hósdagur 7. oktober 1982síða 3

tv! í. UKTUDE! Onnur øvunda tykkum — Eg eri væl nøgdur vid ferð mina i Føroyum og må siga, at tit hava megn- ad at bygt upp eitt sam- felag, /i3 onnur einans kunnu evunda. Nakað so- leiðis segði skotski fiski- málaráðharrin, Mansfield jallur í samreðu við Sosi- alin týskveldið. Hann hevur vitjað víða um í Fer- oyum og hevur havt På FPO fundir við landsstýrið. Laksaspurningurin er av avgerandi týdningi fyri bæði okkum skotar og tykkum feroyingar, tí fegnist eg um, at lands- stýrið hevur tikið eina rætta steðu í hesum máli. Men enn eru nógvir spurn- ingar at loysa í hesum máli, sigur Lord Mans- field. Lesið = samreðu við skotska jallin í leygar- dagsblaðnum. Á myndini síggja vit uttast til vinstru Mans- field jall, Robert Poulsen, stjóra á Fiskaseluni og Olaf Olsen, fiskimálaráð- harra, tá reseptión var umborð á Vigilant týs- kveldið. jan. — Eg havi ikki gjørt hatta veðrafarsið | Í næstsíðstu viku hevði | Sosialurin ein tíðinda stubba, har greitt varð frá einun hevði latið ein slaktara í Havn flettað ein veðr manni, sum fyri seg. Men tá maður in kom eftir krovinum fekk hann pakkar av farsi í hondina Dánjal slaktari, hevur vent sær til Sosialin, og sigur at nógv hava spurt, um tað er hann, Húsgarð um hevur burturúr veðrinum Men tað hevur hann ikki Eg avnokti blankt, at eg havi gjert fars burtur úr einum veðri, sigur Dánjal Húsgarð Sosialurin fekk hetta »tipsid« um vedrin, og kannaði eftir, um nakað var í tí. Fleiri segdu seg vita um tað. Tí fór gjert fars henda heldur skemti- liga — segan í blaðið Blaðið fær nógv líkn- andi »tips« millum år og dag. Sjálvandi verða øll slík kannað og ofta vísir tað seg, at lítið og einki hald er í tílíkum leysa søgum og gitingum og tí verður ikki meira gjert burtur úr Sosialurin biður um fyrigeving, um hevur verið til ampa hjá onkrum slaktara. søgan Bladstj. Sjóvinnubankin 50 ár Stovnsfæið 300.000 kr. — í dag er eginpen- ingurin næstan 100 mill. Í gjár vóru 50 ár liðin síð- an P.f. Sjóvinnubankin varð stovnaður. Dagurin í gjár var m.a. hildin við stórari mótteku fyri al menninginum. Sjóvinnubankin hevur havt stóran vekstur í nógv ár og í fjer fór javn- vágin á fíggjarsteðuni upp um eina milliard 1.028 mia. kr. Upprunaliga var tað Føroya Skipara- og navi- gaterfelag sum tók stig til at savna pening til grunn at fíggja fiskiskip, men á stovnandi fundinum varð avgjørt at stovna ein banka heldur enn ein grunn. 300.000 kr. vórðu savn- aðar inn kring alt landið og av teimum lat Feroya Legting 60.000 kr. Hetta var stovnsfæ bankans. Í tí fyrstu nevndini sótu: Johs. O. Joensen, R. Long, Jákup Joensen, kr. Chr. Holm Jacobsen, úr Havn, og Jaspur Hjelm, úr Vági. Til stjóra varð Th. Petersen settur. Hann var stjóri til fyrst í 50- unum. Sjálvt bankavirkið byrj- aði 15. desember. Starvs- fólkini vóru fimm í tali umframt grannskoðaran. Í dag er talið av starvs- fólkum 100. Sjóvinnu- bankin hevur 25 deildir kring í landinum. Eginpeningur bankans var við endan av síðsta roknskaparárið 91,6 mill. kr. Stjóri í Sjóvinnubank- anum er Rasmus Olsen Hann hevur verið stjóri síðan síðst í 50-unum. Tveir aðrir stjórar eru, Steingrim Nielsen og Regin Olsen. Í nevndini fyri bankan sita Birgir Danielsen, formaður, Jákup Kass, Hegni Mohr og Marius Thomassen Keypsan í Havn 30 ár: Hver króna spard og ikki sort av idealismu e/ „Væl varð fylgt við og ansað eftir rakstrinum. Hver króna, sum sparast kundi, varð spard. Ikki so heilt lítið av idealismu var uppii. Annars hevði eisini hendan royndin miseydnast«. Skrivar Sverri Egholm m.a. i eini heilsu til Havnar Keyps- samtøku å 25 åra degnum 8. oktober i 1977. I morgin fyllir keypssamtøkan i Havn 30 år. Grundarsteinurin til virk- semið, sum i dag er á sam- tøkugrundarlagi innan handil å fimm plåssum i landinum, varð lagdur i Bringsnagøtu. »Krambudin var lítil og úr- valið var ikki tað stóra. Har var trongligt og lágt tilloftið. Men har var hugnaligt á ein serligan hátt. Tey, sum trúliga handlaðu har, kendu seg veruliga sum medeigandi limir, meira enn sum vanligur kundar«. Men tað var