hósdagur 28. oktober 1982síða 7

Føroyingur uttanlands Skal døgurdatimin strikast? Ingrid Midjord Per- sonliga hevdi eg ikki havt nakað móti at arbeiða út í eitt frá kl. átta til kl. fýra seinna part. Vansin er bert, tá ein hevur skúlabern, at tey koma heim í døg- urðatímanum. Um hetta skuldi verið gjøgnum- fert, so krevst, at skúl- arnir eisini taka undir við, at strika degurða- tíman. Oddvá Nattestad: — Eg haldi avgjørt, at døg- urðatímin skuldi verið strikaður. Hetta haldi eg serliga hevur týdn- ing fyri skúlarnar, og sum lærari haldi eg tað hevði verið gagnligt, um bern sluppu undan at ganga í mestu ferðsluni á middegi, umframt at avbrótingin í undirvís- ingini ikki kemur næm- ingunum til góðar. Heldur ikki er tað gagn- ligt fyri foreldur og børn, at tey soleiðis skunda sær til og frá heiminum at eta deg urða Axel Lutzhøft: — Tað hevði ikki verið verri, at sloppið heim ein tíma fyrr, um degurðatímin varð strikaður, men kortini haldi eg døg- urðatíman vera hugna- lig avbróting á degnum, so tað er torfert at svara. bókarummæ li Jógvan Isaksen, bókmentafreðingur >Verðin er í ollum endurminningarsogunum áloypandi og er torfør at verja seg ímóti, men hann roynir at skáka sær undan snuddunum sum frægast og so við og við javnar stødan seg«, skrivar Jógvan Isaksen m.a. í ummælinum um bókina >Av longum leidum« eftir Gunnari Hoydal Gunnar Hoydal: Av longum leiðum. (Orð og leg. Tórs- havn 1982, 156 s., kr. 85). Seinnu árini havi eg fleiri ferðir sett mær sjálvum spurningin, hvussu tað bar til, at endurminn- ingarsegurnar hjá Gunnari Hoydal ikki vórðu givnar út í bók, men at tú enn mátti hjálpast við at finna einstakar ymsastaðir í Varðanum og summar onga- staðni. Forlagið Orð og Leg hevur nú bett um hesi viðurskifti og prentað trettan frásagnir í savnið »Av longum leidum«. Tekstirnir eru settir í kronolog- iska raðfylgju, so at vit byrja við smádronginum, ið vitjar utt- anlands á fyrsta sinni og enda við býararkitektinum, ið skrivar bræv til gamla rektaran. Í „Fyrstu ferðini burtur< meta tvíburðabreðurnir Keypmanna- havn og ellum donskum við mis- áliti og herðum illvilja, serliga er maturin teimum ikki tespuligur. Men tá teir fara heim aftur, hevur Keypmannahavn (og útheimurin) fingið tak í teir, og teir eru merkt- ir. Tann stóra negdin av ferðum, frásegumaðurin kemur at gera gjegnum lívið, byrjar her. Í næstu seguni er hann aftur á ferð, nú saman við foreldrum og systkjum í Ecuador, har pápin hevur fingið starv innan ST- stovnin FAQ. Enn einaferð er hann settur í eitt fremant um- hvervi, sum er fíggindaliga sinn- að, og familjan er tað einasta, hann hevur at halda um. Tað, sum melur mest í huganum á dronginum er tó ikki tað fremm- anda umhvervi, men at eldri bróðurin er blivin burtur í gentu á staðnum og líður av hjartasorg. Sjálvur hevur frásegumaðurin verið noyddur at latið gentu sita eftir í Foroyum, men tað er lítið aftur ímóti ástarævintýrinum — og sorgini — hjá beiggjanum: »Nei hugsaði eg seinni, mín egna hjartasorg var somikið lítil, at hon mundi bara fara at rekka til eina feroyska stuttsegu. Men Egilsa! Gud viti, um tað fór at vera nóg mikið við donskum. Tað kundi kanska heldur verið á týsk- um ella enskum... «. Endin á kærleikssøguni verður, at breðurnir verða sendir til Dan- markar at ganga í skúla, fyri at teir ikki skulu koma sær í óferi. »Pirrur« sigur frá kostskúlatíð- ini, har teir ikki bert eru í einum fremmandum landi, men eisini hava mist foreldrini, sum húsast hinumegin klótuna. Einsamallur má frásegumaðurin so berjast við yvirgangsaldurin, vaknandi girnd og alt tað, sum aldurin ber við sær av óvissu á ellum ekjum. At tiga og tola verður loysnin, og sum frá líður verða glottarnir títtari, men tað dryppar av ironi, tá kendi landsmaðurin vitjar og í rødu sigur: Þat skúlatíðin í hesi grønu, donsku friðsæluni hevði verið besta tíðarskeiðið í lívinum, soleiðis sum tað eisini fór at royn- ast okkum, ið her stóðu-. Eftir skúlaárini skal frá- segumaðurin fara undir lestur, »Fjarur og følin«, men nú stendur í botni