leygardagur 10. januar 1981síða 6

telf. 147 20. 11820 box 76, 3800 Tórshavn p/f sosialurin Útgevari: Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Arne Thomsen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Hvat siga Sambandsfólk? TÁ TINGIÐ KOM saman mánadagin varð boðað frá tveimum valbólkum. Annar var millum samgonguflokkarnar. Hin var millum tjóðveldisflokkin og framburðs- og fiski- vinnuflokkin. SOSTATT ERU NÚ tríggir bólkar á tingi: samgonguflokkarnir við 17 tinglimum. Val- bólkurin millum tjóðveldisflokkin og fram- burðs- og fiskivinnuflokkin við átta ting- limum og so javnaðarflokkurin við sjey ting- limum. EFTIR HESUM BÝTI fekk samgongan bæði legtingsformannin og næstformannin og somuleiðis bæði 1. og 2. skrivara. Samgong- an skuldi eisini valt bæði umboðini í norður- landaráðið. Men her hendi tað, at tingfor- maðurin boðaði frá, at samgongan vildi lata annað umboðið frå sær til tann størra bólkin í andstøduni. JAVNADARFLOKKURIN visti á, at hetta var brot á reglurnar í tingskipanini um lutbundið val og kravdi atkvødugreidslu. Eftir kravi frá javnaðarflokkinum varð atkvett við navna- kalli. 21 tinglimir atkveddu fyri at víkja frá regluni í tingskipanini um lutbundið val og valdu harvið tjóðveldismannin Erlend Patur- son í norðurlandaráðið. TEIR, SUM ATKVØDDU fyri, vóru: ein sjálv- stýrismaður, allur fólkaflokkurin og sjálvandi allur tjóðveldisflokkurin, men so sanniliga eisini allur sambandsflokkurin við nývalda legmanninum á odda og honum á baki Eilif Samuelsen, Agnar Nielsen, Ivan Johannesen o.s.fr. Hervið megnadi sam- bandsflokkurin at bjarga tjóðveldismann- inum Erlendi Paturssyni sæti í norðurlanda- ráðnum. TJÓÐVELDISFORMAÐURIN hevur áður havt sæti í Norðurlandaráðnum. Hann hevur eisini umbóðað Føroyar í danska fólkatingin- um. Í báðum stødum hevur hann miðvíst arbeitt ímóti føroyska fólkaviljanum. Hann hevur tosað fyri og sett uppskot fram um, at norðurlond skuldu hjálpa Feroyum at fáa loysing, og hetta hóast tað, at bert umleið ein fimtingur av føroysku veljarunum at- kveða fyri loysingarflokkinum hjá E. P. HESA RØDDINA HAVA sambandsmenn nú valt í Norðurlandaráðið. Hvat siga sambands- fólk kring landið? Hvat siga teir veljarnir, sum sambandsflokkurin tók frá javnaðar- flokkinum tí javnaðarflokkurin arbeiddi saman við tjóðveldisflokkinum ? SOSIALURIN Mjolkaprisir til framleidara er afturursigldur Samanborid vid pristalid, er hann i dag 75 prosent av ti hann var i 1975 Tá tosað verður um mjólkaprís endar altíð við, at prísurin á innfluttari mjólk má vera avgerandi fyri hvat vit, mjólkafram- leiðarar, fáa fyri liturin. Tað vil siga, at foroyska framleiðslan má kappast við innfluttu mjólkina. Og sum kunnugt er henda mjólk niðurgreidd avlops- mjólk frá EEC, og eyðsæð er at lítið nyttar okkum fáu føroysku framleiðar- um at kappast ímóti EEC. Tað sæst eisini, at alt fleiri mjólkaframleiðarar geva upp. Hetta hendir so við og við, fyrst teir smærru, og síðani kemur túrurin til teir sterru. Hesari gongd siga almenna hagtelini frá. Ófatuliga at teir, sum hesum landi stýra, ikki gera nakað soleiðis, at niðurgongdin verður fram- gongd. Men higartil kunnu teir helst við góðari