mikudagur 31. mars 1982síða 3

SOSIALURIN Síða 3 åttu at kravt Tjøldrini i Sudur Onglandi tikin vid i sinamillum samrådingum vid EEC, vegna tess at bretar oyddu tjaldurs- stovn okkara um veturin. Hetta helt hann vildi givið okkum ein betur sáttmála. Jú, jú alt ber til? Greið tala — men! Ein annar reðari, sum ein serliga festi seg við var javnaðarmaðurin í Sand- oynni harra Tórálvur Mohr Olsen, tinglimur. Hesin var ivaleyst fram- segumaður fyri flokk sín, hóast hann segði seg ikki tala floksins vegna. (Vón- andi segði hann satt her?) Annars var tala hansara ógvuliga teknisk og full av fremmandum tekniskum orðum, sum ikki var so lætt at fata hjá tí vanliga lurtaranum. Men hann legði ikki ímillum, at hann gekk fult inn fyri tí ætlaðu vatnútbyggingini uttan mun til broytingar av náttúruni og árin á um- hvervi. Hetta varð greið tala, og ein má bara ásann- að orðatakið — Lætt er at rista breiðar álir av ann- ans húð — Lat okkum venda spurninginum eitt sindur og spyrja: Hvussu heitur hevði harra Tór- álvur Mohr Olsen verið fyri slíkari útbygging. um hon varð gjerd í Sand- oynni? Vildi hann gingið á odda fyri at gjert Sands- vatn til ein stóran brunn, sum kom at oyðileggja og fløda út yvir stórar víddir av góðum be og ella haga í Dalinum. Vildi hann gingið inn fyri at turka og veitt avleið hverja lek og matará í stórum parti av Sandoynni, umframt nógv onnur vandamál, sum vildi verið úrslitið av slík- ari nátturubroyting? Og loksins — Hevdu sandoyingar tikið móti einum slíkum umboðs- manni teirra við opnum ermum. Annars er ikki stórt annað at siga um reðuna hjá framsegumanni javn- aðarflokksins, hon segði okkum als ikki nakað nýtt. Tað er bara at vóna, at ongin annar av flokksfel- øgum hansara tekur undir við honum. Líkasælir og nega- tivir Sjálvstýrisflokkurin hevur fyrr verið ein flokkur, ið var sermerktur sum feði- landsvinarligur, við virð- ing fyri fólki og náttúru okkara. Hesin flokkur átti menn, sum høvdu vilja og dugnaskap til at verja land okkara bæði í skrift og talu, á bundnum sum ó- bundnum máli. Men tíðir skifta, og maður kemur í mans stað, verður sagt. Tó skal sig- ast, at her er vent í holuni. Tað kom so tíðliga fram, tá ein hoyrdi oddamenn flokksins hetta kveldið. Her var onki rúm fyri náttúruvirðum men bara ein tekniskur orðafloym- ur, sum tað semir seg røttum skrivaraborðs teknokratum. Hilmar Kass segði seg ikki leggja stóran dent á tær umhvervis-broyt- ingar, sum komu at henda, um vatnorkan varð útbygd eftir ærlan, men samstundis harmaðist hann um hin gamla bein, sum hann sá úr vindeyga sínum. Tað var harmuligt sum hesin beur varð við- farin segði hann, og rætt er tað. Men er tað ikki eins stórur ella sterri órættur at fara illa við umhverv- inum við Eiðisvatn ella Fjallavatn, sjálvt um Hil- mar Kass ikki sær hesi úr vindeyga sínum? Sum heild kann sigast um hesar leiðarar sjálv- stýrisflokksins, at teir vóru báðir tveir ógvuliga líkasælir og negativir fyri ikki at siga destruktivir, tá talan var um at varð- veita náttúru okkara. Tíbetur vóru tað ikki so heilt fáir tinglimir, sum mæltu til at nýta varðsemi og skynsemi, so at náttúr- an og umhvervi sum heild ikki = verður oyðilagt. Hetta var skilagóð tala og tøkk skulu hesi hava fyri tað. Hvar vóru tit — Vágatingmenn! „Bert er bróðurleyst bak«, sigur orðatakið, og tíverri vísti tað seg, at Våg- oyggin als ikki varð um- boðað undir hesum orða- skifti, hóast