leygardagur 14. november 1981síða 3

ss SONR VG SOSIALURIN tingnytt Seks-manna- nevnd skal við- gera sjónvarpið Legtingið hevur valt eina serliga seksmanna sjónvarps- og útvarps- nevnd. Hendan nevnd- in skal viðgera upp- skotið, sum landsstýrið hevur lagt fram um stovnan av einum al- mennum feroyskum sjónvarpi. Í nevndini sita: Flemming Mikkel- sen, Atli Dam, Finn- bogi Isaksen, Jógvan Sundstein, Asbjern Joensen, og Adolf Hansen. Lønjavningar- grunnurin betur fyri — Vit åttu ikki havt nakad landsstyrid, tå skilið er soleiðis, segði Eli Nolsee, tá uppskot- ið frá Framburðs- og fiskivinnuflokkinum um legtingslóg um gjaldsfreist og rentu- skyldur Lenjavningar- grunn skipsmanna var fyri mikudagin. Og hann fekk undir- tøku frá andsteðu- monnum í tingsalin- um... Víðari segði hann, at tað gongur ikki, at eftirsteðurnar hjá len- javningargrunninum eru so stórar: — Landsstýrið má taka seg um reiggj og fáa skil á hesi viður- skifti. Hevur landst- stýrið ikki tøkan pen- ing, má tað hava fylg- jur fyri øll, segði fyrr- verandi fiskimálaráð- harrin úr sambands- flokkinum. Tað er Ff-flokkurin, sum hevur skotið upp, at lenjavningargrunn- urin skal gjalda útróðr- armonnum, fiskimonn- um, skipum ella bátum tað, hesi hava rætt til, í seinasta lagi ein mánað eftir landing ella dag- festing av skjali, sum er grundarlag undir út- gjaldingini. Eisini skýtur flokk- urin upp, at verður upphæddin ikki goldin til tíðina, skal renta til- skrivast eftir somu reg- lum, sum er galdandi fyri gjaldkomnan skatt. Orsøkin til uppskotið er tað, at lenjavningar- grunnurin hevur verið upp til fleiri mánaðir aftur úr í útgjalding. Um hetta segði landsstýrismaðurin í fíggjarmálum, Tor- bjørn Poulsen, at nú skuldi lenjavningar- grunnurin verið ajour. Hann segði, at orsekin til, at grunnurin hevði verið afturúr var hon, at likviditetur lands- kassan hevði verið ov vánaligur. Torbjern Poulsen lovaði annars at síggja til, at grunn- urin var altíð ajour. Málið varð beint í fiskivinnunevndina til viðgerðar. Góðskumetingar- kærustovnur Í somu nevnd var eisini uppskotið frá Ff-flokk- inum um góðskumet- ingarkærustovn beint. Uppskotið, sum er rættiliga rúgvismikið, miðjar í stuttum ímóti at seta eina kæru- nevnd, sum skal tryggja veiðumonnum og ráfiskakeyparunum eina einsháttaða og rættvisa góðskumet- ing. Í viðmerkingunum til uppskotið verður fort fram, at ikki sjál- dan tekur stríð seg upp um góðskumetingina, og at skip hava verið noydd at skifta fiska- keypara. Ff-flokkurin metir tað vera órætt- víst, at ein manning ikki kann kæra eina góðskumeting, sum hon metir vera til fyri- muns fyri fiskakeyp- ara, sum lenar góðsku- metaranum. Partapeningurin skal hækkast Landsstýrið hevur lagt uppskot fram um at hækka partapeningin í nekrum virkjum. Í P.f. Nyki vil lands- stýrið hækka partapen- ingin úr 300 upp í 500.000 kr., tí útbygg- ingin kom ikki at kosta 12,9 mill. kr, sum ætlað, men 18,5. P.f. Snarfrost hevur seinastu árini bygt út og hevur samtykt at hækka peningin, og biðjur tí landsstýrið hækka logtingsins part úr 150 upp í 640.000 kr Samlaði útbyggingar- kostnaðurin á Snar- frost er 9,5 mill. kr. og virkið er virðismett til 16 mill. kr. Har aftur at skýtur landsstýrið upp at hækka partapeningin í P. f. Kovanum í Sand- avági úr 300 upp í 400.000 kr. Partafel- agið hevur hækkað partapeningin úr 1,5 upp í 2 mill. kr. Kovin er komin so væl vid husinum, at virkid er lidugt næsta år. Kostnadurin mettur til 7,7 mill. kr. Sida 3 Javnadarflokkurin mælir til at endurskoda dagpeningaskipanina: Setið dagpeninga- skipanina upp í 90 pst. frá 1. sjúkradegi Mikudagin legði Jákup Lindenskov fyri javnaðar- flokkin fram uppskot til samtyktar um at seta eina nevnd at endurskoða dag- peningaskipanina. Í viðmerkingunum til uppskotið sigur javnaðar- flokkurin, at nú skipanin hevur virkað í tvey ár, eru avvarðandi partar greiðir yvir teir hevuðstrupul- leikar, dagpeningaskip- anin hevur. Flokkurin sigur, at hesir eru bæði prinsipiellir og umsitingarligir. Í nevndina, sum flokk- urin mælir til at seta, skýtur flokkurin upp at seta umboð fyri arbeiðara- felogini, arbeiðsgevarafel- agið, landsstýrið og al- mannaumsitingina. Fimm høvuds- broytingar Eftir uppskotinum hjá javnaðarflokkinum skal nevndin vera liðug við ar- beiði sítt fyri 1. februar 1982. Teir partar av dag- peningaskipanini, sum nevndin fær álagt at kanna og koma við upp- skoti um eru hesir: 1. at sjúkradagpening- urin verður hækkaður upp í 90%, 2. at útrokningargrund- arlagið verður broytt, so at veitingin í