fríggjadagur 16. august 2002síða 13

24 Nr. 155 - 16. august 2002 Hitalagið kring knøttin Illulisat Nuuk Qaqortoq Ammassalik Saint John’s Halifax Reykjavík Seyðisfjørður Tórshavn Lerwick Aberdeen London Tromsø Bergen Oslo Stokkhólm Keypmannah. Helsinki Moskva Berlin Warzawa Kiev Bukarest Paris Madrid Róm Malorca Athen Malta Tunis Beijing New Dehli Bangkok Jakarta Sydney New York Miami Los Angeles Meksikobýur Panama La Paz Rio de Janeiro Buenos Aires VEÐRIÐ Veðrið sunnudagin: Gul til stívt andøvsgul av landsynningi og fyrrapartin sirm ella mjørki, men seinna- partin klárari í veðri- num. Hitin millum 14 og 17 stig. Veðrið mánadagin og týsdagin: Stívt andøvsgul upp í hvassan vind av land- synningi, týsdagin snarar hann í útsynn- ing. Stundum regn ella ælingur og hitin millum 9 og 13 stig. Petur Skeel Jacobsen, veðurfrøðingur greiðir frá um veðrið VESTFALLSKYRRINDI Veðrið í dag: Stívt andøvsgul upp í hvassan vind av út- synningi og ælingur, Móti kvøldi minni vindur av suðri, turt og sólglottar. Hitin millum 10 og 13 stig. 10. aug.: Mánin næstur jørðini 15. aug.: Fyrra kvarter 22. aug.: Fullmáni 26. aug.: Mánin longst frá jørðini Kelda. Álmanakkin 2002 HITALAGIÐ 5 10 15 20 25 30 18 16 14 12 10 8 6 4 2 ÷2 Hitalagið mált frá 14/08 kl. 0600– 15/08 kl. 0600. Hitin í gjár: 11,7° Minsti hiti máldur í aug.: 0,2° Mesti hiti máldur í aug.: 22,0° Suðuroyar-/ Vágafirði Skúvoyar-/ Skopunarfirði Hestfirði/ Sundalagnum Vestmanna- sundi Mykines- firði Nólsoyar- firði 2 fj. í LS úr Mjóvanesi Leirvíksfirði/ Haraldssundi Kalsoyar-/ Svínoyarfirði Hvanna- sundi Fugloyar- firði Dagur fp. sp. fp. sp. fp. sp. fp. sp. fp. sp. fp. sp. fp. sp. fp. sp. fp. sp. fp. sp. fp. sp. Miðalhitin fyri august 16. aug 01.39 14.19 00.39 13.19 00.54 13.34 03.39 16.19 04.39 17.19 — 12.34 11.34 — 01.54 14.34 02.54 15.34 01.24 14.04 02.39 15.19 17. aug 02.58 15.25 01.58 14.25 02.13 14.40 04.58 17.25 05.58 18.25 01.13 13.40 00.13 12.40 03.13 15.40 04.13 16.40 02.43 15.10 03.58 16.25 18. aug 03.52 16.18 02.52 15.18 03.07 15.33 05.52 18.18 06.52 19.18 02.07 14.33 01.07 13.33 04.07 16.33 05.07 17.33 03.37 16.03 04.52 17.18 19. aug 04.44 17.10 03.44 16.10 03.59 16.25 06.44 19.10 07.44 20.10 02.59 15.25 01.59 14.25 04.59 17.25 05.59 18.25 04.29 16.55 05.44 18.10 8 5 7 11 19 26 10 13 12 15 15 22 14 18 – 27 22 26 22 19 19 20 23 26 28 25 28 31 – 30 30 30 32 31 13 33 31 21 23 – 14 – 13 5 707265 100050 > AVFALLIÐ 5 10 15 20 25 30 Avfallið: 9,0 mm – mált frá 14/08 kl. 0600– 15/08 kl. 0600 Avfallið higartil í august: 24,0 mm 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Miðalavfallið fyri august 10–15 m/s LUFTTRÝSTIÐ Veðrið leygardagin: Andøvsgul upp í ein strúk av landsynningi og yvirhøvur turt, men mjørkaflókar. Út á seinnapartin veksur hann vindin til hvass- an vind og sirm ella mjørki. Hitin millum 12 og 15 stig. Lágtrýstið norðanfyri Føroyar hvørvur norð- ureftir, men eitt annað lágtrýst í útsynning úr Írlandi fer spakuliga í landnyrðing og dýpist. Eitt djúpt lágtrýst, 989 hPa vestan fyri Skot- land fer í landnyrðing norðan og hevur nógvan vind við sær á okkara leiðum. 