hósdagur 11. november 1982síða 9

Nr. 116 — 11. november 1982 Orð og mynd: Jan Miiller gjalda sjúkrakassan fyri lærlingarnar at gjalda teimum len undir sjúku at rinda teimum løn í feriu osfr — Hetta meti eg vera ov galið í dagsins samfelag, sigur formaðurin í fel- agnum John Eli Zachari- assen og leggur aftrat, at tað tí er sera týðandi, at lærlingar standa saman og brúka sítt egna fakfelag. Rættindi og vitan Hann vísir á, at tað í dag eru nógvir lærlingar, sum ikki eru limir í felagnum, ið rætt og slætt ikki vita, hverji rættindi teir hava í lærutíðini, og tí lættliga kunnu verða misbrúktir av meistarunum. Hetta eru tað eisini mong demi um sigur hann. For- maðurin í Lærlingafel- agnum vísir her á, at tað er hent, at meistari, ið rekur handil, hevur kravt av lærlinginum, at hann keypir úr sínum handli. Onnur demi um har lærlingar kunnu verða misnýttir er t.d., har teir gera skitið arbeiði og ikki fáa eyka fyri tað. Har eiga teir sambært sáttmálan at fáa nøkur oyru eyka. Har meistarin letur lærlingin sjálvan hava amboð við, eigur meist- arin at rinda fyri hesi. Hetta gera ikki allir meist- arar. Royndartíðin Teir ymsu nevndarlim irnir halda nú fyri, at tað er serstakliga í royndart íð- ini uppá Í ár, at meistarnir rætt og slætt kunnu skalta og valta við lær- lingunum sum teimum lystir. Hesa tíðina kann meistarin lærlingi upp, tá hann heldur tervur ikki er á honum longur, ella at hann ikki kann brúkast í arbeiðnum. Tað hendir so oftani, at meist- arar beint áðrenn royndar- tíðin er úti, siga lærlingum upp Hetta metir nevndin vera sera óheppið. tí tå kann meistarin lærlingin í royndartíðini og bert hava hann gang andi har, fyri at hann skal taka sær av skitnum og tilvildarligum arbeiði — Okkum hevði heldur dámt, at royndartíðin varð sett niður í hálvt ár ella tríggjar mánaðar eins og i grannalondum okkara. Tey visa å, at av hesi orsøk tora lærlingar ikki at siga nakað av ótta fyri at fáa fótin. Her kemur so eisini tað inn í myndina, at nógvir lærlingar vita ikki, siga misnýta hvat kontraktin inni- heldur, og hverji rættindi teir hava. Hetta kann meistarin brúka ímóti teimum Ti er sera týðandi, at allir lærlingar gerast limir í felagnum. Fáa einki fyri yvirtid Eitt av teimum málunum, sum nevndin hevur arbeitt við er sonevnda »frisørmålid«. I dag mugu friserlærlingar oftani arbeiða seint fríggjadag og leygardag, tvs. uttan fyri vanliga arbeiðstíð og í tíð, vit vanliga rópa yvir- tíð. Lærlingarnir vilja hava len fyri yvirtíðina, men meistararnir siga, at her er ikki talan um yvir- tíð, tí lærlingarnir arbeiða bert 40 tíma viku tá av- tornar. Arbeiða teir t.d. ein leygardag, so hava teir frí onkra aðra tíð ístaðin. Hetta skuldi so gingið upp halda meistararnir. Men tað halda lærlingarnir og felag teirra ikki. — Her er talan um yvirtíð, og vit mugu eisini minnast til, at friserlær- lingar kanska skulu arbeiða tríggjar leygar- dagar upp í slag, so hetta tekur heilt ta frítíðina frá teimum, tá ell onnur kunnu fara í weekend, sigur ein av nevndarlim- unum. Hetta málið er farið til Læruráðið, sum viðger tað. Tað vísir seg tó, at tað í hesum máli eins og so nógvum eðrum málum lærlingum viðvíkjandi, at lærlingalógin kann tulk- ast uppá ymsar mátar Lærlingalógir Sjålv lærlingalógin er eisini eitt av teimum málum, sum nevndin í Lærlingafelagnum kundi ynskt sær broytt. Lógin er skrivað av eftir eini dansk- ari lóg fyri 30 árum síðani, og hon er so ring at skilja nógva staðni, at tað hevur verið neyðugt at fara í rættin við fleiri minni týð- andi málum fyri at finna fram til, hvat nú er rætt og ikki í lógini. Hetta heldur nevndin skuldi verið óneyðugt, og tey vóna tí, at lógin verður endurskoðað Í umrødda Læruráðnum dag fimm limir Tveir frá Mei um, tveir frá s1ta 1 starieiagn r Hand arafelagnum og sum for- maður Jákup Thorsteins- on frá Landsskulatyrisit- ingini Nevndin í Lærlingafel- agnum sigur seg vera væl negda við arbeiði hjá Læruráðnum. Tað koyrir væl í dag. Lærlingar hava høvi at hitta Læruráðið hvenn týsdag og koma við fyrispurningum um eitt- hvert. Haðani kunnu teir fáa rættiliga stóra hjálp. Sakarmál Nevndin í hevur fyri Lærlingafel ført fleiri lærlingar agnum sakarmál Her snýr tað seg um minni og sterri sakir og fleiri hevur felagið so vunnið Har sak fyri ein lærling, rindar felagið ferir eina tað allar sakarmálsút- reiðslurnar. Tá