mikudagur 1. apríl 1981síða 9

SOSIALURIN Feskfiskaútflutningur til Bretlands: Kann bert lóna seg at flúgva dyr fiskasløg — sigur Birgir Danielsen, fiskasglustjóri Í samband við frásegn í seinasta Sosiali um fiska- marknaðin í Billingsgate í London, har eisini føroyskur fiskur verður seldur, hava vit vent okkum til stjóran á Feroya Fiskaselu, Birgir Danielsen og spurt hann, um vit í framtíðini eiga at satsa uppá bretska mark- naðin við feskum fiski. Birgir Danielsen sigur til hetta, at skulu vit gera álvara burtur úr tílíkum ætlanum, so mugu vit hava eitt betri rutusam- band við Bretland. Tað er eisini ein spurningur, hvat flakavirkini siga til, at fiskurin fer uttan um tey feskur inn á bretska marknaðin. Loftvegis Fiskaselustjórin sigur víð- ari, at teir í januar í fjør gjørdu eina roynd at senda feskan fisk við flog- fari til Bretlands. Royndin vísti, at fraktin úr Feroy- um til Aberdeen og haðani til Billingsgate í London liggur um góðar 8. kr. kilo. Er so talan um heldur bilig fiskasløg sum t. d. tosk og hýsu, so eru tær 8 kr. í frakt so nógv av sjálvum seluprísinum, at ein tílíkur flutningur ikki kann løna seg. Birgir Danielsen visir eisini å, at flogvøllurin i Vågum er ov litil til at taka størri flogfør, sum skuldu flogid fiskin til Bretlands. Harafturat kemur óvissan um veðrið. Uppá fyrispurning um tað kortini ikki kann loysa seg at satsa uppá feska marknaðin á meginland- inum við at senda dýrari fiskaverur við flogfari, sigur Birgir Danielsen, at Frá fiskamarknaðinum í Billingsgate í London er talan um dýran fisk sum t. d. laks, hummara, krækling, jákupskel og kanska eisini kalva, so kann tílík sela helst lena seg. — Flúgva vitt. d. fisk til Paris, og útseluprísurin á honum har er einar 200 til 300 kr., so hevur tað einki at siga, um fraktin er tær 10 ella 20 kr. fyri kilo. Sjóvegis — Men hvussu við at flyta feskan fisk sjóvegis til bretska marknaðin, spurdu vit Birgir Dani- elsen ! — Okkara skip sigla bert eina ferð um vikuna og tað ger, at fiskurin er vorðin ov gamal, tá hann kemur á marknaðin á meg- inlandinum. Sammeta vit við viðurskiftini í Dan- mark t. d., so kunnu flut- ningsbilar har fara víðari við feskum fiski, nær tað skal vera. Bilurin er so- statt klárur at taka ímoti fiskinum, tá hann kemur uppá land — meðan hjá okkum má fiskurin bíða eftir, at báturin er klárur. Birgir Danielsen heldru tó fyri, at hvat viðvíkur kongafiski, so hava vit her meguleikar at flyta hann feskan á m. a. týska marknaðin, hóast hann er upp til 14 dagar gamal. Hetta kemst av, at týsk- arar sjálvir eru vanir at flyta hann heim úr Gren- landi, Íslandi og Feroyum og er hann millum 10 og 14 dagar gamal, tá hann kemur á feskfiskamarkn- aðin í Týsklandi. — Her hava vit í hvussu er megu- leikan at koma inn á fesk- fiska marknaðin á megin- landinum endar Birgir Danielsen. Hava snarað lykilin... Framhald av síðu 1 Ringt at fáa veitan aðrastaðni Torkild Lindberg sigur í hesum sambandi, at teir hava havt ymsar trupul- leikar, men teir hava alla tíðina mett, at teir fóru at vinna á hesum trupulleik- um. Tað er eisini so við hesi vinnugrein, at tey fáu virkini sum eru aðrastaðni í heiminum av hesum slag, vilja ikki loyva fremmand- um inn á virkini. Tí skal ein byrja heilt av nýggjum. — Tað hevur verið nevnt, at tit hava ikki keypt tær rettu maskin- urnar til framleiðsluna. Er tað so? — Hatta er als ikki rætt. Vit hava ikki keypt skeiv- ar maskinur. Men onkrar av maskinunum hava ikki harmoniserað so væl saman. Hetta hava vit bett um við at skifta okkurt út og seta nýggj lið inn ístaðin. — Hava tit ikki havt trupulleikar at sleppa av við lidnu veruna? — Vit hava ikki í byrjan- ini gjert so nógv við selu- arbeiði, men steðan í dag er tann, at tað er stórur eftirspurningur eftir hesi veruni. Vit hava selt eini 4 tons higartil og høvdu bí- leggingar heilt fram til seinnapartin av 1981. Um góðskuna er at siga, at hon er í lagi. Vit hava fingið at vita frá onkrum Tarabáturin Snæbjern. Kemur hann at liggja fyri teym í framtíðini ? Tad er okkurt, sum bendir á tað ! virki, at kvaliteturin ikki kann vera betri. Tarin má skiftast út — Men hevur úrtekan úr taranum ikki verið ov lítil? Fyri tað fyrsta er tað at siga, at tað hevur verið ein egiligur prísvekstur, síðani vit fóru í