leygardagur 25. apríl 1981síða 16

Haturfuglar við hvøssum nevi Eina várnátt í 1692 kemur Samuel Parris, presturin í bygdini Salem í Massa- chusetts, fram á nakrar kvinnur í skóginum við bygdina. Tær eru í ekstasu og í miðjum hóp- inum stendur ein stórur pottur á báli. Kanska ein svert messa. Tá presturin knappliga stígur fram úr skjóli sínum, gerast nakrar av teimum ungu kvinnunum so skelkaðar, at tær fella í óvit. M. a. dóttir prestin, Betty. Soleiðis byrjar sjón- leikurin hjá Arthur Miller, >The Crucible«, Hatur- fuglar. Ein leikur um tann sorgarleik, rakti Salem eftir hendingina ta ólukku várnáttina fyri sløkum 300 árum síðani Men eisini ein leikur um sorgarleikin mccarthyis- muna fyri 30 årum sidani Og ein leikur um ta alda- gomlu, men framvegis ak- sum tuellu forfylging av teimum, sum loyva sær at hugsa ødrvisi enn fjøldin. I øllum samfeløgum. Hóast Parris í fyrstani, fyrst og fremst til egnan frama, roynir at halda ímóti, so fer kletturin á rull. 20 fólk verða avrætt- að, dømd fyri at hava selt satani sál sína. Demd eftir eina rættargongd, har ongin verja er loyvd. Eina rættargongd, har tey ákærdu blivu biðin um at játta seg sek. Tí so sluppu tey undan deyðarevs- ing!!! Fákunnleikin hjá andaligu og verðsligu myndugleikunum kravdu prógv. Deydfødd børn, ein dukka við eini nál. Hetta var nóg mikið. Satan var í Salem. A sama hátt, sum franski filmurin um somu hending (Býarbókasavnið vísti hann fyri stuttum), er leikurin hjá Miller nakað torførur at fáa Aðalfundur Lýsti aðalfundurin i Føroya Náttúru og Umhvørvisverndarfelag verður í matar- hell Háskúlans leygardagin 25. apríl kl. 19,30. Nevndin greiðu á. Í heilum ákærir bygdarfólkið hvert annað. Og hetta endar við, at ein tann mesti skilamaðurin í bygdini, bóndin John Proctor, eisini verður åkærdur, demdur og hongdur. Ein maður, sum ikki leggur í at fara í kirkju hjá Parris, tí hesin bert tosar um helviti og ongantíð nevnir guds orð. John Proctor er kortini ein trúgvandi maður. Men tað er ofta ein himmalvíður munur milium at vera trúgvandi og ganga í kirkju (ella til meti) hverja ferð. Eg haldi tó ikki, at eg fari skeivur, tá eg sigi, at systirdóttir prestin, Abi- gail Williams, er lykilin til at skilja leikin til fulnar. Tað eru serliga orðini og gerðirnar hjá henni, áskoðarin skal ansa eftir. Og tað er ikki ótakksamt, tí Birita Mohr spælir Abi- gail. Eisini hesaferð frálík á pallinum. Hon hevur kraftina, sum tíverri er so sjáldsom í feroyskum sjónleikaframferslum. Abigail Williams hevur tænt hjá John Proctor. Hon girnist hann og hann fer til hennara. Tí kona hansara, Elisabeth, er sjúklig og avvísandi. John vil kortini ikki vita av Abi- gail, tá avtornar. Og tað eru royndirnar hjá Abigail at sleppa av við Elisabeth, sum fyri ein stóran part stýra rættargongdini i Salem. Hon og tvær aðrar „spæla< hysteriskar, ella settar við illum andum, undir avhoyringunum, so- leiðis, at vend kemur í rættargongdina. Jóanes Nielsen spælir John Proctor. Hann riggar væl í leiklutinum sum tann skilagóði, rein- lynti og sterki bóndin. Men hann rerir seg ov lítið, serliga armarnar og hendurnar. Rosa á Rógvu fær væl fram líðingina hjá Elisa- beth. Kvinnan, sum í beiskleika sínum, tí hon kennir seg svíkja mannin, vendir ákærunum móti honum. Annars spæla øll væl. Ongin dregur heildar- myndina av spælinum niður. Framúr góð vóru Annie Jacobsen, sum tann sak- leysa arbeiðsgentan hjá Proctorhjúnunum, Mary Warren. Evnalig og væl tað. Mikkjal Miiller sum tann láturligi, men vanda- mikli, Parris. Fleiri eru eisini verd at nevna: Steinbjern í Dali sum tann sidiligi presturin Hale, Olaf Johannessen sum neyðardýrið, rættartæn- arin Cheever og Ingun Petersen sum trælurin Tituba, sum leingist heim aftur til Barbados. Haturfuglar er ein drúgv- ur leikur, stívan hálvan- triðja tíma. Og ein leikur, sum krevur nógv av áskoðararum. Serliga, sum áður nevnt, hetta við ákærunum, sum steðugt taka nýggja kós og raka fleiri og fleiri. Men kanska er hetta júst ætlanin hjá Miller. At vísa á, at tá ein slik esing, fjølpsykosa, tekur seg upp, kann ongin kenna seg tryggan. Åkærur og démar sendast aftur og fram, hvørt um annad, ongin hevur longur tamarhald á hatrinum. Hvussu tað byrjaði er gloymt. Hvussu tað endar, hava tíverri eisini fleiri lyndi til at gloyma. Hetta er ein góður leikur. Har eru nógv gull- korn. Bert fyri at taka eitt: »Er einhver verja álop á rættin ?«. Uppsetingin hjá Grímu er traditionell. Einføld pallmynd, ongar effektir. Ti hevur leikstjørin, Egi Dam, kunnad lagt alla orkuna i at fåa teir 17 leikararnar at virka. Og tad hevur eydnast væl hjå honum. Tað hevur veruliga eydnast honum at fáa leikin at hanga saman og spælið at rigga. Hann hevur loyst eina stóra uppgávu. Ein framfersla, sum av- gjørt er verd at síggja. Men, sum sagt, eg haldi tað kann loysa seg at hava eyguni við Abigail Williams. So verður tað eitt sindur lættari at fáa greiðu á ákæru- og dóm- aruðuleikanum. Men tað er tó ikki alt- æ Arthur Miller (f. 1915) er ein av mætastu sjónleika- høvundum i USA. Leikin >The Cruciblex, sum á donskum eitur Heksejagt, skrivaði hann í 1953. Hann var eitt álop á mccarthyismuna í søgu- ligum båna avgerandi at fåa greidu å honum. Hitt er púra greitt í leikinum. Hópesing er vandamikil. Í 1692 hevði Satan framvegis sítt rætta navn. Í 1953 hevði hann fingið navnabroyting til kommu- nisma — og tað navnið hevur hann enn ! Hegni Djurhuus Blómubúðin >FLORA< TLF. 14169 HOYDALSVEGUR 8 3800 TÓRSHAVN sendir um alt landið! ANAÁSASSANSNASSSASARSS NNANAANASASSASSAANSSASAN=4 Ja, hesin klárar helst at halda russunum burtur frá brúnni um Sandá!!! NNNNNNSNNNSNSNNNNSNSNNSOSNSNINNNN NENS NON RNA Oli i Åarstovu -NSNSSNSNINNNNDS NNNNAÁNNÝÓSNNNNNANAÐ ANNNNNAN Í Grenlandi slíta teir streymin hjá teimum, sum skylda skatt! Í Feroyum áttu teir at tikið sjónvarpsantenn- urnar... SNNNANANANANÝNNA