. Hetta og ymiskt annað kemur fram í einum skrivi frá FNU, undirskrivað av formanni fel- agsins Tormóð Dahi: Av tí, sum fram er komið í bleðunum um felags- brennistødina, kann tað tykjast, sum um FNU (Feroya náttúru- og um- hvervisverndarfelag) er í móti einum samtaki, sum arbeiðir fyri sama endamáli sum FNU — nevnliga einum betri um- hvervi. So er sjálvandi ikki. Fyritreytin fyri einari landsbrenni- stød Osemjan — um tað kann kallast so — stendst av, at FNU hevur loyvt sær at seta spurnartekin við, um felagsbrennisteðin veruliga er einasta rætta loysnin. Hesin spurning- ur tók seg serstakliga upp, tá tað varð felagn- um greitt, hver fyritreytin fyri brenni- steðini — »heildarloysn- ini« — veruliga er. f ålitinum um brenni- stødina verður nevnliga sagt bart ut: FJARÐA-HÚS „Tað, at fólk uttan ómak sleppa av við alt burturkast er ein fyri- treytin fyri, at tað í heila tikið loysir seg at fara undir umhugsan av eini heildarloysn móti dálk- ing av bustadarøkjum og náttúru í Føroyum«. Endamålsgreinin hjå FNU Henda áskoðan er beint tverturímóti felagsins sannfering. FNU hevur nevnliga sum fremstu endamál m.a. (grein 3, stk. 5 og 6): — at breiða kunnleika manna millum um, at ein lívsháttur í ídnaðar- londum við steðugt vaksandi nýtslu skapar vistfreðiliga úrskeping (økologisk degeneratión) og tí má broytast, skal eftirkomarum okkara vera lív lagað — at vekja ans og kenslur manna millum fyri og fatan av, at tøknilig, evnislig og búskaparlig menning ikki kann skapa eitt umhvervi í samljóði uttan so at henda menn- ing er neyvt knýtt at dygd í sidalag og list. ST-samtyktin Í hesum sambandi kann eisini verða víst á megin- reglur 3 og 5 i ST-samt- yktini frá 1972 um um- hvervismál. Har stend- ur: $ 3. Megi jarðarinnar at framleiða týdningarmikil tilfeingi (ressoursir), ið kunnu endurnýggjast, má varð- veitast, og har lagaligir meguleikar eru til tess: skapast av nýggjum ella gerast betri. $ 5. Eitt tilfeingi, ið ikki kann endurnýggjast, má nýtast á ein slíkan hátt, at útarming ikki verður framd og soleiðis, at øll mannaættin fær gagn av tí. Øðru megin: Sov. — Hinu megin: Vakna upp Sostatt hava vit eðru megin renovatiónsfel- agsskapin, ið sigur at fyritreytin fyri einari heildarloysn í dálkingar- málinum er at fólk uttan ómak — tvs. »sovandi« — sleppa av við alt burt- urkast, og hinu megin FNU, ið sigur: Vakna upp, tí fyrilitaleysa brúka- og tveitiáskoðan- in hevur við sær oyði- legging og úrskeping av landi og fólki. Endurgivna ST-samt- yktin ber at sama borði. Vit eru sannferd um, at Feroyingar yvirhevur meir og meir »vakna« júst í hesum máli. FNU ásannar kreppusteðu kommununar Ásannað verður, at nógvar kommunur í Fer- oyum eyðsæð eru komn- ar í eina kreppusteðu vegna burturkastið — eyguni lúgva ikki: Eisini verður ásannað, at í øllum miðbýargkjum er »skrellposin« helst hin besta loysnin fyri alt burturkast, id ikki kann brennast i heiminum. Men: Hin vegin hevur renova- tiónsfelagsskapurin = á ongan hátt megnað at sannfera okkum um, at »uttan- ómak loysnin« er hin einasta rætta. Menningin sein- astu 2—3 árini