hósdagur 14. mai 1981síða 11

SOSIALURIN Felagið JAVNI 10 ár í morgin Fyrst fingu vit tey evnaveiku heimaftur — nú skulu tey eisini sleppa at búgva á heimplássinum ístaðin fyri at verða send til hovuðsstaðin Í nógv, nógv ár hevur føroyska samfelagið ikki viljað vita av fleiri av sínum brekaðu borgarum, eitt nú teimum evnaveiku. Tað var lættari at senda hesi fólk av landinum — til Danmarkar — heldur enn at geva teimum liviligar umsteður í Feroyum. Tað var m. a. við hesum í huga, at felagið JAVNI fyri 10 árum síðani, varð sett á stovn. Hesi 10 árini felagið hevur virkað, eru fleiri og fleiri av teimum evnaveiku komin aftur til Feroyar, og sjálv gongdin hevur verið tann, at vit hava skapt umsteður í Feroyum fyri teimum evnaveiku, heldur enn at skula senda tey av landinum. Javni hevur 10 ár á baki. Hóast nógv er rokkið, so er langt á mál. Frá at skula fáa tey evnaveiku heimaftur til Feroya, hevur Javni nú eisini sum eitt av sínum aðalmálum at skapa umsteður fyri evnaveikum úti á bygdunum, har tey eru fedd og uppvaksin — ístaðin fyri at skula senda tey til høvudsstadin, har i dag teir bestu meguleikarnir eru fyri hesi fólk. Hósdagin 14. mai eru 10 ár liðin, síðan, at felagið JAVNI varð sett á stovn. Tað var henda dagin í 1971, at táverandi sosial- ráðgevi hjá forsorgini, Karin Kjelbro boðaði til fundar í Havn um ætlaðu byggingina av deildum til evnaveik. Tað var ætlanin at byggja deildir til evnaveik tá, men orsakað av spari- tiltøkum, sum danska stjórnin setti i verk, bleiv henda bygging fyribils útsett. Tað var hesum, sum fólk í Føroyum ynsktu at mót- mæla, og hetta var uttan iva beinleiðis orsekin til, at felagið JAVNI varð stovnað. Í dag telur hetta felag meira enn 1500 limir, sum umboða foreldur, feløg, stovnar og onnur, sum hava áhuga fyri viður- skiftunum hjá teimum evnaveiku. Á fyrsta fundinum í 1971 varð samtykt at seta felagið á stovn, og ein nevnd varð vald. Í hana komu: Helena Samuelsen, Rókur Dalsgaard, Hans Thomsen, Sigmund Fred- riksen og Maria Oknadal. Helena Samuelsen, sum er nevndarlimur framvegis, hevur verið formaður í fel- agnum í 7 ár. Hans Thom- sen hevur rekt starvið sum kassameistari/bókh- aldari ell hesi 10 árini. Hóast deildirnar til evnaveik — í dag Eirar- garður 14—16 — ikki gjørdust veruleiki fyrr enn í fjer, so hevur Javni havt fleiri onnur mál at arbeiða við hesi 10 árini. Læntu deildir Eitt tað fyrsta var at heita á innanríksmálaráð- harran, sum vitjaði i Feroyum í 1973 um at fáa loyvi at læna nakrar av verandi deildum á táver- andi Statshospitalinum til nekur evnaveik. Hetta varð játtað, og til í fjør hava 20 evnaveik bern hildið til í eini deild á »Statshospitalinum«. Har- umframt hava 11 vaksin búð á pensionatinum. Eitt av endamálunum hjá Javna hevur verið at fáa teir mongu evnaveiku føroyingarnar, sum hava búð í Danmark, heimaftur til Føroyar. Gongdin hevur annars verid tann, at fleiri av hesum evna- veiku vórðu flutt til Dan- markar at vera, ti í Føroy- um var einki stað at hýsa teimum, um ikki foreldrini kundu hava tey búgvandi heima. Men í 1973 komu so tey fyrstu — 3 bern og 5 vaks- in — heimaftur til Feroyar. Frítíðarheimið Eitt av stórmálunum hjá Javna hevur verið at fáa eitt frítíðarheim/umlætt- ingarheim fyri evnaveik. Her hevur felagið avrikað eitt stórt arbeiði við fyrst at keypa at umbyggja eini hús, sum síðani eru latin forsorgini og lands- stýrinum at umsita — uttan at skula gjalda * Ein