týsdagur 20. juli 1982síða 11

VESTURSAHARA í stríði fyri frælsi Fyri stuttum nevndi útvarpið okkurt um ein samanbrest mill- um marokkanarar og Polisario í Vestursahara. Ikki er vanligt, at tíðindastovurnar geva sær far um, hvat hendir har, tí fóru vit at sóknast eftir tilfari um Vestursahara, og funnu vit í blaðnum KONTAKT nr. 4 81/82 tvær áhugaverdar greinir skrivaðar av Annu Sophie Jessien og Ingrid Pedersen eftir eina vitjan í umráðnum heystið 1981 Fakta RASD: Demokra- tiska arabaralýðveldi Sahara. Lýst sjálv- stødugt í 1976. Front Polisario: Frælsisrerslan, ið stríðist fyri einum frælsum og óheftum Vestursahara. Merkir Fólkafylkingin til frí- gering av Seguia, El Hamra og Rio de Oro. Stedd: 266.000 km“ Trúgv: Íslam. Mál: Arabiska málið Hassania. Týdningarmestu rá- evnini: Fosfat, jarn, kopar, olja, uran og fiskur. Fólkatal: sigast Kann ikki við vissu. Marokko sigur 73.000 og Polisario umleið 1 millión. Um 100.000 halda til í flóttafólkalegum í Algier. RASD, politiskt: Tjóðskaparlig sosia- lisma. Landið skal tryggja sosialu javn- rættindini og ríki- demi landsins eru ogn fólksins. Spanskt hjáland Vestursahara er fyrrver- andi spanskt hjáland, og hevur frælsisrerslan Front Polisario síðan í 1972 barst fyri einum sjálv- steðigum Vestursahara. Tá spaniólar fóru haðani í 1976, hersettu Marokko og Mauretania landið hóast ST hevði kravt, at ein fólkaatkveða skuldi haldast um vestursahariar ynsktu sjálvstýri ella ikki. Ibugvarnir í bynum og fram máttu flýggja landið at búgva i flóttafólkalegumi. Marokkanar gjørdu ikki vandari enn at bumba leg- urnar við napalm- og fos- forbumbum, so flóttafólk- við sjónum inn 1 ini ikki sóu sær annan útveg enn at flyggja um algieriska markið A algieriskum eki — á einun av heimsins oydnastu stødum bugva umleid 100.000 vestursahariar å sjeynda åri. Eitt stjórnarkvett hevði tað til fylgju. at Maure- tania í 1979 sættaðist við Polisario. Mauretania er eitt fátækt land og hevði einki at vinna í framhald- andi bardøgum í Vestur- sahara. Tað teir hevdu fingið burtur úr einum sigri á Polisario, var sunn- ari parturin av Vestur- sahara, ið er tann bera ovdimørk, og tað hevur Mauretania frammanund- an, so tað munar. Vestursahara ríkt fosfateki Fyri Marokko er stødan ein heilt onnur. Í tí marokkanskt her- setta partinum av Vestur- sahara eru nøkur av teim ríkastu og reinastu fosfat- fyrikomingunum í heim- inum, umframt olju, jarn, uran og kopar. Marokko útflytir = frammanundan fosfat í stórum negdum, og við tí, sum eru í Vestur- sahara, kundi Marokko stýrt fosfathandlinum á heimsmarknaðinum. Hassan kongur i Marokko nytti sum grundgeving fyri herset- ingina av Vestursahara tað »søguliga sambandid«, ið er millum nomadufólk- ini í Marokko og Vestur- sahara. Sum áður nevnt kravdi ST eina fólkaatkvoðu, og hon skuldi verða áðrenn spaniólar fóru haðani. Tað var av ongum, og í 1975 fóru 350.000 marok eina gongu inn í Vestursahara, og síðan tá hevur Marokko kriggjast moti Polisario. Hóast sína hernadarligu yvirvåg og våpnastudulin ur USA, Sudurafrika og til fyri stutt Frankariki, hevur Marokko to ikki megnad at nidurbart Polisario. elsinl sidan 450 km. langt sand- virki Hermenn ur Marokko eru ikki vandir i ovdimarkar- krigsførslu. Teir eru trok- aðir afturum 450 km langa sandvirki, Marokko hevur latið gjørt um »nyttuga tríhyrningin-, har fosfatið og teir størstu býirnir eru (kortið). Marokko hevði til oktober 1981 hernaðar- , stødir ymsastaðni i Vest- ursahara, men eftir bar- daga vid Guelta Zemmur (kortid), har 2000 marokk- anar lógu eftir á, tóku teir seg aftur um sandvirki. Hverki búskaparliga ella hernaðarliga hevur tað gingist væl hjá Marokko í stríðnum i Vestursahara. Triðingurin av marokkansku figgjar- ætlanini fer til krigsførs- luna, i dollarum ein góð millión um dagin. Hjá einum fátækum landi, sum > Marokko, merkist krigsførslan ogvuliga væl. Har hevur verið innlendis ófriður, verkføll og kravgongur móti Hassan kongi. Í 1981 hækkaðu matprísirnir við 45%. Fólkaatkveða Afrikanski