týsdagur 17. august 1982síða 5

€ ver DE Ellis- og røktarspurningurin: | Hver hevur abyrgdina? Í Sosialinum nr. 75 og 7 hava vit viðgjert eldra- og rektarspurningin í Havn Vit hava vitjað á pleygudeildini á Lands- sjúkrahúsinum og tosað við starvsfólk og sjúkling ar har Hjerdis Hansen fyristeðukvinna á Lands- sjúkrahúsinum segði frá, hvussu trupult tað var at skaffa gomlum og sjúkum innivist, tí tørvurin var so stórur og plássini ov fá í tali Andor Ellefsen, formað- Vilhelm Johannesen, log tingsmaður fyri javnaði flokkin lenniskjansliga, so hava vit øll ábyrgd av okkara gomlu og sjúku medmenniskjum Form- liga eru tað kommunur nar, sum skulu taka stig til bygging av ellis- og røktarheimi, og sum hava raksturin av hesum um hendi Til bygging av ellis- og rektarheimi fæst 90 pst. í stuðli og 85 pst. til rakst- ur, sum verður goldið av landskassanum og ríkis- kassanum. Soleiðis gjalda kommunurnar 10 pst. av bygging og 15 pst. av rakstri. Í letuni verða 4 pst. av útgoldnari fólkapensjón og 4 pst. av avlamis- pensjón somuleiðis settar í grunn, sum tilsamans er umleið 7-8 mió. kr. árliga. Umframt hetta verða 1 mió. kr. árliga settar á Legtingsins fíggjarlóg. Hesin grunnur hevur gold- ið 90 pst. til ellis- og rekt- arheim í Vágunum, Tver- oyri, útbygging av ellis- heiminum í Havn, Klaks- vík og Eysturoy. Eftir ætlanini verður peningur ikki tekur til bygging í Havn fyrr enn í 1990. Meðan eg sat í Lands- stýrinum gjerdi eg upp- skot um at Landsstýrið tók upp lán til bygging av ur í Kommunulæknafelag- num segði m.a. at tað fyri so vítt ikki er uppgávan hjá heilsustovninum at taka ábyrgdina av ellis- og rektarsjúklingum meira at viðgera og lekja sjúklingar. Sonja á segði, at uppgávan hjá Heimahjálparskipanini er at stuðla og veita íamilj- um hjálp, sum hava sjúk- lingar búgvandi heima, og at stovnurin sum so ikki hevur ábyrgd fyri sjúk- lingunum. men A rgjab iða rektarheimi í Havn, so at grunnurin undir landinum kundi gjalda rentur og av- dreg. Av tí at prís- og løn- arveksturin er so stórur, so kundi hetta væl lent seg. Annars haldi eg, at upphæddin á Legtingsins fíggjarlóg er alt ov lág, og átti at verið hækkað úr | mió. kr. til 3-4 mió. kr Av tí at kommunurnar standa fyri bygging og rakstri av ellis- og røktarheimum, og tá tað eru 50 kommunur í Førov- um, er greitt, at ikki allar smærri kommunur kunnu fara undir slíka bygging Javnaðarflokkurin setti tí vár fram lógaruppskot, at skipa fyri sosialum ein dum, ha. sosialir stovnar kundu verið undir einum fyri hvert læknadømi ella sýslu sær. Í uppskotinum var eisini tilskilað at kommunurnar við lóg skuldu áleggjast at koyra í grunn eitt ávíst pst. tal á figgjarætlanini til bygg- ing av ellis- og røktar- heimi. Adolf Hansen, løgtings- maður jyri FF-flokkin: — Hetta er avgjørt ein politiskur spurningur, sum eigur at verða við- gjerdur i einstøku kommununum sær. Ein felags almenn um- siting átti at verið fyri allar ellis- og rektar- Samanumtikið bendir alt á, at politiskur sum teir fólkavaldu hava hetta er ein spurningur, ábyrgdina av. Vit hava tí ven til ein politikara í hvorjum flokki at fáa viðmerking til eldra- og rektarspurn- okkum ingin, hver hevur ábyrgd- hesum átroðkandi spurningi. Er hetta ein kommunalur ella ein landspolitiskur spurning ur? ina av Dag stovnar i landinum, soleidis, at hvør einstakur sjúklingur fekk somu viðferð Tað ber illa til hjá fyrisiting t.d. í Havn, at vita hvussu sjúklingar hava tað t.d. í Froðba, og tí skulu allar vanligar av- gerðir takst í bygdunum. Lógir eiga at gerast, sum nágreiniliga siga. hvussu kommunurnar skulu reka slíkar stovnar Annars haldi eg, at pleygudeildin á Lands sjúkrahúsinum skuldi verði flutt niðan í Stu dentaskúlan í Hovdølum har nógv betri umstødur ellis- og rektar sjúklingum Síðn skuldi flutt í studenta skúlin barakkina har pleygudeildin nú er, tí ungfólk tola væl larm, og høvdu ikki verið tarnað av umsteðunum. Ossur Dam Jacobsen, løg- tingsmaður fyri fólka- flokkin: — Í tann mun, at