gongd, m. a. er fraktin vaksin nógv og prísurin á kemikalium eisini. Har er so prísurin fyri sjálva framleiddu veruna ikki fylgdur við. Um taran í Feroyum er at siga, at hann er ov vánaligur, men tað kemst av tí, at hann er ongantíð skorin fyrr. Eftir nøkrum árum hava vit fingið skift hann úr, og so er hann vælegnaður til framleiðsl- una. Torkild Lindberg skoyt- ir uppí, at teir hava mett trupulleikum frá byrjan. Tað hevur verið roynt frá nógvum sterkum síðum at keva hetta projektið. Og tað hevur so eydnast nú. — Sjálvur haldi eg tað er ógvuliga spell, tí her hevdu vit í veruleikanum longu arbeitt upp ein „know how«, sum fór at fáa týdning uppá longri sikt. Men her hava menn so ikki viljað viðgingið, at hetta hevur verið nakað vert. Torkild vísir kortini á, at teir hava verið stuðlaðir væl frá ymsum síðum. Eitt nú hava Feroya Banki og Menningar- grunnurin stuðlað so langt tað hevur verið gjørligt. 13 mill. kr. Í dag stendur virkið í 13 mill. kr. Egnsútviklings- grunnurin hevur latið 5 mill. kr., Ídnaðargrunn- urin 3,6 mill. og Menning- argrunnurin 2,8 mill. kr. Eginpeningurin er uppá 1,5 mill. kr. Harav hevur landsstýrið goldið 300.000 kr. Restina hava 7 parta- eigarar goldið. Teirra millum er Torkild Lindberg sjálvur. Hann sigur soleiðis um hetta: — Fyri meg og aðrar merkir hetta ruin. Vit hava eitt ógvuliga stórt økonomiskt tap av, at virkið nú er stongt. Vit hava eisini lagt eitt ógvuliga stórt arbeiði í at fáa virkið at ganga, og nú hevur hetta so verið til fánýtis. — Trýrt tú framvegis uppá taraídna í Feroyum ? — Tað geri eg so av- gjørt. Tað er gott fyri eitt land sum Feroyar, at onkur nýggjur ídnaður sær dagsins ljós — har vit ikki bert keypa eitt ella annað hálvliðugt úr Dan- mark og so blanda tað saman í Feroyum og so kalla tað fyri feroyska framleiðslu. Her kundi harafturímóti verið talan um ein veruligan alterna- tivan ídna, har vit komaút um landoddarnar og selja veruna í útheiminum. Tað eru jú avmarkaðir meguleikar = á heima- marknaðinum í Føroyum. — Men Torkild Lind- berg, er tað ikki eitt mark fyri, hvussu leingi eitt virkið kann koyra við undirskoti: — Eg haldi tað er neyð- ugt í eini uppbyggingar- tíð, uttan mun hvat ein íer í gongd við, at fáa stuðul. Aðrastaðni eru tað oftani multinationalar og sera peningasterkar fyritøkur, sum halda einum nyggjum virki gangandi i kanska eini 10 år, áðrenn tað fer at geva yvirskot Må hava rætta eftirnavnið — Nú nevnir tú, at tit hava mett mótsteðu fr byrjan av. Hevur eisini verið politikkur uppi í ? — Ja, tað haldi eg so av- gjørt. Hevur ein ikki tað rætta eftirnavnið, so er sera trupult at fáa eitt tílíkt virki upp at koyra í Feroyum. Vit hava hoyrt um, at hetta nýggja lands- stýrið hevur givið veðhald fyri fyri hesum og hasum og nú í seinastuni til ein svartkjafta. -trolara, sum eingin við vissu veit, um hann fer at bera seg. Landsstýrið sigur seg vilja stuðla ídnaði í Fer- oyum, og tað er mikið meguligt, at teir vilja tað í vissum førum, men tá skal ein so helst hoyra til onkra ávísa familju. — Politikkararnir hava ikki viljað hjálpt okkum, tí tað hevur verið ein ávís- ur mótvilji móti okkum frá byrjan av — og tí eru teir helst bangnir fyri, at kjak skal fara at taka seg upp aftur um virkið nu, og at teir fara at missa atkveður av teirri orsek. — Eg kann ikki lata vera við at skoyta upp í her, at er talan um skip og fiskivinnuna, so er einki til hindurs fyri at stuðla uttan mun til, um tað fer at bera seg ella ikki. Bert teir peninga- sterku megna — Hverji ráð hevur tú at geva eðrum feroyingum, sum ætla at fara í gongd við nýggjan og alterna- tivan ídnað i Feroyum ? — Ein skal vera ógvu- liga peningasterkur fyri at byrja uppá nakað sum helst. Royndin við tara- virkinum fer at vera ein lærustrika fyri aðrar, sum vilja byrja uppá nakað nýtt. Teir mugu vera ógvuliga varnir, tí ein kann ikki rokna við at fáa tann neyðuga stuðulin tá ástendur. Hvat viðvíkur Egnsud- viklingsgrunninum, so eri eg vónsvikin av honum. Teir hyggja einans eftir teimum beinherðu økono- misku úrslitunum, og fyri- liggja tey ikki beinan- vegin, so snara teir lyklin- um um. — At enda vil at mæla ellum til at lesa greinina hjá Jens Paula Heinesen í Oyggjatíðindi herfyri. Eg eri 100% samdur við honum, sigur Torkild Lindberg at enda.