hjá honum, og í sínum ráðaloysi roynir hann at heinta hjálp frá foreldrunum, men hann má sjálvur taka steðu. Segan er sett saman av samandrátti av brevum, hann sendur heim og brevum hann fær aftur, kryddað við viðmerkingum frá tí lívligu ommuni, sum sigur við hann, at >Tað er pliktin sum spillir verð- ina«. Ovanligt at hoyra i ti protestantiska partinum av heiminum, men tað er eisini omman, sum sigur við hann, at hann skal gera tað, hann hevur hug til, »bara tú ikki lesur til prest«. Skiftið millum brevini hjá frå- segumanninum og pápanum riggar væl: brevini hjá ungling- anum eru øll ein bøn um hjálp, meðan pápin svarar við at siga frá gerandisdegnum. Gunnar Hoydal røkka frá Ferðafrásagnirnar Delos til Norðurkollin og frá Skotlandi yvir París og Rom til Athen, og eru allar domi um eitt sinni, sum við livandi sansum upplivir og dugir at kenna og eygleiða umhvervið, so at lesarin fær hug at fara til tey stød, sum verða umredd. Hartil er avmynd- ingin so sterk, at hon verður hangandi í huganum leingi eftir, at tú hevur lagt bókina frá tær. Sett inn ímillum ferðafrásagn- irnar er stuttsøgan »Jønas«, ið helst er tann einasta rættiliga stuttsøgan. Lívið er gjørt til eina plágu hjá Jónasi av trúnaðar- galnum foreldrum, og í honum bylgist ein ødi, sum kann bróta fram og gera hann vandamiklan fyri seg sjálvan og onnur. Í seg- uni falla allar byrgingar, og Jónas fær berserkagongd. Tann blinda ødin, sum fær sítt útbrot í seguni um Jónas, lúrir undir yvirtromini á fleiri søgum, men verður alla tíðina hildin so mikið í hafti, at hon ongantíð ger um seg úteftir, men bert setir inn- eftir. Í tí seinasta stubbanum, „Bræv til rektara«, verður lívs- samanumtøka gjørd, frá árunum á kostskúla í Danmark til starvið sum arkitektur hjá býráðnum í hevuðsstaðnum. Hann sigur frá kommunistaskrekkinum á skúl- anum í hálvtrýssunum, og tá tað ræðuliga hendir, at ein javnaðar- maður gerst rektari á skúlanum — helst tann sami hann skrivar til —: >Tú sá sidaarvin liggja har og ringja seg fyri fótunum sum maðkur, ið spakin hevði skorið sundur, og tað var ræðuligt...=. Brotið fær ein skemtiligan dám sæð í mun til undanfarna ferða- brævið, »Av Nordurkolli«, har ein sosialistisk fatan av umheim- inum setur igjøgnum hvønn setn- ing. Í »Brævi til rektara< verður eisini sagt frá, hvussu meðsamt tað er, sum Býararkitektur at verða kroystur frá ellum síðum av fólki sum halda, at teirra rætt- ur at gera, sum teimum lystir, verður gingin ov nær. Bæði benir og hóttanir regna niður vvir hann, og hann kennir seg uttan iva í ætt við grikska fornfrød- ingin Stamatakis, ið skal halda eyga við tann gitna Schliemann, so hesin ikki krámar fornlutir inn undir seg, men verður læstur inni og hildin sum gísli (>Fundur við Heinrich Schliemann«). Men hann uggar seg við, at hóast tað er tungligt at standa í andglett- inum, so er okkurt tó hent á tann frægari bógvin, og lívið hevur nógvar spennandi upplivingar í sær enn: „Veit, at verðin ongan- tíð verður ov stór. Veit, at tað framvegis er nógv eftir av ókomnumx=-. Verðin er í ellum endurminn- ingarsegunum áloypandi og er torfer at verja seg ímóti, men hann roynir at skáka sær undan snuddunum sum frægast og so við og við javnar stødan seg. Men hverja ferð, hann hevur vunnið sær fótafesti, verður hann kast- aður inn í eitt nýtt og fremmant umhvervi: Ecuador, kostskúli og lestrarár. Tá hann at enda ikki verður settur í åvis stød og til ávísar uppgávur, men sjálvur skal avgera sína lívsleið, kennir hann seg hjálpasleysan og sendir neyðarróp út, men eingin kann hjálpa uttan hann sjálvur. I ferðunum, sum koma seinni í lívinum tekur hann eitt slag av hevnd yvir allar tær ferðir, hann er blakaður ymsastaðni uttan sjálvur at hava nakra ávirkan á gongdina og fer at ferðast víða, men nú er alt undirgivið egnan vilja. Við skemtiligari og væl- orðaðari ironi verður sagt frá mót- og samanspælinum millum føroyska upprunan og tey fremm- andu umhvervi, hevundurin ferðast í. Onkursvegna er sýns- vinkulin altíð í miðjum Norðurat- lantshavinum.