leygardagur 8. mai 1982síða 5

Nr. 39 — 8. mai 1982 tíðindablaðið Musikpedagogiska royndartiltakið um at verða liðugt: Ungdóminum tørvar musikundirvising — ætlanin at tvifalda talid å lærarum Stór og fjølbroytt konsert í Fuglafirði sunnukvøldid Fuglafirði Tað »Musikpedagogiska Royndaråriå« er um at Vit siggja Eysturoyar Blåsiensemble spæla til ein BE vera liðugt. a konsert á Frúutreð. Nú spæla tey í Undirvís- ingin, sum hevur verið Eysturoynni, fyriskipað í Havn og í endar í næstum. Ætlanin er tó ikki at gevast við hesum tiltaki nú. Tverturímóti verður í letuni arbeitt við eini ætlan at útbyggja hesa undirvísingarskipan, sum í hevuðsheitum miðjar ímóti at geva ungum fólki í Havn og úti á bygd meguleikan at verða undirvíst í tónleiki — av fólki, sum hevur fingið hægri útbúgving innan tónleik. Í hesum sambandi hevur lands- stýrið sett eina nevnt, sum skal kanna megu- leikarnar fyri at víðka um tiltakið longu til heystar. Ætlanin er at økja talið á lærarum úr trimum upp i seks, soleiðis at tað kann verða undirvíst í fleiri tón- leikagreinum umframt at hevi verður at koma út til fleiri pláss við undirvis- ingini enn higartil. Tríggir íslendskir tón- leikarar hava undirvist ungfólki hetta fyrsta royndarárið. Tey fara helst aftur til Íslands í hesum árinum. Men enn eru tey so framvegis í Fer- oyum. Og tey fara af skipa fyri eini stórari og fjel- broyttari konsert í morg- in. Konsertin verður hildin í skúlanum í Fuglafirði sunnukveldið kl. 20. Skráin er henda: Fyrst hoyra vit eina hornkvin- tett úr Klaksvík, har Páll Síða 5 Sólstein hevur solospælið. Hann spælir uppá vald- horn. Síðani framferir Eysturoyar Blásiem- semble tónleik undir leiðslu av Bjern Arnason. Harnæst syngja Símun Nónklett og Tórleif Hansen burtur úr teimum heimskendu Gluntarne. Hetta verður við orkestur- fylgispæli. Síðani spælir íslendska trioin: Hrefna Eggerts- dóttir, Kjartan Oskarson og Bjern Arnason. Havn- arkórið luttekur undir leiðslu av Olavi Hátún. At enda spælir Fuglafjarðar Hornorkestur stjórnað av Robert Oughton. Pensiónshækkingin góða undirtoku: Bert tann eini flokk- urin sveik Framburðsflokkurin tekur ikki undir við at hækka pen- siónirnar, tí foroyingar vilja ikki vera við í EF ella tosa danskt!!! Fólkatingið hevur haft 1. viðgerð av lógaruppskot- inum um ymiskar broyt- ingar — millum teirra hækking av socialu pen- sjónunum í Feroyum. Fyri javnaðarflokkin mælti Jákup Lindenskov til at fremja uppskotið, soleiðis sum tað er sam- tykt av legtinginum 31. mars. Hann greiddi frá, at hetta er ein ajourfering av pensjónunum frá 1. januar 1979. Allir flokkar í fólkating- inum uttan Framburðs- flokkurin tóku undir við uppskotinum. Askjær Jergensen, framsegumaðurin hjá Framburðsflokkinum, kun- di ikki taka undir við upp- skotinum. Tí, segði hann, føroyingar viljæikki á nak- ran hátt luttaka í danska felagsskapinum, hverki á ein ella annan hátt, ikki í felagsmarknaðinum og heldur ikki vilja teir brúka danskt sum mál teirra. Til hetta svaraði Jákup Lindenskov, at tað helst fór at vera nyttuleyst at svara til tað, sum Askjær J. segði, men tá hann eisini vil krevja, at foroyingar skulu brúka danskt sum teirra mál, so var hetta roynt longu í miðeldini, tå feroyar fingu trúbótina, men tað er neyvan nakar sum í álvara fer at gera ta royndina umaftur. Summir av framsegu- monnunum spurdu, hví pensjónirnar ikki vórðu ajourførdar við pensjón- irnar í ríkinum annars. Til hetta svaraði J. Lin- denskov, at royndir vóru gjerdar til tess, men tá var svarið frá ríkisstjórnini m.a., at pensjónshækk- ingarnar vóru goldnar úr tí danska ATP grunninum og tað var eingin heimild at veita føroyskum pen- sjonistum nakað úr hesum útgjaldinum. Somuleiðis eru skatta- viðurskifti og onnur av- gjøld sum ikki eru sam- svarandi tey donsku ein orsekin til at pensjónirnar eru ymiskar. Málið er nú farið til 2. viðgerð uttan nevndarvið- gerð. Reðan, sum Jákup Linden- skov helt, er hendan: I forslag til lov om ændring af forskellige lovbestemmel- ser for Færøerne om sociale ydelser er indeholdt en regu- lering af folkepensionerne og invalidepensionerne på Færø- erne, således at de færøske pensioner kommer til at svare til satserne, i det øvrige rige pr. 1. januar 1979. Satserne for grundbeløbet og pensionstillæg til samgifte pensionister vil efter forsla- get udgøre 150% af satserne for enlige; der vil således ske en tilnærmelse af ægteskabs- pensionerne til det dobbelte af pensionen til en enlig. En månedlig pension til et ægtepar (grundpensj./ tillæg) udgør pr. 1/4 1982 kr. 3.589,— f.t., efter foreliggen- de forslag vil pensionen blive forhøjet til kr. 4.226 d.v.s. en forhøjelse på 17,7%. For en enlig udgør den nugældende