leygardagur 16. januar 1982síða 15

SOSIALURIN Síða 15 Arbeiðsbólkurin fyri Ár teirra brekaðu: Ein sjálvfylgja at brekað hava sama ræ til útbúgving, arbeiði og bústað sum oll onnur — men fyrst og fremst eiga rættin at vera før- oyingur og hava møguleika, at búgva í egnum landi um hann sjálvur ikki ynskir at flyta burtur higani Arbeiðsbólkurin, sum lands- stýrið setti í samband við, at ST lýsti 1981 ár teirra brek- aðu at vera, gevur her eitt stutt yvirlit yvir arbeiðið Arbeiðslagið ST álegði limalondum sínum at arbeiða lokalt, regionalt, 1ationalt og internationalt Her i Føroyum hava vit so roynt at kortleggja okkara egnu vidurskifti uttan heilt at gloyma onnur Á almennum fundi i Havn i januar 1981 var tað týðiliga sagt, at ein og hver var væl komin til arbeiðis at beta un viðurskiftini hjá brekaðum fólki her hjá okkum og úti í heiminum. Tað vóru o.u. 40 fólk, sum sjálvboðin skrivaðu seg upp og vildu geva part av síni arbeiðsorku í hesum arbeiði. Men vit í arbeiðsbólkinum hildu ikki hetta vera nóg stóra manning, og vit heittu tí á onnur hálvthundrað fólk at hjálpa okkum. Nú fóru o.u 100 fólk til arbeiðis, fólk við útbúgving og kunnleika til arbeiðsekið saman við teim um, ið á egnum kroppi kenna, hvat tað er at vera handi- kappaður í Feroyum í dag Men tað skal ikki dyljast fyri, at vit saknaðu vitan frá ein- staklingum eins væl og frá stovnum, sum hóast áheitan ikki komu við til arbeiðis saman við okkum, og gjørdi hetta, at úrslitið av arbeiði okkara bleiv bara minni dygdargott, tí vit eru nú eina- ferð so fáment her á landi Men vit hava so arbeitt í 30 smábólkum við at kortleggja og lýsa tey ymisku ekini, gjørt støduna upp og roynt at peika å skeivleikarnar, so møguligar broytingar kunnu verða gjørdar at beta um viðurskiftini. Í álitinum frá smábólkunum liggja fleiri ný- hugsanir og onkur uppskot, ið fyrr eru ókend fyri okkum, meðan vit í onkrum av álitin- um hóma tverleikarnar við at lítlum landi, har ell kenna hvenn annan og búgva í einum tí fela seg noydd at verja nú- verandi skipan í staðin fyri at seta fram nyhugsanir um broytingar Í eðrum lagi stóð tað smá- bólkunum frítt fyri at fara undir itøkiligar uppgåvur innan egna ekið, og sum dømi um hetta kann nevnast, at okkurt upplýsandi tilfar er, til prentingar, og okkurt annað hevur verið gjert við Endamálið Endamálið við tí smábólkarnir gjørdu, var at koma fram við tilfari, sum kundi vera grundarlag undir tí umreðu, sum nú fyrst í hesum ári skal fara fram í ellum ST-londum. Orðaskift- ið verður sett í gongd eftir tilfari, sum ST sendir limalondum sínum, og so er bert at vóna, at hetta tilfarið gjøgnum Danmark verður sent okkum til Feroyar arbeiði, Arbeiðsætlanin Longu á tí fyrsta fundinum í januar i 1981 høvdu vit eina arbeiðsætlan, sum segði, at arbeiðið frá smábólkunum skuldi vera okkum í hendi 16 september og latið landsstýr- inum samlað 31 1981. Men henda ætlan kom tí- verri ikki at halda orsakað av, at fleiri av smábólkunum ikki lótu tilfarið frá sær fyrrenn um ársskiftið. Men so skal eisini vera lagt aftrat, at fleiri av arbeiðunum eru desember umfatandi og hava tí verið tíðarkrevjandi. Eisini er vert at skoyta uppí, at alt arbeiðið er gjørt ókeypis, og fólk hava sitið við tí aftrat sínum dag- liga arbeiði. Eisini vit í ar- beiðsbólkinum hava havt okkara dagliga arbeiði hvønn dag. meðan í eðrum londum vórðu sett fólk burturav at arbeiða við at kortleggja viðurskiftini í egnum landi og leggja til rættis arbeiðsupp- gávurnar. Um hetta varð gjørt hjá okkum, vildi úrslitið verið ødrvisi og betri, og vit høvdu eitt betri grundarlag at arbeitt víðari við Meginfelagið Tá nú arbeiðsbólkurin, sum umboðar tey handikappfeleg, sum nú eru í Feroyum, kennir sína uppgávu lokna, so hava vit mett tað vera skilagott at stovna »Meginfelag teirra brekadu i Føroyum«. MBF skuldi so kunnað åtikid sær felagsuppgávur fyri øll feløg ini, og eisini vóna vit, at kommunurnar og myndug- Framhald á síðu 18 Frá landslæknanum: Meningococ — meningitis