hósdagur 6. januar 1983síða 11

— A Nr. 2 — 6. januar 1983 SS sosialurin Ein partur av åtgerdini til at reinsa og vaska sjålva råvøruna lovadi mær eitt dementi, ti tað var skeivt uppgivið. Eg bað teg tvær ferðir um tað, men eg havi einki de- menti sæð enn. Eina so- vorðna ljóta og skeiva upplýsing mást tú ikki skriva. Tí tíanverri er tað oftani soleiðis, at fólk bert lesa yvirskriftina. Menn- inir frá Protan og Fager- tun segdu mær, at okkara framgangsmáti kundi samanlíknast við teirra arbeiðsgongd frá ca. 1965, men kortini hildu teir, at tað var gott, av tí at vit ikki hevdu teir møgu- leikarnar at fáa upplýs- ingar innan tað umráðið. Til skrivaran í Menningar- grunninum: alt gott um hann, men honum nýtist ikki at meta, sum hann kallar tað, at teir, ið hava sett pengar í virki, hava mist 1/2 mill. pr. pers. Hvar hevur hann tey tølini frå? So vitt eg veit, hevur hann ongantíð sæð mítt privata budget. Sjálvandi havi eg mist pengar, men hver fær gleði av at vita, um eg havi mist 5 kr., 300 kr., ella 500.000 kr. So eg haldi at skrivarin í Menningar- grunninum átti at »tænke …,… før han taler! ! ! « Til fyrrverandi stjóra Til fyrrverandi stjóra á Alginatvirkinum; nú kem- ur hann aftur fram í Dimmu um ílegur og aftur iløgur. Tað vil eg geva honum rætt í, men hví tók hann ikki ímóti tí lítlu ílegu, vit fingu tilbjóðað, tá virkið læt aftur? Man kann nú íkki einaferð tilláta sær at blíva súrur, fyri tað at man ikki fær 4 mill. beinanvegin her og nú. So hevði mangt virki ligið stilt. Tað er so lætt at stinga av til Danmarkar og so yvirláta knossið til teir eftirverandi! Nógv eru telini, ið eru Ein partur av turkiútgerðini nevnd — 12, 14, ja, heiltupp til 20 mill. kr. — eg havi, ið hvussu so er, ikki sæð ein endaligan roknskap frá tí degi, at virkið læt aftur uml. mars 1981. Siga viðtekurnar ikki, at ársaðalfundur skal haldast til tíðina? Selt fyri 210.000 kr! Nú er so hetta sokallaða risaprojektið selt á tving silsselu, halt tær fast, fyri 210.000 kr., tað ljóðar sun skemt. Virkið hevur nú ligið stilt í eitt ár, hvar, ið eingin maskina hevur koyrt. Eg ansaði eftir tí í 8 mánaðir, áðrenn eg var uppsagdur av Menningar- grunninum. Tríggir vóru lyklarnir — ein lat eg til Ídnaðargrunnin, ein til Menningargrunnin og ein til løgmanns. Spell var tad, at hetta sokallaða góða tiltakið fór í vaskið, tí her hava vit veruliga ráveruna — uttan kvotusamráðingar! Meira man trolar eftir tara, betri verður úrtekan tvey ár seinri. Legmaður segði við meg, at Landsstýrið kundi ikki blanda seg, tí tað var ein privat fyriteka, men hann veit líka fult so væl sum eg, at >Egnsudvik- lingen< kravdi í sínari tíð, fyri at virkið skuldi koma upp at standa, at Lands- stýrið eisini skuldi seta pening í, og eiga teir 300.000. so eg haldi, at í so langa tíð sum virkið hevur ligið stilt, so átti Lands stýrið at havt reagerað Tað einasta, ið er hent, áðrenn tað nú fór undir hamaran, er, at vit kanna, vit kanna... Eg havi ongantíð vitað, at ein kann liva av at kanna Hett er sannleikin un Alginatvirkið álvara tos, halt uppat við kjakari- mum, ti nú er ov seint at smoyggja upp um armar fyri Feroya Alginatvirki Meira er ikki at siga um hetta mál. Framhald av sibu I — eitt feroyskt alginatvirki sum ein