samvitsku siga, at felog búnaðarmanna ikki hava kravt nakra broyting. Nú má vend koma í ! Við at bera prístalið saman við mjólkaprísin til framleiðara síggja vit, at í 1975 var prístalið 100 og mjólkin uppá 2,50 kr. fyri liturin. Umroknað vit prís- talsbroytingina í 1980, fáa vit prístalið at vera næstan 170 nú, og mjólkin er júst komin uppum 3 kr. fyri liturin. Meðan prístalið hækkaði 70 stig hækkaði mjólkin 20 stig. Sostatt eru vit bert tey seinastu fimm árini aftursigldir við 1,25 kr. uppá liturin. Hetta er so stórur missur, at tað í ávísum ferum er eins nógv og tað ið fer til rentur og avdrátt av fjósi, bei og amboðum. Ein kúgv gevur sostatt 5000 kr. minni av sær uppá árið nú, enn hon gjerdi um mjólkaprísurin hevði fylt prístalinum síð- ani 1975. Tá vit vita, at traktorar, amboð, handilsteð, byggi- tilfar, el og olja er hækka meiri enn prístalið, má tað vera eitt ófrávíkiligt krav frá ellum mjólkaframleið- arum, at prísurin verður settur munandi upp bein- anvegin. Uppá 4—4,50 kr. Síðani mugu vit fáa fast- lagt eina rímuligari prís- áseting, soleiðis at vinnan ber seg, fylgir við og mennist, og við einum avlopi, sum tryggjar eina løn fyri stríði uppá 40—50 kr. um tíman, ikki sum nú har lenin liggur um hægst 20 kr. og niður undir 0 kr. um tíman. Vit kunnu ikki longur góðtaka, at mjólkaprísur- in bert hækkar eitt vet tá innflutta mjólkin dýrkar, við tí úrsliti, at lenin til framleiðara lutfallsliga minkar ár eftir ári. Heldur hetta lagi áfram, at vit hvert ár lutfallsliga minka og minka í innteku, verður galin endi, og tá er skjótt, at ikki bara tey nýggju brúkini noyðast at gevast, men eisini tey sum enn klára seg. Hver skal gjalda? Hetta er mest ein spurn- ingur ímillum brúkara og samfelag (politikkara). Nevnast kann, at í Noregi er prísurin til brúkara ein triðing lægri enn tann til framleiðara. Eg vil tó skjóta upp, at vit í fyrsta lagi fáa vinn- ingin hjá handli yvir á framleiðsluprísin. Munnu handlarnir ikki vilja taka eitt tak fyri at stuðla fer- oyska framleiðslu, nú tað stendur á gomlum næglum? Og samstundis óbeinleiðis økja um keypi- orku kundans. Um hesin vilji ikki er til staðar mugu treytir kunna setast á handilsloyvini. Hetta er ikki órímiligt tá vit vita at handlarnir vinna eins nógv uppá liturin sum framleiðarin, tá útreiðslurnar eru av. Feroyska landbrúki hevur árliga ein nettovinn- ing (len) uppá einar 3 milj. kr. fyri mjólk selda um handil, og handlarnir hava so aftur eina innteku uppá einar 3 milj. av mjólkini. Vit mjólkaframleiðarar mugu krevja, at feleg okk- ara fara til verka beinan- vegin at gera politikkarum greitt at tolið er uppi. Vit ell mugu krevja at politikkarin gevur hesum spurningum gætur og fær broyting í. Niðurgongd til framgongd má vera málið í fyrstu atløgu. Brúkarin má krevja, at vit gerast sjálvbjargin við neyðsynjarverum. Tá tín politikkara at síggja, at atkveður eru uppá spæl. Hanus Vang Politiskt virksemi millum útisetar — ein klovningur enn Politiska felagsvirksemið millum feroyingar í Keyp- mannahavn hevur seinastu árini verið eyð- kent av, at tað yvirhevur ikki hevur nakað við fer- oyska tingflokkamynstrið at gera. Einans sosialist- iskir felagsskapir