stórur dagur. Deildirnar til 48 evnaveik verða vigdar nakað í leigu. Frítíðarheimið í Skriv- aragetu, verður í dag brúkt serliga til dagum- lætting. Har eru pláss fyri 15 fólkum íalt á heim- inum, harav tey fimm kunnu búgva á heiminum í eina tíð. Endamálið við heiminum er m.a., at tað skal kunna lætta um hjá foreldrum hjá evna- veikum. Av eðrum málum, sum eru framd hesi árini Javni hevur virkað — og har Javni antin beinleiðis ella óbeinleiðis hevur stuðlað — er verkstaðurin Vón, sum varð liðugur i fjør og har pláss er fyri 45 fólk- um. Harumframt kann nevnast Skúlin á Treðni, sum varð tikin í brúk í 1976. Har verða eisini evnaveik bern undirvíst. Upplýsandi arbeiði Vit hava tosað við for- mannin í Javna, Hannufíu Poulsen, úr Klaksvík. Hon sigur, at upplýsandi arbeiði hevur verið av sera stórum týdningi í virk- seminum hjá Javna. Í hesum sambandi kann nevnast, at Javni hevur tætt samarbeiði við for- eldrafeløg og stovnar í okkara grannalondum. Hannefía Poulsen nevnir í hesum sambandi, at vit hava fyri neyðini at fáa upplýsandi tilfar frá eðrum, um hvussu tey taka sær av teimum evna- veiku, fyri síðani at geva hetta víðari til fólk í Fer- oyum. j Figgjarliga grundar- lagið hjá Javna øll hesi árini hevur verið sjálv- boðið arbeiði av limunum í felagnum. Merkjaselan hevur verið um heystið og girokort eru send út um várið. Harumframt fær felagið nakað inn í lima- gjaldi. Annars kann nevnast, at Javni hevur sekt lands- stýrið um pening á fíggjarlógini til m. a. skrivstovuhald og blaðút- gávu. Higartil hevur fel- agið so ikki fingið pening til at rinda hesar útreiðsl- ur. Mugu biðja um pengar! — Eg meti tað vera eina skyldu hjá samfelagnum at taka sær av ellum sam- felagsborgarum. Vit savna pening id til frama fyri tey evnaveiku, men tað eru vit ikki alt ov glað fyri, tí hesir borgarar hava eins og øll onnur krav uppá virðing og javnsetan í samfelagnum. Tí átti samfelagið at rinda út- reiðslur, sum vit í dag mugu biðja fólk geva okkum til arbeiðið. Soleiðis sigur Hannefía Poulsen um henda so týdningar mikla spurning- in. Hon vónar, at myndug- leikarnir fara at ganga ynskinum um at fáa pen- ing á fíggjarlógini á meti. Eisini á bygd Hans Thomsen hevur havt kassan hjá Javna um hendi ell 10 árini Uppá fyrispurning, hvat í dag er stersta ynski at fáa framt, sigur Hannefía Poulsen at higartil er nógv útint til frama fyri hesi fólkini, men nú er so eftir at fáa okkurt gjert uttan- fyri Havnina. — Fyrst hava vit fingið tey evnaveiku heim. Tey eru fyri tað mesta í Havn. Nu gongur so leiðin víðari — hartil — at vit skulu skapa umsteður fyri teimum evnaveiku úti á heimplássunum, hvar tey so enn búgva. Tað eigur ikki at vera neyðugt at skula senda hesi fólkini til Havnar at búgva, tí bert umsteður eru í Havn at hýsa teimum. Hannefía Poulsen legg- ur aftrat, at tað verður nú arbeitt fram ímóti at fáa bygt smærri deildir úti á bygdunum, vardar íbúðir til fólk, sum kunnu klára seg við eitt sindur av hjálp, umframt onnur til- tek, sum skulu tryggja teimum evnaveiku eina meira liviligari og menniskjansverdugari til- veru. Í samband við 10 ára haldið hevur Javni bjóða ymsum gestum til Feroya. Eisini er tað so heppið, at nevndin í NFPU, te. Nordisk For- bund for Psykisk Udvik- lingshæmmede hevur fund i Føroyum i hesum døgum. Vanliga hevur Javni landsfund um heystið, men nú hevur nevndin so avgjert at framskunda fundin, sum so verður hildin hetta vikuskiftið.