ikki bara at siga tad at gerast limur. Inn- skotid var heilar 100 kr. og ágangurin var nógvur. Men Sverri Egholm vísir í grein síni á, at álopini á keypssam- tekuna vóru ógrundað: Bilstjóri noyddist at melda seg út »Føroysk virki tora aftur órædd at lata verur til teirra (keypssamtekurnar, blaðm.) og eingin roknar longur við at skula missa starvið, um hann gerst limur í samtekuni. >Ég minnist kunngerð frá bilstjóra, sum sá seg noydd- an at boða frá, at hann hevði meldað seg út og ikki longur koyrdi fyri Havnar Keyps- samtøku«. Umsetningurin tad fyrsta góða hålva árið — frå oktober til april — var 118.000 kr. Fyrsta heila roknskaparárið, 1953—54 var umsetningurin 350.000 kr. Yvirskotið var 4.700 kr Til sammetingar kann nevnast, at eftir rakstrar- ætlanini fyri hetta árið fer umsetningurin hjá feroysku keypssamtekunum í ár at liggja um 60 milliónir kr. Um 60 pst. av umsetninginum fer at liggja í Havn og í Hoyvík. Hóast hesi hegu tel hevur fíggjarliga steðan hjá FK verið rættuliga trong síðstu árini. Hetta kemst m.a. av teimum stóru ílegunum í bygningar. | Umsetningurin tað síðsta árið bendir á, at tað gougst betur, men sam- stundis eru uttanlandslán nú fallin til gjaldingar — og tað tyngir. Prísirnir hegir Men hver var so orsekin til, at keypssamteka kom í lag í 50-unum. Royndir vóru jú gjerdar í 30-unum, men hesar miseyd- naðust. Jú, orsekin var hon, at prísirnir á handilsverunum vóru nógv hægri í Feroyum enn í Danmark, greiðir Heri Hamarsá frá í samreðu við Sosialin á 25 ára degnum Hann var komin til Feroya eftir at hava búð í Danmark og undraðist á eina tilvildar- liga príslegu. Hetta og verk- fallið í 1951 gjerdi, at Heri Hamarsá setti sær sum mál at fáa eina keypssamteku upp á beinini. Tann nýggi handilin, sum varð bygdur í Dr. Jacobsensgotu seinast í 60-unum, varð skjótt ov lítil og nýggjur handil varð tí bygdur í Hoyvík. Handilin í Havn virkar sum sokallaður nærhandil. Fyristoðumaður er Knud Rasmussen. Hann hevur 12 starvsfólk undir sær. Deildin í Havn umsetti ífjor fyri góðar 13 mill. kr. Saman við eðrum teknaði hann limir, men /striltið gekst. Fólk høvdu ikki álit á hesum við samábyrgd. Men 115 høvdu teknad seg sum lim, tá stovnandi fundurin varð hildin í Losjuni 3. apríl í 1952 og fyrsta nevndin varð vald: Chr. Haraldsen, form. Heri Hamarsá, J. P. Henrik- sen, Martin Kúrberg og Luis Apol. Tá Heri sama ár flutti niður, kom Karstin Hoydal í nevndina. Nevndin fór til verka og fekk útvegað heli í Bringsna- getu, fyristeððumann av Bornholm, fekk eitt lán, 20.000 kr. í Feroya Banka, bílegði fyrstu verurnar, og so lat handilin upp — 8. oktober við eini príslegu, sum lá eini 20 pst. undir príslagnum í býnum annars. Seinri flutti handilin út í Dr. Jacobsensgetu, har nú- verandi handilin seinri varð bygdur í 60-unum. Og í 197 lat handilin í Hoyvík upp sum tann størsti i Feroyum. Í hesum tíðarbilinum er FK, Feroya Keypssamteka, stovnað. Og í hesum tíðar- skeiðnum er reglan um sam- ábyrgdina — tað at limirnir heftu í felag — farin úr gildi. Samtekan hevur eisini bygt nýggjar bygningar í Vágum og Fuglafirði. Keypssamtekan i Klaksvík, sum húsast i trong- ligum umsteðum, hevur enn ikki fingið nýggj heli, hóast arbeitt hevur verið við spur- ninginum í nógv ár Umframt henda bygningin hevur FK í fleiri ár havt í umbúna at fáa deildini á Tveroyri ein krambúðar- bygning. Men hesar ætlanin- ar eru higartil darvaðar av skattasakini, sum hevur staðið við í fleiri ár, og sum nú er endað í hægsta rætti Nógv er broytt síðan teir 115 limirnir stovnaðu Havnar Keypssamteku fyri 30 árum síðan, til dagin í dag, tá limatalið í Havn er farið upp um 4000. Samlaða talið fyri allar Feroyar er 7500. Tað hevur gingið spakuliga men steðugt fram á og í dag hevur FK ein rættuliga fittan part av samlaða umsetning- inum í vanligum handils- verum Lítið er at ivast í, at Sverri Egholm hevur rætt, tá hann skrivaði: Ég ivist ikki i, at størsta orsekin til, at hendan royndin við Havnar Keypssamteku eydnaðist so væl, er tann, at limirnir veruliga kendu eina ábyrgd av bæði krambúð og felag«. jo-mo