hava verið virknir, annars hava fólk sum meguliga eiga heimabeiti í eðrum poli- tiskum áskoðanum, ligið heilt apatisk og hava als ikki blandað seg í felags- ligt, organisatoriskt ar- beiði í føroysku feløgun- um. Men innanfyri sosialist- iska bólkin hevur eitt mynstur eisini teknað seg seinastu árini. Felagið »Oyggjaframi« broytti navn til >Feroyskir sosial- istar«, tá deildin av »Oyggjaframa« í Feroy- um, varð »neydtikin« av soncvndum »mao-sinnad- um« og fór sína egnu kós, og sleit sambandið við rersluna í Keypmanna- havn. Nú virkar »Oyggja- frami-Marxist-Leninistar« (OFML) i Feroyum við einum fåmentum skara. Tey hava eina eydkenda tjóðskapar-kós, sum poli- tiskt merkir hatur til alt sum kemur úr Danmark, mentanarliga eina aftur- vendan til primitivar tjóð- skaparsangir og national- romantiskt kensluborið sveiggj. Harafturímóti fór keyp- mannahavnardeildin av »framamonnum«, »Før- oyskir Sosialistar« møgu- liga í hina veitina við at yvirtaka eina Sovjet- stýrda uppfatan av »prole- tariskari international- ismu«. Hetta er eitt sindur óheppið, tí fyri tað fyrsta eru fáir >proletarar< (ogn- arleysir) í Vestureuropa. Teir finnast ikki millum arbeiðarafjeldina, sum eigur bil, íbúð og allar hentleikar, nei, »ognar- leys« finnast einans innan- fyri bélkarnar »socialir taparar« ella studentar, sum onki eiga. Og »inter- nationala samkenslan« hjå Sovjettsamveldinum og ødrum londum, sum nevna seg hin »verulig- gjørda sosialisman« er so sum so — er hon styrd av strategiskari maktgirnd ella av menniskjansligum hjålparhugi? Men FS før so i tvining- ar i 1976 — um hetta var av persónligum ella polit- iskum orsøkum, er eitt ivamål. Helst var talan um bæði. Nøkur av teirri helvtini, sum rymdi, stovnadu felagsskapin »Kommunistiskir Utiset- ar«, sum i byrjanini var ætlað at verða ein meiri »opin« felagsskapur fyri ymiskar bólkar og áskoð- anir á vinstraveinginum. Men »duldar kreftir« hava virkað har, helst stýrdar av OFML úr Før- oyum, til tess at fáa Komm.-U. at gerast eitt halahang hjá OFML. Hetta er nú — eftir øllum at døma — eydnast. Meiri- luti í Komm.-U. hevur fingið seg til at viðtaka eina undirlegging undir OFML. Hesum vildi ein tann virknasti hópurin av Komm.-U. ikki leggja seg undir. Hesin hópur hevur meldað seg úr Komm.-Ú., so nú og í framtíðini gerst Komm.-Ú. bert ein blind- gern hjá skóta-felagsskap- inum loynda OFML í Fer- oyum. Hesin felagsskapur er á mangan hátt merkisverd- ur at studera. Hann er super-nationalistiskur, hat- ar intellektuell so mikið at fólk haðani biðja vinir og kenningar lata vera at sekja sær hægri útbúgv- ing, og heldur gerast »ekta« arbeiðarir (arbeið- ar-isma<, hetta ferir við sær eina primitiva ment- anaruppfatan og virki, og eini útihýsing av skúlað- um, vinstrasinnaðum fólki við hægri útbúgving. (At snobba niðureftir — krev- ur ikki nógvar kreftir). Eisini dyrka teir tiltøk, sum minna um primitiv ritual og toteismu millum innfedd félkasløg og satan-kultar, til demis tá tey fara í „leir“ og geva hverjum eðrum undarlig nevn, so ongin skal vita, hverji tey eru (hetta er lát- urligt, tí oll vita tað sjálv- andi, tá tað gerst spenn- andi at uppdaga tad!). A Framhald á síðu 14