eindarfelags- skapurin OAU, har Poli- sario og RASD hava sæti, vil, at fólkaatkvoða skal haldast í Vestursahara um tjóðskaparligu = steðuna. Marokko vildi at byrja við als ikki góðtaka eitt tílíkt krav, men á OAU-odda- fundi í Nairobi játtaði Hassan kongur. Hvussu folkaatkvødan skal skipast, eru Marokko og Polisario ikki á einum máli um. Marokko vil ikki at flóttafólkini taka lut, men harafturímóti teir marokkanar, ið fluttir eru til Vestursahara. Hinvegin vil Polisario ikki góðtaka eina folkaat kvødu, um marokkansku herdeildirnar og ingin framvegis landinum ynskir, at OAU og ST hava eftirlit vid folkaat- kvøduni og at flóttarfólk- ini skulu atkvøda. fyrisit- verða i Polisario USA styrkt um sambandid vid Marokko Medan Carter ræðið í USA, vóru ameri- kanar ikki fegnir um at sat við senda Hassan kongi vápnahjálp. Men síðan november 1981 hava fleiri amerikanskar sendinevnd- / Sandvirkið Dakhla VESTUR- SAHARA Rio de Oro UDE : * Vi fy ht ; Sagna HITI MAROKKO DaLGrer anrd Flottafolkalegur MAURETANIA U 100 LES OA SR Karte» MS 67/82 , ir verið i Marokko og ting- ger landið hermálsliga indini hjá marokkansk. ast. Evnið tingast verður tydningarmikid fólkinum. hevur Reaga! um, er at loyva í túsunda- tali av amerikanskum her- monnum steð í Marokko. Um Hassan kongur ætlar at brúka hesar sum hóttan móti Polisario, er vandi fyri, at stríðið fær altjóða fylgir. Trupult er at finna aðra loysn, enn eina folkaatkvødu undir OAU og ST eftirliti. Hvørgin partur í stríðn- um kann vænta sær nakran hernaðarligan sigur, og samráðingar- loysn er ikki væntandi, tí Marokko viðurkennir ikki Polisario og noktar at tingast við Vestur- stahariskar umboðsmenn Tað kann hugsast. at Hassan kongur vil nýta al- tjóða trýstið sum orsøk fyri at steðga krignum. So er Spurningurin, um hann fer at Hann óttast fyri at missa alla virðing í tora marokkanska fólkinum. Stýrið hjá Hassan kongi vakti mikla misnogd fyrst 7 lyftid i 70'unum, men hansara um skjótan sigur í Vestursahara gav honum aftur fólksins Hetta lyftid hevur hann ikki klárað at hildið. og ein fólkauppreistur = kanska steðgar krignum og ger, at stuðul lassan kongur novdist frå. USA yvynskir ikki, at Hassan skal fella, ti hann hevur altíð verið ameri- kanskum uttanríkispoli- tikki ein hollur stuðul. Og tað, at Marokko liggur við innsiglingina til Miðjarð- arhavið yvirav Gibraltar, Ti fer USA at stuðla Hassan langt ávegis. Með- an Carter-fyrisitingin ynskti stríðið steðgað og vildi veita peningaligan stuðul at beta um livilík- fyrisitingin ætlanir ui ektan hernaðarligan stuð ul, so kriggið kann herð ast. ms. Vildu brenna reyða rósu á jóansoku KU-arar í Tinglev í Dan- mark vilja hesaferð ikki brenna ta vanligu heksina, men í staðin >ta hataðu og vamlisligu = rósuna, ið sosialdemokratarnir brúka sum tekin«, segði KU-for- maðurin í Tinglev við blaðið Vestkysten KU er stytting fyri Kon Ungdom. ung hjá tein servativ mannafelagid konservativu i Danmark I 30'unum KU-arar å einum ledurstyvlum, skåkreim evåkenniskasjett og tong mynstraðu torgi 1 Teir segdu seg vera komn- ar við friði cl Blågårds ð liggur í einum ar- Kex p Plads, i beidarabylingi mannahavn. I 1982 avgjørdu KI arar i longsli eftir farnari tid at brenna eina reyða rósu á jóanseku. Ungir, vakrir og ríkir unglingar í slipsi. Alt í lagi við slips- inum, men verri er við hugsanini, slipsdreing- irnir bera í barmi, nevndi Anker reðu í vår Jørgensen í eir Tað er gott, at ungdón urin er politiskt men henda afturvendan 30-ini er vandamikil. Ni istarnir = brendu demokratiskar bekur o flogg i Berlin, meðan tu stóðu rætt, heil«, so tað gelti ] Teir komu við friði Vlexander Platz, Blágár vitand soslå ropandi Si Plads og. segdu ter Leiðarin hjá teim kor Poul sá fyri sær flokspolitisk få, ) IViglur og servativu Schlut bren papesk Káin-rovkur okið Eg rokni ikki við okkara heimligu sinnaðu (unglingar) ber ringini. Í staðir KU-arnir eina meðan egði seg vvi høgr: somu hugsan i barm Hetta er bert at rok sum eir åminnin hvat kann henda, eru * ikki ansin. PS