skal lær- lingurin tó vera limur í fel- agnum. Her halda tey i nevndini tað vera stóran fyrimun at vera í felagnum, tí uttan- fyri felagið hava nógvir lærlingar = bert smáar meguleikar at fera eina sak. Og tí undirstrika tey enn einaferð, hvussu týdn- ingarmikið tað er fyri lær- lingar at vera limir í sínum egna felag. Tervur á bústaði Hvussu við bústaðarvið- urskiftum hjá lærlingum í Havn, spurdu vit nevndar- limirnar! Til tað verður upplýst, at Feroya Handverks- lærlingafelag er limur í ný- stovnaða felagnum LFU, sum arbeiðir við spurn- ingum at skaffa ungdómi undir útbúgving og í læru bíligan og góðan bústað. Tervur er á bústeðum til teir mongu lærlingarnar. Antin hetta so skal vera kollegium ella okkurt annað er ein annar spurn- ingur. Í dag hava vit Lær- lingaheimið, ið hýsur av- bygdanæmingum, tá teir eru í skúla. Hetta nektar so ikki tervin á bustødum hjá teimum, sum eru komin til Havnar at læra og mugu hava okkurt at búgva í alla lærutidina. Stytri lærutið Eisini tað at tilgongdin av lærlingum til tev ymsu fakini er sera stór nu, ger, at tervurin á verilsum til lærlingarnar er stórur Viðvíkjandi sjálvari lærutíðini siga tey, at hon helst eigur at verða mink að niður í 3 ár ella minni. Í dag er lærutíðin 4 ár. Ta tíðina gongur lærlingurin so í skúla umleið 10 vikur um árið. Tað vísir seg í dag. at aðrastaðni minka teir um lærutíðina, og hetta eigur helst eisini at verða gjort í Feroyum. 4. árslærlingar gera í dag oftani tað, sum 3. árslæri- ingar gera. Viðvíkjandi skúlanum, so eru tey eli samd um, at skúlin koyrir væl í dag. Hóast tað er eitt sindur óheppið, at hann liggur spjaddur ymsa staðni, so er nógv broytt til tað betra. Ikki minst tey amboðini lærlingarnir brúka í skúlatíðini. Tað besta hevði sjálv- andi verið at havt ein skúla til allar lærlingar. Í dag eru tað eisini lærling- ar, sum framvegis mugu fara til Danmarkar at ganga í skúla eitt nú bak- ara-, radiomekanikkara og Feroya Handverkslærlingafelag skjótt 5 ár: Teknið búmerki til lærlingar Felagið hjá føroyskum lærlingum, Føroya Handverkslær- lingafelag, fyllir 5 ár tann 7. februar næsta ár. Í hesum sam- bandi hevur nevndin í deildini í Havn, sum virkar sum starvsnevnd fyri allar fimm deildirnar í landinum, bjóðað til almenna kapping um uppskot til eitt búmerki hjá fel- agnum. Uppskot til búmerki skulu vera nevndini í hendi í sein- asta lagi 15. januar næsta ár. elektromekanikk ar. lærling- Góð len — Lenin í dag er góð siga tey og vísa til, at júst hetta við lenini, var eitt av teimum málunum, sum Lærlingafelagið tók fyrst upp. tá tað varð sett á stovn. Hetta var í 1978. Tá vóru lenarviðurskiftini hjá føroyskum lærlingum heilt út av lagi vánalig. Tá gjørdi felagið eitt sera stórt arbeiði og var úrslit- ið av hesum arbeiði m.a., at ein lóg varð samtykt í løgtinginum, sum tryggj- aði lærlingum nærum tví- falda len í mun til framm- anundan. Hetta var eitt ómetaliga stórt framstig fyri foroyskar lærlingar halda tey øll. Tó gekk ein tid, áðrenn hetta kom í rætt lag. Meistarafelagið vildi nevniliga ikki góðtaka lóg- ina um lønarhækking, og teir noktaðu tí leingi at taka nýggjar lærlingar. Søgdu at teir høvdu ikki ráð. Tó vóru tað meist- arar ið kortini tóku lær- lingar. Síðani er hetta komið í rætt lag aftur, so- leiðis at meistarar í dag taka teir lærlingar, pláss er fyri. Framtíðin! Hvussu sær so framtíðin út hjá lærlingunum. Til hetta siga tey, at ein nevnd arbeiðir við at gera uppskot um útbúgving av teimum 16—19 ára gomlu. Um hetta uppskotið fer at líkjast donsku EFG-út- búgvingini vita tey í nevndini i Lærlingafel- agnum ikki. Henda danska utbugvingin midjar imoti at hava lær- lingarnar longri i skula fyrstu tidina Sjålv halda tey, at hetta helst ikki er rætti veg- urin at ganga hjå okkum. Ti tå verdur talan helst um ov nógva skúlagongd i mun til arbeiði. Tey halda seg tó vita ov lítið um EFG fyri at taka nóg greiða stæðu. Annars hevur danska fólkatingið gjørt av at avtaka meist- aralæruna frá 1985 Hvussu hetta kemur at ávirka føroysk viðurskifti er enn ov tíðliga at siga I dag verður annars roynt at fáa samarbeiði í í lag við hini norðurlond- ini. Longu nú hevur Lær- lingafelagið gott arbeiði við felegini í Íslandi og Danmark. Før- oya Handverkslærlinga- felag er ópolitiskt felag sam- Lærlingar og lærarar á metaldeildini hjá Tekniska skúla i Havn TTT