leygardagur 31. oktober 1981síða 3

rare ELLE. | i NN | | „ENA Sandoyggin fær sítt fyrsta maskinsnikk- aravirki Sandoyggin fær nú sítt fyrsta veruliga maskin- snikkaravirki. Tað er Jógvan Nicodemussen, av Sandi, sum hevur í umbúna at gera eitt snikkaravirki. Húsini, Jógvan Nico- demussen hevur bygt til endamálið, standa Norðuri á Be á Sandi. Tey eru átta ferðir tólv metrar til steddar. Maskinurnar eru ikki keyptar enn, men tað verður gjørt um ikki so langa tíð, tí ætlanin er at fara undir fram- leiðslu einaferð í kom- andi ári. Upp á fyrispurning frá Sosialinum upplýs- ir Jógvan Nicodemus- sen, at ætlanin er at gera vindeygu, hurðar, trappur og annað, sum verður brúkt í sam- band við húsabygging. Hann sigur, at í dag verður so at siga einki av slíkum gjert har suðuri. Alt verður flutt úr Havn, og tá ferðin ofta er tverlig, hendir tað seg meira enn so, at tingini verða skalað. Hvussu nógvir mans fara at arbeiða á virk- inum, dugir Jógvan Nidodemussen ikki at siga við vissu, men hann roknar við tveim- um-trimum í fyrstu syftu. Kostnaðurin á verk- staðnum fer at liggja millum 200 og 300.000 kr. Hann hevur sjálvur bygt húsini og hevur fingið lán frá Menning- argrunninum til maski- nurnar, sum Jógvan Nicodemussen metir fara at kosta um 100.000 kr. ——— Brúkarafelagið fær nógvar klagur: Fær lítið gjørt bert við limagjaldi Brúkarafelagið kann geva brúkarunum ráð. Felagið kann virka fyri eini semju millum brúkara og mótpartin. Men longur kemur Brúkarafelagið ikki, so leingi eingin brúkaraumboðsmaður er, og so leingi sum felagið bert hevur limagjald at arbeiða við Hesa niðursteðu komu vit til eftir eina samreðu við Sigrid Dalsgaard, sum hevur verið formaður í Brúkarafelagnum í nekur ár. Felagið hevði aðalfund mikukveldið. Nevndin, sum skipar seg sjálva, hevur enn ikki skipað seg eftir aðalfundin. Á fundinum luttóku Torbjørn Poulsen, lands- stýrismaður, og Knút Nolsee, prísansari. Sigrid Dalsgaard sigur, at bæði uppleggini vóru góð, áhugaverð og upplys- andi, og góvu hevið hjá fundarluttakarunum at seta spurningar. Torbjern Poulsen greiddi frá tolllógunum, sum legtingið samtykti nú í heyst, meðan Knút Nolsee greiddi frá, hvussu lógin um vinningssteðg virkar. Eisini greiddi hann frá príseftirlitslógini. Klagur og fyri- spurningar Brúkarafelagið fær nógv- ar klagur og fyrispurning- ar. Síðan seinasta aðal- fund hevur nevndin við- gjørt 42. Sigrid Dalsgaard upp- lýsir, at serliga verður spurt og klagað um bil- keyp og -umvælingar, spurningar viðvíkjandi el- tólum, eins og ofta koma spurningar og fráboðanir um ov hegan vinning. Hesar seinastu beinir Brúkarafelagið víðari til Prísráðið. Í hesum viðfangi sigur Sigrid Dalsgaard, at fel- agið hevur strongt nógv á at fáa príseftirlitslógina yvirhildnað. Her verður serliga hugsað um prís- merkingina, sum ofta vantar. Samstarv vid heilsunevndina Føroyar hava enn ikki fingið eina matverulóg- gávu. Brúkarafelagið hevur tí nógv samarbeiði við heilsunevndina í Havn, sum hevur vissar heimildir og kann tala at í samband við bæði mat- verur og helisviðurskifti, soleiðis at heilsuskaðiligar verur ikki verða seldar. Annars er eitt uppskot til eina føroyska matvøru- lóggávu gjert. Nevndin, sum arbeiddi við málinum og har Brúkarafelagið hevði umboð, handaði landsstýrinum álit sítt í summar. Brúkaraumboðs- maður Sigrid Dalsgaard metir, at Framhald á síðu 14 Viðkar smiðju og økir framleiðslu Núverandi tollskipan er tung. Í dag gjalda vit 25 pst. í tolli og avgjøldum. 20 pst. fáa vit endurgoldin, tá vit selja vøruna. Tað hevði verið lættari, um vit bert skuldu gjalda 5 pst. og so vóru leysir, sigur Bent Mortensen, smiðjumeistari í Vági Um stutta tíð fer Bent Mortensen, smiðju- meistari í Vági, undir eina stóra útbyggingarætlan. Hendan ætlanin fevnir um nýggjan smiðjubygning og útgerð til framleiðslu av botnum til oljutangar og stálbobbins til trol. I síðstu viku gav Vágs býráð byggiloyvi. Menn- ingargrunnurin hevur sam- tykt at vera við at fíggja ætlanina og í næstum skal Ídnaðargrunnurin — taka steðu til, um hann vil vera við at fíggja ætlanina. Tá fíggingin er í lagi, verður farið undir útbyggingar- arbeiðið. Tað fyrsta, sum verður gjørt, er at taka tann elsta partin av smiðjuni niður og seta eina stálhell upp. Sum er, er gólvvíddin á arbeiðsplássinum 250 kvm. Tá tann nýggja høll- in, sum er 24 ferðir 10 metrar, kemur afturat, verður gólvvíddin 480 kvm. Kostnaðurin á hellini, tá hon er uppsett, fer at liggja millum 500—600.000 kr. Harum- framt kemur so tann tek- niska útgerðin. 