konkurrent? — Nei. Vit vóru sum sagt hugaðir at: vera við til at byggja eina slíka framleiðslu upp í Feroyum saman við føroyingum. Ov bratt i Føroyum — Hver var so beinleiðis orsekin til, at tit ikki mettu nakra framtíð vera við í einum slíkum projekti í Fer- oyum? — Tað er ikki nóg mikið til av ráveru fyri at fáa eina len- andi framleiðslu. Tarin í veksur á einum eki framvið strendurnar, frá 1 niður á 10 metra dýpi. Feroysku strend- urnar eru sera brattar, og tí er ekið frá 1 niður á 10 metra dýpi lítið. — Hetta samsvarar jú illa við tað ein vanliga hevur hoyrt, at tað er nokk til av tara vid Føroyar! Føroya Sjukra- hjålparafelag Limafundur verður — Tað kann ikki heystast nóg nógvur tari til at fáa eina lenandi framleiðslu av algi- nati í Feroyum. — Kanningar, sum vórðu gjørdar av ráverunegdini, áðrenn virkið varð bygt, segdu, at tað var nokk til av tara? — Ráevnisgrundarlagið er helst ikki kannað nóg væl frammanundan at virkið varð bygt. — Hava kanningarnar, sum gjørdar vóru, verið ov vána- ligar? — Tað vil eg nú ikki siga, men tær eru tulkaðar skeivt Eg havi ikki sæð kann- ingarnar, men tað er munur á, hvussu nógvur tari veksur og hvussu nógvur tari kann heystast. Ein kann bert heysta nekur fá prosent av tí tara, sum veksur. Hevði ein so heystað allan taran, so hevði verið eðrvísi, men tað haldi eg vera heilt veruleika- á Ferða- mannaheiminum tann 13/1 kl. 19. Metið fjølment. Nevndin fjart Hví? Tí ein klárar ikki at heysta allan taran nóg ekono miskt hevur tulkað kanningarnar, sum eru gjørdar m.a. av ráevnis- grundarlagnum, skeivt? — Tað vita vit ikki. Men eitt er so ráevni. Har=ftrat kemur, at virkið hevur brúkt ein skeivan arbeiðshátt — frá fyrst í 60-unum. Aðrar algi- natfyritøkur nýta ein heilt annan arbeiðshátt. So her eru menn í Feroyum villleiddir av onkrum. Skuldin liggur hjá JTI — Jydst Teknologiskt Insti- tutt var ein av rágevunum hjá alginatvirkinum frá fyrstan tíð! — Tað er rætt. Hesin stovnurin hevur úttalað seg i um nakað, sum hann ikki átti ta neyðugu vitanina um. JTI hevur einki grundarlag at byggja sina vitan å og kann als ikki siga monnum, hvussu alginat i dag skal framleidast å ein lønandi hått. Eg meti, at føroyingar eru vorånir vill- leiddir av Jydsk Teknologisk Institut. Tad er rættiliga ålvarsligt, at ein stovnur sum Jydsk Teknologiskt Institu gevur seg ut fyri at hava hesa vitan og samstundis villleidis fólk, sum trúgva uppá teirra upplýsingar. — Hevur eingin tosað við tykkum um at fáa upplýs- ingar? — Nei, tað haldi eg ikki. — Tit vóru bert í Feroyum í nakrar dagar. Hava tit gjert nóg mikið av kanningum fyri at koma til ta niðursteðu, at Hver alginatframleiðsla ber seg ikki í Feroyum? — Fleiri umboð fyri virki okkara vóru í Feroyum og kannaðu viðurskiftini. M.a var okkara ráevniserfreð ingur í Feroyum. Tað er heilt greitt, at vit hava gjert nóg nógvar kanningar fyri at vera heilt vísir i, at okkara niðursteða er rett. — Tá tað nú ikki er nokk av tara í Feroyum, kundu vit so ikki innflutt hann úr td. Noregi. Tarin inniheldur nógv vatn, so eg haldi tað hevði verið alt ov kostnaðarmikið at innflutt hann Hvat við at turkaðar tara? — Tað hevði givið eina alt ov dýra framleiðslu innflyta Dugnaligir At enda sigur Haakon Ameln, at