leygardagur 18. desember 1982síða 10

Jógvan Joensen. stjóri á danskar! eiektroniktvritøku: Føroyingar mugu utbyggja elektronik- og mekanikidnadin og bruka håteknologi i fiskivinnuni Stundin er komin, har føroyingar av álv- ara eiga at byggja ut elektronik- og meka- nikidnadin við tí fyri eyga at brúka hægri teknologi í fiskivinnuni og fiski- inadinum. Urslitið av hesum kann m.a. liva at førovingar kunnu godska fiskin neira - tad gevur fleiri pengar og fleiri arbeidsplåss — og at føroyingar kunnu »yrja at selja av landinum heilt liðug yrojekt. Men fyri at hetta kann gerast eruleiki er neyðugt við tilrættalegging, ini langtiðarætlan og kanningum og ana vsum av steðuni dag. Hetta sigur gvan Joensen, føddur a Mikinesholmi í 941 og jiektronikfvritøku. ðindablaðið Sosialurin hevur dag stjóri á stórari danskar! jann um nesar spurningar K NniK Á Ju gKiO i Ka ir x MX eleK IKVITK Jatronik, fyr Stødi gina, fyri ld 1 Jog og sidani elektronikverk nadarstovuna van Joensen Jogvan Joensen. ið frødingur er føddur og uppvaksin i Før tidliga til yum, lor longu Danmarkar at utbugva seg nnan elektronikgreinina og eidir dag elektronikvirki i Danmark Hann einum størum skal nu saman við gera ætlanir fyri, hvussu vit í Feroyum á best- an hátt kunnu útbyggja elek- tronik- og mekanikídnaðin, soleiðis at samfelagið í heild fær gagn av hesum út- viklingi ødrum sin Håteknologi Tidindabladid Sosialurin tosaði við Jógvan Joensen og Form6d Dahl idnadarråd- geva. áðrenn Jógvan fór aftur til Danmarkar Hann greiðir frá, at rætti- kom burtur úr hesum fáu degunum í Havn. har hevi eisini var hjá lands- stýrismonnum at liga nogv hoyra. hverjir meguleikar í veruleik- anum liggja í oyskum elektronik- og meka nikídnaði og hvussu slíkir ídnaðir kunnu gagna samfel agsmenningini annars Jógvan sigur víðari, at tað í fyrsta umfari er av stórum týdningi. at føroyingar gera kanningar og analysur yvir núverandi steðuna hjá idnað- inum og fiskivinnuni. einum før- tosað við KK er K 1a tek, t eira leiðis, á ørurnar kunnu godskast nógv meira ðani má kappingarferið betrast við útflutningi fyri ga Rok Jógvan heldur, at tað hevur tydning, at førovingar nu beinanvegin finna sær eina NICHE skal vera okkara serliga stødi at arbeida ut frå. sipar vid hesum til, at vit eiga at fåa meira burtur ur innan fiskivinnuna, ti har hava vit royndir og vitan — meira enn nakar annar. Og fyri at nútímansgera id- nadin og fiskivinnuna mugu vit brúka håteknologiina tvs. ta vitan og tey tól, sum elek- tronik- og mekanikídnaðurin í dag kunnu lata okkum Talan er sostatt um eitt samarbeiði millum t.d. fiski- ídnaðin og elektronikidnadin. Jógvan sum framleiðsluna hjá Com-Data, tvs. eina rók, sum Jógvan nevnir dømi sum hann heldur er eina- standandi. Her hevur eitt heilt nýtt føroyskt elek- tronikvirki dugað at funnið sær ta rettu Rókina: nevni- liga flakavirkini. Vit hava skil á fiski, og skulu vit hava meguleika at beta um úrslitið á flakavirkjunum, so er tað her vit skulu brúka hentleik- arnar og kunnleikan frá elek- tronikidnaðinum Fiskiidnaður - teknologi — Við eina rók skilji eg eina veru, sigur Jógvan, sum ein rå og myndir: Jan Miiller rbeiåa i rar i nesun samme verða nakrar inalvsur gjørdar í samstarv við Nord forsk, ið er ein stovnur undir Norrøna Ráðnum. Stovnurin stílar fyri teknologiskum pro- ektum og stuðlar tev, og stil- ar eisini fyri ráðstevnum Ráðstevna í Íslandi Eg var boðin við á eina elek- tronikráðstevnu í Íslandi og helt, at tað kanska varð eitt gott hugskot at ringja til Føroya, og spyrja um eg ikki skuldi umboða Førovar á ráð- stevnuni — á tann hátt kundu feroyingar heima koma við upp í tað sam- arbeiði, sum er millum norð- anlond innan hetta umráði. Jógvan fór til Íslands í heyst og nú stutta tíð aftaná er hann so í Feroyum fyri at greiða frá úrslitinum av hesi stevnu, og hvat feroyingar annars kunnu fyritaka