sterri mun enn nú verður lentakarun- um at bata, 3. at arbeiðsmarknaður- in kemur at luttaka í út- reiðslunum av sjúkradag- peningaskipanini, 4. at sjúkradagpeningur verður veittur frá fyrsta sjúkradegi, 5. tiltek, ið kunnu setast í verk til tess at gera dag- peningafyrisitingina so effektiva, at tann, ið eigur sjúkradagpening, kemur at bíða so stutt sum meguligt. Stórt sosialt framstig Í viðmerkingunum til upp- skotið sigur javnaðar- flokkurin: >Tað er royndur lutur, at sjúkradagpeningaskip- anin, ið var sett í gildi hin 1. juli 1979, er eitt stórt sosialt framstig fyri tey timaløntu, fyri fiski- og út- róðrarmenn og fyri tey, ið tá fingu hevi til at tekna seg fyri dagpening til demis húsmeður, vinnu- rekandi og barnakonur. Dagpeningaskipanin var sum kunnugt eitt sera um- fatandi mál, og tí vóru allir partar greiðir yvir, at ikki var meguligt í fyrstu atløgu at sleppa undan ávísum trupuleikum við- víkjandi umsiting og vei- ting. Somuleiðis er tað al- mannakunnugt, at henda skipan av ávísum politisk- um orsekum ikki gjørdist so fullfíggjað, sum ynski- ligt kundi verið. Nú hevur skipanin virk- að í gott og væl tvey ár og eru allir avvarðandi partar greiðir yvir teir hevuðs- trupulleikar, ið eru við hesum tiltaki. Byrja í smáum og so vítt gjørligt vaksa Hesir trupuleikar eru lut- víst av principiellum slagi og lutvíst av umsitingar- ligum slagi. Her er hugsað um t.d. hetta, at veitta upphædd- in ongantíð er meira enn 80% av einari arbeiðs- mannaløn, at peningur ikki verður latin frá fyrsta degi og so er sjálvandi eisini hugsað um spur- ningin, í hvenn mun arbeiðsmarknaðurin sjál- vur eigur at luttaka í teim- um útreiðslum, sum stan- dast av dagpeninga- skipanini. Í hesum sambandi kann verða mint á, at ein av for- treytunum fyri dagpen- ingaskipanini í síni tíð var, at arbeiðsmarknaðurin skuldi luttaka í útreiðs- lunum við 20% av teimum 80%, sum nú verða latnar. Somuleiðis er her hugs- að um teir umsitingarligu trupuleikar, sum veruliga eru við skipanini og sum merkja, at lentakarin ofta má bíða ov leingi eftir sínum dagpeningi. Tá vit nú vita um hesar trupuleikar og vit sam- stundis hava í huga, at legtingið undir viðgerðini av hesum máli í sínari tíð var sinnað at byrja í smáum við hesari skipan og so vítt gjørligt vaksa um hana, sum frá leið, so má tað nú metast at vera rætt at taka hana upp til viðgerðar aftur«. Framsøgumenninir um uppskotið hjá F.f.-flokkinum: pensiOnina hjá Trupult bert at lækka sjómonnum Hóast framsegumenninir fyri teir politisku flokkarnar tóku undir við tonkunum aftan fyri uppskotið hjá framburðs- og fiskivinnuflokkinum um at seta pensiónsaldurin hjá sjómonnunum niður í 60 ár, mettu teir, at tað var trupult at fremja eina slíka lóggávu. F.f.-flokkurin hevur skotið upp at seta pensiónsaldurin hjá sjómonnum niður í 60 ár við einum ári hvenn J3. januar, fyrstu ferð komandi ár, og til 1988, tá hann er komin niður á 60. Hetta skal tó vera treytað av, at viðkom- andi hevur verið sjómaður fýra ferðir so nógv ár sum pensiónsaldurin lækkar. Harafturat skýtir flokk- urin upp, at eftir 1988 verður pensiónsaldurin hjá sjófólki tann sami sum hjá eðrum, men tó við eini lækking uppá 3 mánaðir fyri hvert árið við- komandi hevur verið sjófólk. Mest brekaði stættur — Tað er gleðiligt, at hetta uppskotið er komið fram aftur. Sjófólk er tann mest brekaði stættur í Feroyum, tí sjólívið er tungt, segði Ovi Michelsen, úr tjóðveldis- flokkinum, undir viðgerðini av uppskotinum mikudagin Hann vísti á, at líknandi uppskot hevði tjóðveldis- flokkurin sett fram í 1970, men tá varð tað ikki tikið í álvara. Hilmar Bech segði. at javn Framhald á síðu 7 Svara Landbúnaðar- skúli og roynd- arsteð — Kolla- fjørdur ella Sandoyggin — hvat velur tú? Olavur lærari: Hatun, — Tað tykir mær, at Kollafjørdur = liggur meira sentralt, men uttan at hava nóg gott innlit í málið, vil eg meina, at arbeiðs- umsteðurnar í Sand- oynni eru betri enn í Kollafirði. Her hugsi eg um, at tað verður betri at arbeiða við maskinum i Sand- oynni. Mær dámar væl bygdamenning- ina, so tað er uttan iva sunt fyri bygda- menningina, at vit leggja ein tilikan stovn í Sandoynni. Marner Lisberg, lær- ari: — Skal nakað vera aftanfyri orðinum bygdamenning, so er neyðugt at leggja teir stovnar, ið hava meguleika at liggja aðrastaðni enn í mið- ekinum á tey best hóskandi plássini og í hesum ferinum er tað í Sandoynni. Sigmar Bláberg, blað- maður - Sandoyggin. Garå- urin har er betri og sterri tí eru teir bestu møguleikarnir at fáa munandi bur tur úr ; oynni