leygardagur 29. mai 1982síða 2

DAGBLAÐIÐ — MÁLGAGN FÓLKAFLOKSINS: Upplýsing skal byggja á eingjan og vanvirðing — Dagblaðið ynskir eina einoygda og egoistiska upp- lýsing út til lesaran. Blaðið spælir uppá tað lítla og tað ónda í okkum menniskjum. Blaðið dyrkar hesar egin- leikar fyri at fremja síni áhugamál. Eginleikarnir eru ovund, vanvirðing, hatur, háðan og misálit. Dagblaðið hjúklar og heldur lív í hesum eginleikum fyri á tann hátt at fremja nokur egoistisk sjónarmið hjá nokrum fáum. M.a. hetta skrivar Jan Miller, blaðmaður, í sjónarmiðin- um í dag Tað er próvteka í Hoydelum rnir í Í. G skulu skriva feroyskan stíl. Tað eru fleiri evni at velja ímillum Fey eru um politisku viður- skiftini i Mideystri, um olju, målspurningin og síð- ani eitt evni, sum ber heitið: Feroysk blaðmannaskriving. (tekstuppgåva si bls. 2). Hvat heldur tú um ta hugs- an, Eilif Samuelsen, lands- stýrismaður, hevur um feroyska blaðmannaskriv- 92 ing? Sjálvur haldi eg at hetta er eitt rættiliga áhugavert evni, nú so nógv verður tosað og skrivað um blað- mannaskriving. Uttan iva 1ava fleiri næmingar tí valt hetta evnið blað- og Tekstuppgåvan, sum sipað verður til, er eitt útklipp úr Dagblaðnum frá 7. mei 1982 Eg loyvi mær at endurprenta hetta utklipp ovast á síðu 3. I hesi grein uttalar Eilif Samu- elsen, landsstyrismadur, seg um feroyska blaðmanna- skriving og sigur m.a., at henda skriving ríður niðar- liga, og at Blaðmannafelagið er eitt sera Óvirkið felag Reingjan Nú heilar tríggjar vikur seinni hendir so tað, at sami landsstýrismaður í sama blað, ger vart við, at umredda grein í stóran mun er ein reingjan av tí, sum hann hevur sagt Eilif Samuelsen sigur beinleiðis at greinin er ein bland- ingur av nekrum, sum eg havi sagt, og áskoðan og steða hjá blaðmanninum. Í yvirskriftini stendur m.a., at føroysk blaðmannaskriving ríður niðarliga, og at Blað- mannafelagið er eitt sera óvirkið felag. Henda orðingin er blaðmansins og ikki mín, sum blaðið vil gera tað til. Eg haldi, at júst hesar tríggjar sannroyndirnar: 1. Blaðsins bevísta reingj- an av úttalilsum lands- styrismansins. 2. Heilt burturvið grundarlag næminganna at skula skriva um fer- blaðmannaskriv- skeiva oyska ing og 3. Rættleiðing landsstýris- mansins um, at orðini als ikki vóru hansara eru so mikið álvarssamar og hugstoytandi, at tað má ikki fara framvið óátalað. SKILJIÐ HVOR ID SKILJA VIL Orðaskifti Hetta var so orsekin til at eg treiv í aftur penning. Tað er gott og væl eitt ár síðani, at undirritaði í Sosialinum umreddi evnini: frí blaðskriving. blaðmanna- handverkið o.a. Ætlan mín tå var at fáa eitt breitt og sakligt orðaskifti um hesi so týðandi mál. Tað varð so sum so við tí kjakinum. Nú trívir ein so aftur í pennin og aftur hesa ferð eru somu mál frammi — og aftur pressa, snúgva tey seg í stóran mun um Dagblaðið, Ola Breck- mann og hansara menn. Eg veit væl, at mangur man hugsa, at tað er skeivt og nyttuleyst at leggja seg út í kjak við Dagblaðið. Hetta havi eg eisini hugsað sjálvur, tí hverja ferð tú hevur lagt upp til slíkt kjak, fær tú bert gleps, illgitingar og ókvæmis- orð aftur í høvdid. Eg má tó enn einaferð gera eina roynd — ikki at kjakast