Í Sveríki eru nógvar kommunur fyri langari tíð síðani byrjaðar at senda upplýsingartilfar til húskini um, hvussu tey skulu gera kompost (mold) úr burturkasti og, hvussu plastikkposar, plastikkílet og annað pakkitilfar kann forkom- ast. (Hesar kommunur siga bart út, at tær hava ikki ráð at koyra meira og minni hálvtómar eskjur, ílet og posar við dieselbilum). I Føroyum dag uppsett hópur av komfýrum, suplements- ketlum o.t. í sethúsum, handlum og virkjum. Fyri bert 2—3 árum síð- ani var t.d. kolkomfyr- urin eitt nærum ókent fyribrigdi í feroysku heimunum. Tú sært í dag javnan fólk ganga niðri í fjøruni og leita eftir pinnabrenni. Fyri 2—3 árum síðani var tílíkt ókent. I kolanåminum í Hvalba arbeiða í dag 10 verður í — eini frålik hús mans, og megna teir ikki at nekta tervin. Fyri 2—3 árum síðani vóru teir 3. Landsbrennisteðin má endurskoðast Samanumtikið er staðan í brennistødarmålinum eftir okkara metan so nógv broytt síðani hev- uðsálitið bleiv gjert fyri nærum 4 árum síðani, at verkætlanin eigur at verða endurskoðað í síni heild. Um at broyta áskoðan Nógv minnast óivað støduna, tá farið varð undir bygging av nýggja risaskúlanum Havn (Eysturskúlin). Tá varð viðgingið at bert »Høvdu vit fyri 2—3 árum síðani vitað tað, sum vit vita nú um risaskúlar í mun til smærri skúla- eindir, so hevði hesin risaskúlin ongantíð verið bygdur: — Men nú er ti- verri ov seint, tí fyrireik ingararbeiðið er longu komið so langt og hevur kostað so nógv, at ikki ber til at broyta verk- ætlanina«. Risasvimji- høllin í Havn er eitt annað demi Onnur minnast kanska eisini ætlaninar um landsum- „NES Síða 5 fatandi ellis- og rektar- heim, men øll minnast vit ætlaninar um bert 3 flakavirki í Feroyum. Hetta minnast vit, tí tá vaknaði ferovyingurin. Her var nakað, hann skilti betur enn serfrød- ingurin, hvert gudur ein- ans er tað, sum kann vig- ast, mátast, edv- viðgerast og roknast út í krónum og oyrum. Í hesum máli stóð menniskjað sum ein liv- andi vera við tanka, kenslum og vilja ímóti robottinum. Her sigraði Menninskjað og tað hendir ikki ofta á okkara degum. Dygd — siðalag og 0,1 mm tjúkt dustlag Fýlst hevur verið á, hv kki FNU — í staðin fyri at »grenja« greiðir Ferova fólki frá ruskmálið skal FNU hevur her víst til ST-samtyktina imhvørvismålum — ein samtykt. ið eftir okkara metan ikki kann mis- skiljast. ST-loysnin er neyvt knýtt at orðunum dygd og sidalag. Hesi orð kunnu tíverri ikki trýstast inn edv- heilarnar FNU hevur heldur ikki heimild at brúka av skattagjaldarans pen- ingi at kanna, um tað t.d. tekur 83 ella 97 år, áðrenn dustlagið yvir Toftir verður 0,1 mm tjukt (vegna roykin frå brennistødini), so sum vit skilja renovatiónsfel- agsskapurin hevur gjert. FNU hevur heitt á renovati0nsfelagsskapin um samstarv i ruskmål- inum (FNU- umboð nevndina), men sigur fel- agsskapurin seg ikki hava heimild til tess. Kortini loyva vit okkum at enda hesa stuttu lýsing av ruskmálinum. NVUSSU iovsast. Við samstarvskveðu Feroya Náttúru- og umhvervisverndarfelag Tormóður Dahl (form.) X | TMANNA TIMBURHANDIL Vestmanna Teiefon 24170