5–10 m/s 8–13 m/s 5–10 m/s 5–10 m/s 10–15 m/s H L L L H H L H H L NÁTTÚRUFYRIBRIGDI Vilmund Jacobsen Hevur tú eitt vakið eyga og alsk til tað, sum livir og andar rundan um teg, er føroyska náttúran ein stórur fongur. Men eisini teir »deyðu« steinarnir, stórir og smáir, kunnu vekja tínar tankar og kenslur um ym- iskt, sum knýtir teg at ávísu støðunum í náttúruni. Kanska hevur tú einaferð rindað møðina og etið ein matpakka her, ella tú sat her eina skýmingarløtu saman við henni, tú var hugtikin av. Kanska var hetta staðið eitt afturvend- andi mál, har tú í tínum góðu ella minni góðu løtum stóðst á sílabergi og hugs- aði um lívið – ella deyðan. Ísborin steinur Áhugaverdu fyribrigdini í náttúruni eru mong, og loyndarmálini verða ong- antíð uppi. Risastóri steinurin, vit síggja á hesi myndini, ligg- ur við eystaru síðu á Tofta- vatni, dygst niðri við sjóv- armálan. Tú setir bilin við Mýrarnar og gongur oman, har eitt seyðahús stendur beint undir vegnum. Tað umgongs ikki, at tú gongur beint oman á nakrar stórar klettar, har hesin er tann størsti og niðasti. Men hvaðani er so hesin risastóri steinurin komin? Allan vegin niðan undir vegin á Mýrunum er ikki steinpirra, men vallað lendi. Eystanfyri vegin er heldur einki grót at síggja og enn minni nakar hamari, haðani steinurin kann vera komin. Steinurin kann tískil bara vera borin av ísi – ein ís- borin steinur, sum jarðfrøð- ingar rópa tað. Og hesir eru ikki so fáir ymsastaðni kring landið. Teir eru eyðkendir, tí teir Hevur ligið við Toftavatn í meira enn 10.000 ár liggja soleiðis, at teir ikki kunnu vera komnir av omanlopi ella stava frá øðrum fyribrigdum í náttúruni. Ligið í 10.000 ár Tað kann tykjast undarligt at bera eina slíka søgu, sum er fleiri túsund ára gomul. Kortini er hon áhugaverd, tá ið tú gevur tær far um hana. Martin Heinesen, jarð- frøðingur, sigur, at steinur- in við Toftavatn er ein »typiskur« ísborin steinur, ið væntandi stavar frá sein- astu ístíðini, sum endaði fyri umleið 10.000 árum síðan. Tískil kunnu vit rokna við, at steinurin hevur ligið við Toftavatn í meira enn 10.000 ár og er sæddur av øllum, ið hava spákað sær fram við vatninum, síðan Føroyar vórðu bygdar. Jarðfrøðingar meta, at seinasta ístíðin vardi í meira enn 100.000 ár. Martin sigur seg ikki hava »repeterað« hesi árs- tølini, nú vit høvdu hann í telefonini og vísir á, at tað eru aðrir jarðfrøðingar, ið kundu sagt okkum tølini neyvari. – Fleiri ístíðir hava verið og tískil eisini fleiri mill- umístíðir. Jarðfrøðingar meta, at ístíðirnar hava vart nógv longri enn millumís- tíðirnar. Í dag liva vit í eini millumístíð, sigur Martin Heinesen. Ein risastórur steinur dygst við Toftavatn — ein ísborin steinur, sum jarðfrøðingar rópa tað. Mynd: Vilmund Jacobsen 24