Meningitistíðleikin er fram- vegis ógvuliga stórur í Fer oyum. Meningitis er bruni í heila- og mønuserki og er ein ålvarsom sjuka I 1981 vøru fråbodadir 42 tilburdir av meningitis ella blóðeitran av bakteriunum meningo coccum, og higartil í ár (12 (sepsis), elvdir januar) er fráboðan komin Talið fyr um 6 tilburðir november 1981 var tvey og anua tjør oru i burðir Mer É i bakterian hjá t at hetta ferir við sær sjúku Pad er ein rættiliga stórur partur av frískum fólki, ix gongur við meningo børn coccunun Tad kann millum 10 og 35 av okkum í Feroyum í letur hýsa hesum bakterium Tær halda sær í okkun kanska upp Sum nevnt førir vikur ella mánaðar hetta vanliga ikki til sjúku hjá okkum. Hví tað eru nøkur okkara, sum fáa meningitis, tað vita vit ikki Sum tað skilst, so er hetta ein bakteria, id er vanlig okkara millum, og tí er fyribyrgjan torfer lær fyribyrgjandi at gerðir sum hava verið n) ar móti meningococmenin gitis hava verið skiftandi Í domis kann nevnast, at áður varð sulfa brúkt at fyribyrgja við, men hetta brúkast longur, resistentar ella vorðnar mótsteðuferar móti sulfa Iær fyribyrgjandi at gerðir, ið vit í letuni fylgja her í Føroyum, eru komnar í lag eftir samráð við Sta tens Seruminstitut og Sundhedsstyrelsen í Keyp- mannahavn, sum vit hava samband við viðvíkjandi tí ekta tidleikanum av menin- gitis í Feroyum. Av hesum fyribyrgjandi atgerðum er tann, ið hevur sterstan týdning, at tey, ið hava havt nært samband við meningitissjuklingin í tidini við sjukubyrjan, skulu vera serliga ansin við sjukuteknum, id kunnu stava frå meningitis, ser liga eitt nu høvudverkur, skjálvta, fepur, ussalig almensteða, eitt utbrot við smáum bleðingum í hudini ið kunnu spyggja, svimbul og stirni 1 nakka og ryggi (faa ikki hekuna niður á bringuna gerast størri og tey skulu, um sjukutek in visa seg, beinanvegin faa fatur a lækna vid skjótari viðgerð fyri eyga Hin Fer na ið 1 fyribyrg siða februa JR Rifamp erðu € etur nosKar im fyrid 11 evr fe br jar ix Í På r førur i m ein verður givið til fólk í næsta umhvervinum flestu førum siga I Rifampicin verður givið tveir dagar. Tolir fólk ikki rifampicin, ella er annað, ið ger, at tey ikki skulu taka tað, verður annar heili- vágur givin. Allir kommu nulæknar í Feroyum hava heilivág tekan at geva fólkum. ið skulu hava hann eftir nærri tilskilaðum reglum hendan teimum Tad er av stersta tyd ningi, at tey, ið fáa hesa við- gerð, eru sera ansin ella at ansað verður væl eftir teim um, so at tey við byrjandi sjukuteknum sum skjótast verða sædd av lækna S A ser Á burð í barnagarð øggu skulu øll børnini å barna stovninum og starvsfólki viðgerðast við rifampicin Harumframt skal húskið hjá tí sjúka nen ikki húskini hjá starvs- fólkinum ella hinum bern- viðgerðast unum Snýr tað seg um ein til- burð hjá skúlabarni skulu øll børnini í flokkinum og lærararnir ið undirvisa flokkin, viðgerast við rifam Húskið hjá tí sjúka viðgerð picin skal eisini nen ikki húskini hjá hinum I bernunum ella lær hava Bern og starvsfólk í dag røktarstovnum og í flokk um, ið eru í 7 vi'aktiskar Kh É r í A rð anliga k ok 4 r ir t ð x q tn evu Ls uKkKa en íðleik 2 E } í På 1 A 1 kað þí Ar i V verr kk kr A OTSØK i, á eiK sk Y KU end en x > (8) y í RA seinastu í í 7 vór hurðir i 378 i 32 tilburðir til landslæk i» var cocsjuku 9 vor igg ir, í 1980 tveir og IR tveir Viðvíkjandi fyribyrgjan skulu vit taka upp aftur. at tað ið hevur stersta tyd ning er, at tey, ið hava havt samband við menir tíðini við nært gitissjúkling sjúkubyrjan serliga ansi VH idurnevndu sjukutek ið kunnu stava frå gitis, soleiðis, at tey, un slik sjukutek s seg he eg 3 A ir PKNa t ð hava h he leið ell nært samband vid neningitissjukling SKU 11 gal eitt nu husk r tioksieiaga og toreldur hja hesum Hetta ansnið fyri áður nevndu sjúkuteknum skal tó eisini vera galdandi fyri okkum onnur í hesi tíð, har vit síggja eina munandi eking av meningitistiðleik anum i Feroyum Fleiri og fleiri fólk við meningitis verða legd á sjúkrahús