hon stóð mitt í andglettinum. Hvar vóru tit Vága tingmenn? Ja hvar vóru tit miðvingar, sum ivaleyst eiga nógv spor norður gjøgnum Klo- van, og nógv góð minnir frá barna og fyrstu ung- lingaárunum við Fjalla- vatn? Ein var sjúkur segåist, og hann, sum kom i stadin tyktist ikki at verða kendur við ella hava stóran áhuga fyri náttúru- dýrgripunum í Vágum. Annars vóru tveir feddir miðvingar eftir á tingi, ja annar sjálvur LØG- MAÐUR. Men hóast góðar talu- gávur, so var deyðategn? Av sonnum eitt vón- brot. Indoktriner tala Landsstýrismaðurin i orkumálum helt eina frálíka rødu, og sá tað út at liggja ræði fyri honum. Men hann er jú skúlalær- ari. og tað var tí onki logið í tí, at hann leitaði aftur í seguna fyri á tann hátt at royna at rættvísgera ta náttúruoyðing, sum hann tóktist vera talmaður fyri. Tær broytingar hann segði vóru farnar fram her á landi heilt frá landnáms- tíðini, kundi ein kanska góðtaka, men tá hann nýtti hetta sum verju fyri ta kollveltandi oyðing av náttúru okkara, sum nú er ætlanin, so var tað heilt burturvið og villleiðandi, ja ein kundi næstan sagt demagogiskt. Hevdi henda »verndarrøda« verid hildin i skålanum, so vildi hon nokk fingið eitt meira aktuelt navn nevnliga, hon hevði verið skyrd »in- doktriner=É. Rætt er tað, at har fólk balist og byggir, mega broytingar fara fram í náttúruni, bæði av lands- lagi og umhvervi. Men eitt er at byggja upp, hjálpa til og rekja náttúruna og tað, sum í henni er. Annað er at niðurbróta, spilla og oyða bæði landslagið og um- hvervið. Okkara forfedrar komu við berum hondum. Tí mátti brótast upp úr nýggjum, og mark setast millum be og haga fyri at lív betur kundi lag- ast bæði til fólk og fæ. Men ein grenur beur gyrd- ur av einum myrkum seyðahegum grótgarði, er ikki og hevur ongantíð verið oyðing av um- hvørvinum — tvertur- ímóti. Annars eru grót- garðarnir um bein ikki so ógvuliga gamlir í seguni. Í * øldir hava feroyingar nýtt flaggarðar, sum ikki vóru seyðahegir, men seyðurin varð hildin uttanfyri við at akta. Vóru góðir við náttúruna Eilif Samuelsen veit væl, at teir gomlu gingu væl um, og missbrúktu ikki náttúruna ella tað, sum í henni livdi. Teir hjúklaðu um hvenn teig og hvenn bekk, og vóru ógvuliga sárir um jørdina. Eitt gott dømi um hetta eru tær gomlu bygd- irnar og býlingarnir. varð onki oyðslað, og mong ættarlið bygdu á eina og somu grund Hesum nýtist ikki at siga meira frá, demini eru mong bæði viðv. sethús- um og kirkjum. Men teirra stríð var eitt stríð móti náttúrukreftunum. Og mangan stóð teimum tap í hendi, tó teir vóru góðir við náttúruna, og dugdu at rekja hana. Bæði í be og haga á sjógvi so væl sum á landi. Hugsa bert um, hvussu væl varð gingið um hverja torvgrøv, fyri at vatn ikki skuldi standa á? Lógir og fyriskipanir vóru fyri ellum bæði skriv- aðar og óskrivaðar. Í seguni er avgjert onki at finna hjá landsstýris- manninum, sum kann nýtast til verju fyri ta oyð- ing av náttúruni, sum nú ætlast at fara fram. Fólkið ikki eftir- spurt Eyðvitað er tað, at har framburður og menning fer fram mega broytingar eisini verða ikki minst innangarðs. Her verður hugsað um havnagerð, vegagerð og sjálvandi húsabygging. Til hetta og annað krevst pláss, og vanliga er tað tá hin gamli bøurin, sum stendur fyri skotum. Hetta er alt neyðugt um livligt skal verða her á landi. Men tíverri hevur ein mangan varðhugan av at ikki verður so nógv Framhald á síðu 12