við Dagblaðið — men at lata eyguni upp á fólki, so tey síggja, hvat býr undir svert- uni í Dagblaðnum. Hetta verður eisini gjert, tí eg havi lesari stóra virðing fyri mínum egna yrki — blaðmannayrk- inum. Endamálið Greinin í Dagblaðnum 7. mai (si ovast á síðu 3) er eitt tal- andi dømi um, at bladmenn, blaðstjóri ella onkur tridi blaðskrivari á Dagblaðnum einans hava eittans endamál í einum og øllum at fremja egin áhugamál og áskoðanir Allar snildir verða nýttar fyri at rekka á mál. Eg biði les- aran leggja til merkis: eisini reingjan av úttalilsum frá einum av hægstu monnum landssins. Vit síggja, hvussu Dag- blaðið miðvíst hevur brúkt landsstýrismannin. Hann fær orðini legd í munnin, um at føroysk blaðmannaskriving ríður niðarliga. og at Blað- mannafelagið er eitt sera óvirkið felag. (MAN MERKT DIE AB- SICHT — HENSIGTEN HELLIGER MIDLET) Sum áður sagt, so avsann- ar Eilif Samuelsen. at hann skal hava sagt so. Hetta eru sannroyndir. So sólarklárar, at tær kunnu eygleiðast av hverjum tí einasta rætthugsandi foroy- ingi Ein miðvís roynd at reingja veruleikar. At leita fram tilfar, sum hevur eitt sum endamál: at bróða niður, har onnur byggja upp- Henda skrivingin í Dag- blaðnum hevur fleiri síður. Hon avdúkar dupult- moralin hjá einum blað og eini politiskari hugsjón, sum júst hetta blað so dyggiliga gongur inn fyri. Upplýsing Eg skal her viðgera nakrar av síðunum í hesi skriving. Fyrst um upplýsing. Sjálvur meti eg upplýsing vera altav- gerandi fyri, at eitt demo- krati kann virka. Og júst tað at upplýsa er ein av fremstu og mest ábyrgdarfullu upp- gávunum hjá einum blað- manni í einum demokrat- iskum samfelag. M.a. tann upplýsingin, sum blødini koma við, skal vera við til at leggja steðið undir einum sunnum, breiðum, mennandi og positivum sam felagskjaki. Skal hava meguleika at luttaka i einum slíkum kjaki, er avger andi neyðugt, at upplýsingin byggir á rætt grundarlag eitt nú tað at úttalilsi staklingum, fundum osfr givnar rætt. Eg sigi tó ongan ringan fyri at gera mistek av ósketni Tað kann henda fyri okkum øll. Men hvussu upplýsa eitt fólk til at fremja tað demo- kratiska sinnalagið, tá henda upplýsing longu í 1. liði í blødum bevist verður rongd! Hvussu skal ein lesari kunna luttaka í einum mennandi samfelagskjaki um steðið hann stendur á longu er rotið lesarin tí frá ein frásagnir frá verða endur- Vandamikið Vit kunnu nú venda aftur til úttalilsi hjá Eilifi og stíleynið í Hoydelum. Vit síggja. hvussu Dagblaðið roynir at misbrúka ein ráðharra. Og vit síggja. hvussu væl hetta hevur eydnast blaðnum. Upplýsingin hann er komin við hevur longu tikið við m.a. í arbeiðinum hjá einum lær- ara í Hoydelum, ið vælmein- andi ætlar at brúka úttalilsini hjá landsstýrismanninum i undirvísingini. Og nú nakað aftaná síggja vit orð Eilifs í Dagblaðnum, har hann sigur, at greinin er full av ósannindum. Men tað vistu næmingarnir í Hoy- delum og lærari teirra ikki, tá próvtekan fór fram. Vit síggja nú, hvussu vandamikið tað er at taka Dagblaðið fyri fult — eitt blað, har blaðmenn og blað- stjóri ikki meta fremstu upp- gávu blaðsins vera at upp- lýsa við sakligum og objek- tivum tilfari. Lat tað tó vera sagt, at