teir menn, sum hava verið við til at byggja virkið á Hulki upp, hava verið sera dugnaligir. Tað er so ikki teirra skuld, at virkið mátti steingja, men skuldin liggur hjá ráðgevunum, sum hava givið villleiðandi upp- lýsingar. — Annars haldi eg at tað er skeivt av føroyingum at kriti- sera okkum, sum vórðu bidnir um at gera hesar kann- ingar av virkinum. Eg haldi heldur tit eiga at kritisera teir, sum settu seg í samband við JTI og sostatt bygdu grundarlagið upp á vitan frá fólki, sum ikki høvdu skil á alginatframleiðslu. Ov lítið kannað Sosialurin hevur eisini tosað við Johan Niclasen, sum varð við at byggja virkið á Hulki upp og sum eisini varð biðin av Menningargrunninum at vísa norðmonnum runt. (Joh- an Niclasen hevur eisini sent okkum greinina á hini blað- síðuni) — Norðmenn siga, at tað er ikki nokk av tara fyri at fáa eina lenandi framleiðslu, hver er tín áskoðan um tað? - Mín áskoðan um hetta er, at norðmenn ikki hava givið sær nóg góða tíð til at kanna taran við Feroyar ella tosa við menn, sum hava skil á hesum. Eg havi alla virðing fyri einum norskum taraser- frødingi, men tað sigur seg sjálvt, at eingin — heldur ikki ein serfreðingur — kann uppá tveir dagar kanna taraviður skiftini við Feroyar og koma til ta niðursteðu, at tað er ikki nokk til av tara Kanningar frá 1977 vístu, at tað vóru umleið 400.000 tons av tongla tara kring Fer- oyar. Froskmenn og aðrir hava sagt mær, at hetta tal kann faldast við 2, so ráevni skuldi verið nóg mikið av Pauli kundi gjert okkurt — Tú hevur fyrr í blaðsam- reðu í Sosialinum víst á, at landsstýrið, sum átti pening í virkinum, kundi havt bjarga ti, um tað ynskti tað. Hevur tú framvegis ta áskoðan? — Tað vóru ein minniluti og ein meiriluti í nevndini í Alginatvirkinum, sum á sinni heittu á landsstýrið um at skaffa pengar til fleiri neyð- ugar ílegur. Meirlutin vildi hava fýra mill. kr. ella einki. Sum minniluti bað eg m.a. landsstýrið um at seta eina minni upphædd soleiðis, at virkið kundi víðari ístaðin fyri at steingja Legmaður, Pauli Ellefsen segði seg ikki ynskinum hjá meirlutanum á meti og segði seg heldur ikk kunna nokta meirilutanum at steingja virki Landsstýrið átti pening í virkinum og átti sum so at KOYTa vilja ganga verið hugað fyri at fingið virkið at koyrt víðari. Um landsstýrið kendi nakra ábyrgd, gjerdi tað okkurt, ístaðin fyri bert at sita og hyggja at í tvey ár, til so virkið fór undir hamaran Johan Niclasen ynskir at enda at takka strandingum fyri eitt sera gott samstarv Í strandingum átti fyrr verandi alginatvirki ein góðan stuðul og eina framúr góða arbeiðsmegi Sosialurin hevur eisini biðið Tormóð Dahl, ídnaðarráð geva um eina viðmerking til greinina hjá Johan Niclasen í dag, har hesin vísir til eina grein, har Tormóður skrivaði at arbeiðshátturin, alginat virkið brúkti var frá 1938, at hetta var heilt skeivt Tormóður Dahl sigur, at her kom nakað skeivt fyri í greinini, ti tað hann vildi siga var, at arbeiðshátturin hevur sín uppruna frá 1938, og er síðani víðari útviklaður. Annars heldur Tormóður Dahl, at teir menn, sum hava mist pengar í alginatvirk- inum eiga at krevja Jydsk Teknologisk Institut eftir endurgjaldi, ti hesin almenni stovnurin hevur givið monn- um heilt skeivar upplýsingar. jan