tað snýr seg um at ávísa tervin og skipa fyri bygging av slíkum heimum, liggur ábyrgdin hjá kommununi. Sum inntekubýtið er í dag millum land og kommunu, hava kommunurnar ongan meguleika at taka sær av hesum spurninginum einsamallar. Tá fíggingin av slíkari bygging áliggur stats- og landskassanum, meti eg soleiðis it aðDyrg sum 0 liggur bæði hja land »g kommunalpolitikarun tands Eilif Samuelsen stýrismaður fyn sam bands flok kin: Hesin spurningur kann ikki svarast eintýtt, ti einki ávíst er niðurfelt í lógum og samtyktum Í fyrsta umfari vil eg halda, at ábyrgdin liggur hjá teimum nærmastu familjuni. tó at tey ikki skulu spurningin uttan hjálp uttanifrá Næst familjuni er kommunan,sum skal loysa sum studla teimun tørv og eisini hevur ábyrgd av tei og sjúku Ellis- og rektarspurn- ingur er vorðin so stórur seinastu árini, at komm- unan ikki einsamøll kann megna trupulleikarnir, og tað almenna at Hesi trý tá eigur traðka til felag hava ábyrgdina. Her hava vit pensións grunnin, sum letur 4 pst av útgoldnum peningi árliga til at taka, umframt grunnin fyri ansingar- og rektarheim á Løgtingsins figgjarlog, sum letur 1] mió. kr. árliga Eftir samtyktini um raðfylguna, at byggja ell- is- og rektarheim kring um oyggjarnar, eru vit komin so langt, at bygg- ingin í Klaksvík og í Eyst- uroynni kann roknast við at verða liðug í 1984. Næst stendur Havnin á skránni. Vit vita øll, hvussu stór- ur tervurin í Havnini er fyri einum rektarheimi, og ynskið er stórt at fáa loyst henda spurningin. Eg kann upplýsa, at Landsstýrið í letuni ar- beiðir við ætlanum um at loysa henda stóra tørvin, men tíverri er ov tíðliga at siga nakað nágreiniligt um hetta enn. Tað er tó einki ivamál, at serligar iløgur skulu gerast, m.a. at seta sterri upphædd av í grunn komandi ár, um ein loysn skal fáast í nær- mastu framtíð. Abyrgd hava vit øi en fyrst er hetta lands politiskt kommunalpolitikst 171 að eru landspolitikarnir sum mai. OR hava uppgávuna at stinga kósina ut, og kommunai politiskt. at seta í verk Tad kann tó ikki skelka nakran, at tervurin á ellis- og rektarheimi er so stór- ur, tí hetta havavit vitað í mong ár. Alt fleiri fólk gerast gomul, og tey hava tørv á røkt og pleygu. Her er tað langtíðar planlegg- ingin, sum tervar. Ein orsekin til. at hetta málið er so illa viðfarið er kanska eisini tí, at tey sum eru gomul í dag stava frá 1930 unum. Tá settu fólk ikki krøv royndu at livbjarga sær men sum best Eitt er tó vist, at ættarlið fer ikki at góð taka hetta Urslitid er, at kommur urnar ikki seta nakad i verk fyrr enn tervurin er so akuttur, og tað er tor ført at skipa fyri, tá fólk arbeiða undir pressinum at fáa nakað til vega upp á stutta tíð Annar trupulleikin er, at vit kollganga sjålvi, ti vit arbeida ut frå målistokkinum, at danir skulu stinga kósina út fyri okkum stuðul til bygging av ellis ella fáa vit ongan og rektarheimum. Hetta er skeivt eftir minum tykki, tí vit skulu ikki byggja stovnar, sum sita til tað danir halda vera hóskandi í teirra samfelag, heldur áttu vit at men roynt bygging. sum er laðað eftir okkara tervi, og sum situr til feroyska samfelagið. TASSO at vit set kkum fyri. á faa eitt umtæ garhe Vvertum PK 16 tia k tu s ti att í h hjá tt | S hava reklar u € lå i 1 at nr s ha E t á ið el vi S KN 3 er: í | SKO 3 € i í KK 1 t k t 151 € nr X pa , Hilmar Kass ogtir maðr ri sidlvss lokkir ;Á il av eil og røkiarspi gin Tad « PI KKA i KID S x % + hått Viðvikjand spurnu salt sp tr S 1 < ið stuð Eg S t I Ki neðar k -spur in er landspoi SK t Hesir báðir stovnar eig kki a erða tengdir hve at øÅrun Frupulleik veg | 1 “ elils- og røkta m sé im myndar seg soleiðis. at verður eitt pláss á ellis heiminum eins kostnaðar mikið, sum rektarheiminum Hetta er ikki veruliga er eitt ellisheim nógv bíligari at byggja og reka enn eitt rektarheim, og tí eiga hesir stovnar at verða riknir hver sær 1 eitt pláss á rætt, tú Tasso oljuovnur í góðum standi, við regulatori og tanga, sera bí- liga til solu. TIf. 1.2378