eg ikki vil klikkja niður á lær- aran í Hoydelum fyri hetta. Tí ein eigur ikki at mistrúgva øllum, sum menniskju gera. Men er hetta demið ikki ein á- sjónarmið Í dag: Jan Miiller, blaðmaður minning til tey, sum dagliga lesa Dagblaðið, at tey altíð skulu vera varðin og ikki gloypa einum og hverjum bita! Blaðmanna- og blað- skriving Til læraran í Hoydelum vil eg annars siga, at vit eiga at skilja millum orðini : Blaðmannaskriving og Blaðskriving Í Dagblaðnum verður orð- ingin blaðmannaskriving brúkt og hetta verður eisini gjørt í stilevninum. Hvat t.d Dagblaðnum viðvíkur, so er ein stórur partur av innihald- inum ikki bladmannaskriv- ing. Tað hoyrir undir blað- skriving, tí sjálvur blaðstjór- in, ið ikki er blaðmaður, skrivar stóran part av tilfar inum. Eg fari at loyva mær at ivast í, um lærarin og ingarnir í Hovdelum hava hugsað um hetta: at blað- mannaskriving og blaðskriv- ing ikki eru eitt og sama eki. Annars haldi eg, at evnið blaðmannaskriving er áhuga- vert at fáa vidgjørt. Skuldi onkur annar havt áhuga fyri hesum evni kann eg m.a. vísa til tey sjónarmið, sum hava staðið í Sosialinum um júst hetta mál. Har hava fólk við ymsum politiskum hugsjón- um sagt sína hugsan. næm- Heppin Hvat viðvíkur umreddu greinum, so er tað eisini av stórum týdningi, at vit sum lesarar kunnu ímynda okkum, hvussu heppin vit hava verið, at vit fingu at vita, at úttalilsini við vilja vórðu rongd. Eilif Samuelsen lat tó ikki við seg koma fyrr enn 20 dagar seinni. Vit kunnu nú spyrja: hvussu við eðrum tilfari í Dagblaðnum, har blaðið endurgevur menn og kvinnur frá fundum, sam- komum ol.! Har orð teirra eru tikin úr rætta samanhangi og har tey eru endurgivin skeivt. Har hesi fólk íkki hava timad torað at leggja seg út í kjak við Dag blaðið av berum ótta fyri hevnd (hverja hevnd man Eilif fáa, nú hann dittaði sær at koma við eini rættleið- ella ing?). Men eru teir als ikki firtnir á Dagblaðnum, vil onkur spyrja...soleiðis at verða skuldsettir fyri at reingja úttalilsi hjá einum landsstýr- ismanni? Hyggja vit at stílinum fyrru og seinnu greinini, síggja vit. at hann fyrst er áleypandi og demandi. Síðani er hann vinarligur, lítillætin Kanska er tað ein ábending um, at blaðmenn Dagblaðs- ins her hava kent seg úr- lætnar av Eilifi so eftirtryggi liga. Hetta var so ein síða í mál inum. Hon vísir okkum, hverjar metodurnar eru, tá slík skriving skal fram. Og hon vísir okkum, hvussu vandamikið tað er hjá les- arunum at gloypa um bitan. Blaðmannafelagið Ein onnur síða er sjálvt inni- haldið og, hví Dagblaðið endiliga vil bruka/misbruka ein landsstýrismann fyri at fremja egin áhugamál. Í greinini verður sagt, at Blaðmannafelagið er eitt óvirkið felag. Tað verður tos- að um, at neyðugt er við blað- mannskúla, tí blaðmanna- skrivingin ríður so niðarliga. Tað er so sólarklárt, at Dag- blaðið ynskir at sverta Blað- mannafelagið út. Men er hetta nú so legið, tá vit vita, at blaðmenn Dagblaðsins arbeiða í anda Óla Breck- manns. Hann, sum heldur hánt um alt fakfelags- og fel- agsvirksemi, har fólk kunnu siga sína egnu hugsan og vera vitandi um sína egnu steðu. Blaðmannafelagið er eitt TAKKA [72277777 77777777 eee] re pe RO 1