pensjon kr. 2,440,— månedlig efter forslaget forhøjes den til kr. 2.801,— eller med 14,8%. På Socialdemokratiets vegne skal jeg anbefale for- slaget, der efter ordlyden vil få virkning tilbagevirkende til den 1. april 1982. Forslaget vil for året 1982 medføre en merudgift for staten på 7,4 mio. kroner, for året 1983 9,9 mio. De sam- lede udgifter til forhøjelserne vil udgøre 15 mio. kroner for 1982 og 20,4 mio. kroner for året 1983. Ifølge gældende lov fordeles udgifterne til pensionslovene for Færøerne med 50% til staten og 50% til den færøske landskasse. Det anføres i socialministe- rens skriftlige fremsættelse af lovforslaget af 21. april 1982, at det færøske Lagting har givet tilslutning til at lov- forslaget søges fremmet — vedtagelsen blev fremmet i Lagtinget 31. marts 1982. Det forberedende arbejde til lovændringer eller lovini- tiativer på det sociale område vedrørende Færøerne be- handles i et særligt udvalg, et udvalg der går tilbage til 1959. Forslaget, som vi nu behandler, indebærer en for- højelse af pensionsatserne, der i realiteten i var færdigbe- handlet allerede i 1980. Det er med beklagelse, at jeg må konstatere, at lands- styret, der tiltrådte ved år- skiftet 1980/81 har behandlet denne sag på en yderst lang- sommelig måde. Forslaget kunne være fremmet med virkning fra den 1. april 1981. Men årsagen til, at forsla- get først nu behandles her i Folketinget må således alene tilskrives det færøske lands- styre. Og det beklager jeg. Men med dette lovforslag vil en tiltrængt ajourføring af pensionsatserne og dermed en justering af pensionister- nes økonomiske kår være en realitet. Ajourføringen vil delvis udligne et efterslæb, dels afhjælpe en hvis udhul- ning af pensionerne, der er opstået af en ikke fuldtud kompenseret pristalsregule- ring. Der bør også nævnes, at der til de dårligst stillede pen- sionister ydes et særligt brændselstilskud for 1982 på 1200 kr., der fuldtud dækkes af landskassen. Brændselsudgifterne erer ikke ret meget på de forskellige årstider, da de klimatiske forhold medfører, at man må opvarme boligerne året rundt. Samtidig med pensionssat- sernes regulering vil det tek- nisk også være nødvendigt at justere lov for Færøerne om den offentlige sygeforsikring — til nogens glæde og andres undren har vi på Færøerne bibeholdt det gamle danske sygekassesystem. Og ligeledes også en ænd- ring af teknisk art i loven for vari- Færøerne om bernebidrag til enlige forsergere. Disse tek- niske ændringer medferer dog ikke merudgifter for staten Jeg retter en tak til social ministeren for fremsættelse af lovforslaget ligeledes til regeringen for vist velvilje Og jeg anbefaler ievrigt forslaget til velvillig behand ling í tinget Aftaná takkaði nýggi sosialmålarådharrin, Bent Rold Andersen, fyri, at so at siga allir flokkar kundu taka undir við fyrsta málinum hjá honum sum sosialmálaráð- harri. Fotarøkt til pensionistar Av Ellisheiminum i Havn frættist, at har er sett å stovn fótarekt. I fyrstuni var henda tænasta bert fyri tey fólk, sum búgva á Eilisheim- inum, men nú hevur býráðið játtað, at eisini pensionistar, sum búgva í býnum, skulu fáa fótarekt, móti at gjalda kr. 15,— fyri viðgerðina. Leivur Johannesen, for- maður í Sosialu nevnd býráð- sins sigur at undirtekan millum tey eldru á Ellisheim- inum var stór beinavegin, og tá tey, sum eru um tey eldru siga, hvussu gagnligt tað er. at tey, sum eru komin upp í árini, serliga fáa fotarøkt, avgjørdi sosiala nevnd, at sekja um stuðul, so allir pensionistar í Havnini fingu í boði, at leita sær fótarekt á Ellisheiminum Tá tað annars kostar kr. 90,— at fáa slíka viðgerð, er greitt, at hetta tilboðið hevur virði fyri pensionistar, sum annars ikki hava so nógvar pengar at brúka til sín sjålvs, sigur Leivur. Fótarektin hevur til húsa í kjallarahæddini á Ellisheim- inum, sum nú er liðug um- væld. Umframt fótarekt er har eisini ein hárfríðkanar- stova, sum verður nýtt av teimum, sum búgva á Ellis- heiminum. — Tá vit vita, hvussu nógv tað hevur at týða fyri eldri fólk, at tey fáa góða rekt. so hava vit eisini umhugsa, at seta á stovn ergo-terapi í kjallarahæddini á Ellisheim- inum, men hetta er kortin: enn bert á byrjunnarstigi. sigur Leivur og skoytir uppí, at nógv eldri fólk eru ógvu- liga einsamell, og tí hava brúk fyri at koma út at tosa við onnur og at fáa viðgerð á ymsan hátt, so er hetta av- gjert nakað, sum nevnd eigur at arbeiða fram moti. , Hvussu nógv kostar tað at geva fótarekt fyri ein bíligan penga? - Tá talan er um fótarekt ina, so verður upphæddin ár- liga mett til umleið kr. 20.000 árliga, so hetta er upphædd ið munar meir enn hon kostar sosiala Leivur Johannesen at SIKU? enda