sær á hesum eki í framtíðini. Eg haldi tað er rætt, at førovingar teknologiskt eru við í teimum analysum. sum verða gjørdar innan ídnað og fiskivinnu. Tað kann hava stóran tydning fyri FØroyar og feroyskan ídnað, at vit fáa analyserað, hvussu vit skulu taka háteknologi í brúk tey næstu árini. Eg haldi tað er skeivt, um feroyingar ikki koma við uppí tað samarbeiði, sum er á norðurlanda stigi, og Norðforsk eisini stuðlar. sum Kunnu skjótt fara framum íslendingar ava ag er K mir rKI Fe mseta Ut tOIK P tv or etta ra ( k ongd ein munandi uttlut lógvan Joensen sigur við ari. 2' tað Førovum tørvur á størri samarbeiði innan vinnuna oleiðis allir partar kunnu fáa sum mest burturur Teknologihús Hann heldur, at vit eiga at umhuegsa meguleikan at byggja eitt sonevnt tekno- logihus, ein miðdepil fyri ídnað, fiskivinnu o.l. har tað ber til at savna okkara tekno- logisku vitan innan fiski- vinnu, elektronik, mekanik osfr., og har tað ber til at skapa spírar til nýggj projekt og gera tey til veruleika. Í hesum ferinum nevnir hann, at í einum slíkum teknolighúsi = kunnu td umboð fyri eitt flakavirki, fyri eitt elektronikvirki, fyri eina smiðju koma saman fyri at finna felags loysnir. Bæði at útvikla know how og at finna fram til og seta saman »turn-key« projekt ætlað til útflutnings. Turn-key projekt kunnu t.d. verða eitt liðugt flakavirki við elium sum tí hoyrir til, ein trolari ella okkurt heilt annað. Men helst innan fiskivinnuna, tí tað er her foroyingar eiga vitan, royndir og lært fólk. Jógvan Joensen heldur, at tað er spell, at førovingar í dag lata ødrum fyri stór virði í know how og fáa rætt og slætt ikki eitt oyra afturfyri. — Vit geva okkara know how burtur i dag og hava gjørt Jógvan Joensen saman við Tormóði Dahl uttan fyri Ídraðarstovuna tað leingi. Lat okkum heldur seta okkum niður og spyrja Hvat hvat kunnu er tað vit vita, hvat vit marknaðarfera osfr kunnu vit selja, 5—10 ára ætlan Fyri at kunna svara hesum spurningum er neyðugt longu nú at tilrættaleggja ein utvikling, at gera kanningar og analysur og síðani leggja eina 5 ella 10 ára ætlan. Jógvan heldur, at eitt teknologihús kann fáa gongd á ein slíkan útvikling. Her verður so eisini meguleiki at fáa serfreðingar aðrastaðni fra. Og Jógvan heldur fram: Her koma útlendingar til For- oya at byggja flakavirki og onnur fiskavirki. Teir fara heimettur við einum hópi av know how, sum teir hava fingið heilt ókeypis. Tað selja teir so aftur til aðrar eitt nú við at byggja virki av sama slag í Íslandi, Noregi og Grenlandi. Hetta er so bert eitt dømi um, hv issu føroy- ingar geva ødrum vitan og royndir ókeypis. og sum vit haraftrat sjálvir hava goldið fyri. I hesum sambandi kemur Torméður Dahl upp í prátið og vísir til tær mongu vitjan inar vit hava havt, har eitt nú stórar — sendinevndir irå Alaska komu higar at siggja okkara flakavirki ol. Hetta hevur kostað førovska sam- felagnum nógvar pengar. og tær eru so farnar heimaftur við ókeypis know how. Tær fingu alt tað at vita tær ynsktu í Feroyum, og hetta var nóg mikið hjá teimum at arbeiða víðari við uttan okkara hjálp. Marknaðarkanning Jógvan Joensen tekur nú aftur orðið. Hann sigur, at tað hevur stóran týdning, at vit gera eina analysu, te. m.a. ein marknaðarkanning: fyri at vita betur, hvat vit skulu leggja okkum eftir. Vit mugu gera okkum greitt, hvussu gongdin skal vera tey næstu 5 til 10 árini. Vita vit ikki tað, so vita vit heldur ikki, hvussu vit elia um vit sleppa av við okkara verur Sjálvur býtir hann eina slíka marknaðarkanning og útflutningsætlan upp í fleiri partar: 1. Kunnu vit útflyta tað know how vit hava í dag? 2. Hverjir lisensmeguleikar eru at útflyta tær ymsu ver- urnar? 3. Hverjir meguleikar eru fyri at útflyta liðug >turn key“ projekt, t.d. eitt liðugt flakavirki við trolara o.ø. til- hoyri? 1 Hverjar møguleikar hava vit at framleida og ut-