300—400 tangar árliga Høvudsframleidslan å smiðjuni er oljutangar. Bent Mortensen greiðir frá, at teir fóru at gera oljutangar, tá teir góvust við at framleiða oljufýr- ingsketlar fyri trimum og einum hálvum árum síð- ani. Hesi árini hava teir gjørt millum 300 og 400 tangar um árið. Tó hava teir ikki gjørt alt arbeiðið. Endabotn- arnar hava teir innflutt pressaðar og við sveisi- kanti á úr Danmark. Men nú hevur Bent Mortensen keypt eina hydrauliska pressu, sum hevur eina styrkju upp á 200 tons, soleiðis at teir eru ferir fyri at gera endabotnarnar sjálvir á smiðjuni. Og hetta hevur stóran týdning. Bent Mortensen sigur, at tilfarið til enda- botnarnar kostar bert helvtina av tí, ein press- aður endabotnur úr Dan- mark kostar. — So eg meti, at tað er ein stórur fyrimunur við at kunna gera endabotnar sjálvir, tá vit hugsa um, at vit innflyta einar 700—800 um árið. Ég rokni við, at tað loysir seg, og at vit vera kappingar- ferir, sigur Bent Morten- sen. Á smiðjuni í Vági verða bæði innan- og uttandura- tangar gjerdir. Uttan- duratangarnir eru klæddir við einum lagi av glas- fipur, soleiðis at teir ikki terast. Ætla at framleiða bobbins Umframt tangaframleiðs- luna ætlar Bent Morten- sen at fara at gera stál- bobbins. Fyri at kunna gera henda trolreiðskapin, skal smiðjan hava ein gleðiovn, sum fer at kosta einar 110.000 kr., tá hann er í Føroyum. Tað verða brúktar fýra steddir av bobbins — 14, 18, 21 og 24 tummar stór- ar. Tað eru miðalstedd- irnar, sum serliga verða brúktar. Í dag verður alt, sum brúkt verður av bobbins, innflutt. Bent Mortensen metir tí, at her skuldi verið ein góður meguleiki, og hann roknar eisini við, at kunna gera bobbins sum eru kappingarfer í dygd og prísi við tey innfluttu. Hann hevur eisini kann- að, hvussu nógv verður brúkt av bobbins, og er komin til tað úrslit, at skulu teir negda tervin, skulu teir gera einar fimm um dagin. Roknar við eini millión Bent Mortensen roknar við, at samlaði kostnað- urin fyri útbyggingina fer at nærkast milliónini. Hydrauliska pressan og gleðiovnurin liggja um 110.000 kr. hver. Har- afturat kemur annað verk- toy, teir sjálvir gera á smiðjuni. Kostnaðurin fyri hetta verktoyið til tangaframleiðsluna er um 40.000 kr. og til bobbins- framleiðsluna um 80.000 kr. Harafturat kemur so sjálv hellin og allir snek- larnir. Í dag arbeiða seks mans á smiðjuni. Spurdur, um arbeiði verður til fleiri mans, sigur Bent Mortensen, at tað er eitt sindur torfert at siga. Hann sigur, at í let- uni er lítið av vanligum smiðjuarbeiði. Men verður meiri arbeiði, og vit kunnu fara at gera bobbins, rokni eg við, at tað verður brúk fyri tveimum monnum afturat. Tverlig tollskipan Dagliga verður tosað um, at ídnaðurin skal menn- ast, men nógv verður funnist at ídnaðarpolitikk- inum. Serliga tollinum og avgjeldunum, sum er á íd- naðarverum. Um hendan spurningin sigur Bent Mortensen, at nú um dagarnar fekk hann tilfar fyri um 100.000 kr. — Av hesum skulu vit gjalda 25.000 kr. í tolli. Tá vit hava selt veruna, fáa vit 20 pst. afturgoldið. Í staðin fyri haldi eg, skuldi tað verið soleiðis, at vit bert guldu tey fimm pro- sentini. Núverandi mannagongdin ger, at tað verður so tungt. Og tá vit fara at gera bobbins, verð- ur tað uppaftur verri, tí tilfarið verður so nógv. Hver bobbins vigar 59 kilo, tá hon er liðug, sigur Bent Mortensen. Eigur Utvarp Feroya at fáa loyvi til at seta út- varpsgjaldið upp? Heri Mohr. stjóri gjald stovan Tá ið havt verður í huga at útvarpið kanska er einasti almenni stovnur, sum ell tey seinastu árini ikki hevur kostað skattaborgaranum pen gar, og tá ið vit hava lagt til merkis, at kveðuljómarnir, sum eru inntekukeldan hjá útvarpinum, eru í stór ari minking. Og tá ið vit harafturat vita, at dýr- tíðin framvegis ger vart við seg, tá er tað rími ligt og óivað neyðugt at hækka lurtaragjaldið Heinesen. Jens Pauli rithevundi Ja, eg haldi, at útvarpið skuldi fingið loyvi at sett lurtaragjaldið upp Tað er dýrt at rekja út- varp í Feroyum, av tí at vit eru so fá um tað. Vit fáa jú eisini nakað fyri pengarnar Jóan Hendrik Winther Poulsen, málfreðingur Ja. Útvarpið eigur at fáa tann pening. ið terx ur er á, og um hækkan av útvarpsgjaldinum er neyðug, skal loyvi verða givið til tess