leygardagur 4. juli 1981síða 8

SOSIALURIN SOSIALUNIN (Fyribilsútgáva) telf., 11820 - 1720 box 76 ., 3800 Tórshavn. Útgevarí P/F SOSIALURIN prent: Dagblaðið Hlaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) SVARTSKYGNI 296 SVARTKJAFTUR HOAST orðið SVARTKJAFTUR hevur verið at hoyre i útvarpinum og at lesa í blødunum dag um dag hesi seinastu árini, so munnu tað vera tey fægstu av okkum, sum í dag gera sær greitt, hvønn tydning hetta fiskaslag kann fáa fyri føroyska samfelagið í framtidini - kanska longu byrjanina av 80-unum. SVARTKJAFTURIN er ferðandi fiskastovnur, sum gýtir vestan fyri bretsku oyggjarnar og síð- ani gongur heilt norður móti Eysturgrønlandi og Jan Mayen at eta seg stóran og feitan. Hesin fiskastovnur ferðast sostatt á féroy- skum gki ein part av árinum. Stovnurin er mettur at vera fleiri milliónir tons - júst hvussu nógv eru fiskifrgðingarnir ikki á ein- um måli um. Higartil er einki TAC sett fyri veiduna eftir hesum fiskaslag. HOAST føroyingar hava varnast henda hava vit ikki verið hugaðir fyri at hann - fyrr enn seinastu árini, har an er farin til minkafóður. Russar harafturímóti hava í nógv ár leitað heimanífrá m.a. á føroyaleidirnar at fiska svartkjaftin. Við hundraðtals risastórum verk- smiðjutrolarum hava teir fiskad upp í eina mill- ión tons av honum. Fiskurin er ikki farin til ljórafóður, men matvøra er framleiddur av hon- um istadin. fisk, fiska 611 veið- so FJARLEIDIRNAR hava givið føroyingum stór vir- ði í pengum og arbeiði. Í dag eru vit blakað- ir út nógva staðni og eru um at standa á ber- um. Svartskygni er við at taka ræðið av mong- um av okkum. KORTINI hava einstaklingar ikki fallið í fått. Soleiðis hevur tey seinastu árini verið arbei- tt við royndum á landi og á sjógvi at kanna møguleikan at byggja upp eina vinnu grundað á svartkjaftinm Någvur peningur er farin til hesar royndir, samstundis sum adrir fyri kan- ska langari tíð síðani hava funnið fram'til eina "svartkjaftateknologi". Her er tí spurn- ingurin, um tað er gjørt dupult arbeiði. Hóa- st tað er best at læra av egnum royndum, SO áttu vit kanska longu at havt kravt av m.a. russum fyri at sleppa at fiska her hjá okk- um at teir lótu okkum vitan um teirra tekno- logi. MEN føroysku royndirnar hava so givið tað úrs- lit, at menn hava keypt ein verksmiðjutrolara sum skal framleiða svartkjaft til matna. Het- ta projekt er ein spennandi roynd. Higartil hevur borið væl til. Tað er »rågvad, at vit kunnu veiða svartkjaft og at vit duga at við- gera hann. Tað er eisini prógvað, at vøran kann seljast fyri hóskandi prís. Nú er so eft- ir at vita, um Giljanes fer at fáa nóg mikið av råvøru restina av árinum. Fer tað at eycn- ast, so liggur vegurin opin hjá gðrum, sum hava biðað, at leggja til brots. VIT kunnu nú hóma tann útvikling, sum vit Øll hava vónað og bíðað eftir. Ein stórur floti av svartkjaftaskipum leggur fra landi og av- Fiskimannafelagid og sjómenninir Av okkara mongu felagsskapum er tann sum eitur "Oyggjaframi Marx-Leninistar" ein tann marghatt- ligasti. Teir sum standa aftanfyri hendan felags- skap siga seg stuðla verka- og fiskimenn, men ein tann fremsta uppgåva hjå tess målgagni "Arbeiðið" er at spilla felggini hjá somu verka- og fiski- monnum út, og at hetta fyrst og fremst verður gjørt við ósannindum vísir meira enn nakað annað hvussu "vælmeinandi" hesin felagsskapur er. "Arbeiðið" hevur áður á sín sermerkta hátt við- gjørt fiskimannafelagið, men skrivingin her hev- ur altíð riðið so niðarlaga, at eg havi ikki lagt í at svara. Men í blaðnum nr. 11 verður aftur farið í hernað móti fiskimannafelagnum, og haldi eg nú, at tað má vera uppá sítt pláss at vísa fólki, hvussu hesi fólk fremja teirra niðurbrót- andi og undirgravandi arbeiði. Í nevnda blað verður nóðv gjørt fyri at"prógva" at "fiskimannafelagið leggur lítið lag í áhuga- málini hjá limum sinum". Hesi prógv eru Øll heili og hálvi ósannindi, og her skal bert takast eitt petti úr hesi grein, og er hetta petti sermerkt fyri ta viðgerð sum flestu av landsins fakfelggum fáa av hesum felags skapi. Sagt verður m.a.: "Fiskimannafelagið er eisini einasta fakfelag, ið ikki hevur sagt sátt- málan upp. Í staðin hava teir gjørt laksasátt- mála við reiðararnar, har fiskimenn einans fáa 31 % av netto. Hetta er vánaligasti sáttmáli sum í longri tíð er gjørdur." Fyrst er at siga, at FF ikki hevu. sagt sáttmálar upp er einki légið. Vit kundu sagt upp til 1. december, men tá hevði galdandi sáttmáli bert verið í gildi í 8 mánaðir. Og tað er bert við undantaki av í fjør at t.d. arbeidarafeløgini ikki hava havt 2 ára sáttmála. Tað sum sagt verður um laksasáttmálan er bein- leiðis ósannindi. Galdandi laksasáttmáli gevur ikki manningini 31 % men 40 % av netto. Og er hetta ein øking frá teimum 35 %, sum vóru galdan- di fyri 1980. Hetta skuldi verið nóg mikið til at siga fólki eitt sindur frá hvat Marx-Leninistarnir stan- da fyri, og er tað skilligt at tað er meira niðurbróting enn uppbygging teir hava áhuga fyri. Sjálvsagt hevur Fiskimannafelagið síni brek, men eingi brek verða rættað við útspill- ing og ósannindum. og at Oyggjaframi Marx-Leninistar ikki eru úti uppá at byggja nakað upp gongur sjón fyri søgn. Óli Jacobsen loysir fremmandu fiskiførini, samstundis sum nýggj virki á landi gera seg tilreiðar at taka imoti ti fyrsta svartkjaftinum, sum skal vera framtíðar grundarlag okkara. TEY av okkum, sum vØru so svartskygd, nýtast tað ikki longur. Svartkjafturin hevur avloyst hetta svartskygni. MEN vit eiga eisini at hava tað i huganum: at svartkjaftastovnurin kann fáa somu lagnu sum sildin á sinni, um vit ikki bera okkum rætt at. JUST tí er nú meira átroðkandi enn nakrantið fyrr,at TAC verður ásett fyri hetta fiskaslag, áðrenn tær risastóru veiðutjóðir, sum fiska henda fisk, hava troytt stovnin so nógv, at allar okkam vónir bresta - longu áðrenn vit hava lagt frá landi. Jan