týsdagur 15. februar 1983síða 2

Síða 2 Frá landslæknanum tíðindablaðið GONORE Gonore er vanligasta kynsjúkari um okkara leiðir. I Danmark eru gott 10.000 nýggir til- burðir árliga. Í Føroyum hevur talið gonore- a nyggjum tilburðum seinastu árini verið: Ar: tilburðir: 1971 74 1972 15 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 29 1980 42 1981 48 1982 20 Av teimum 20 tilburð- unum í 1982 vóru tveir útlendingar, ein úr Dan- mark og ein úr Gren- landi. 11 vóru menn. 13 fólk vóru smittadi i Før- oyum, 3 í Grønlandi, 2 i Danmark, 1 i Fraklandi og 1 i Gran Canaria. Talið á fráboðaðum gonoretilburðum hevur ikki verið so lágt sum fyri árið 1982 í mong ár, og kunnu vit fegnast um hetta Tíverri er steðan knapp- liga broytt síðan árs- skiftið. Higartil í ár (10. februar) eru longu komnar 7 fráboðanir um nýggir gonoretilburðir í Føroyum Vit hava eina lóg við- víkjandi kynsjúkum i Førovum, og er enda bast smittandi kynsjúk- Hesar sjúkur smitt V ið K » DO — — Lesid um itrott i skal vid hesum greinastubba og einum sjukan seinni verða nomið við hesa sjúku, serliga um, hvussu sjúkan tekur seg upp. tilsløg (komplikati- ónir), viðgerð og um at- gerdirnar til tess at minka um vandan fyri smittu. Gonore er ein smitt- andi sjuka, id er elvd av bakteriunum gono- kokkar. Tidin frå ein er smittaður til sjúkan ger um seg (tilgerðartíðin) er vanliga 2—7 dagar, men stundum ganga 3 vikur, áðrenn ein gerst varur við sjúkuna. Í hesum sambandi er av alstórum týdningi at leggja dent á, at hjá næstan 1/3 av mannfólki og 1/2 av konufólki ger sjúkan so lítið um seg, at hin sjúki ikki varnast, at hann er vorðin smittadur. Og hesi smitta eins væl og tey, ið kenna sær mein av sjukuni. Tad er tad av avger- andi tydningi, at øll, id halda, at tey kanska eru smittaði vid gonore, venda sær til lækna at fáa tikið dyrkingar til kanningar til tess at úti- hýsa — ella staðfesta sjúkuna. Hesar kann- ingar = eru sambært nevndu lóg um kynsjúk- ur ókeypis, og kann- ingarnar kunnu verða gjerdar hjá kommunu- læknanum ella lands- læknanum. Sjúkueyðkennini hjá ið kenna nakað hóskandi teimum kunnu verða viðgjerd fyri hvert kynið sær Gonore hjá monnum: Fyrstu sjúkueyðkenni eru sviði, tá ein skal kasta sær av vatninum og flot frá vatnræsis- munnanum furinrers- munnanum). Flotið er í SOSIALINUM, Um tú hevur sæð eina mynd i byrjanini lítið og sliput. Eftir einum degi gerst flotið ofta tjúkt og gull- igt. Flotið er mest fyrstu vikuna og minkar so ofta aftur, so tað nakrar vikur seinni bert er heilt lítið at síggja. Gonore situr dagarnar bert í fremsta fyrstu (uttasta) partinum av vatnræsinum (urinrer- inum). Verður sjúkan ikki vidgjørd, kann tað sláa til, at hon setist í aftasta partin av vatn- ræsinum, blødruhåls- kertilin og hjáeistini. Hesi tilsløg (komplikati- ónir) eru tó ikki vanlig, og oftast koma tey eftir fleiri vikum. Gonore í bleðruháls- kertlinum kann elva pínu yvir kokubeinið, pínu í samband við at hjálpa sær sjálvum og trongd til at kasta sær ofta av vatninum Kemur gonore í hjá- eista, gerst ein vanliga knappliga sjúkur við fepri og ávirkandi al- mennsteðu, samstundis sum hjáeistað er ógvu- liga sárt og trútið. Við- hvort gerast bæði hjá- eistini sjúk, og hetta kann gera tað, at hin sjúki verður lívsserur (sterilur), t.e. kann ikki fáa bern. Gonore kann eisini sita í baktarminum Vanliga eru eingi sjúku- eyðkenni, ið benda á, at sjúkan er har, men við- hvert er sviði. skriði go eitt sindur av gulligum floti Munngonore finst oft- ari, enn fólk áður hava hildið. Vanliga kenst einki at meini, viðhvert eitt sindur av hálsilsku. komandi verður | einum greinastubba m.a. umrøtt: gonore nn kvinnum, sjúkuavgerð Já r 1n og viðgerð. Hegni Debes Joensen landslækni sum tú kundi hugsa tær at átt, So skriva til okkara SOSIALURIN box 76 3800 Torshavn Um ikki ber til at skriva, so ring. Telefonin er 11820 Essa Arge, byrådslimur: Nr. 19 15. februar 1983 Vónandi verður uppskotið ikki forhálað meira Nú eitur uppskotið ikki Eldraíbúðir men Ibudarbygging vestan fyri Sundsvegin Á býráðsfundi í Havn í síðstu viku var uppskotið um at byggja íbúðir vestan fyri Sundsvegin á dagsskrá. Uppskotið er ikki endaliga samtykt. Tað skal fyrsta fáa endaliga viðgerð í byggi- og býarskipanar nevndini og í sosialu nevndini. Tá málið var fyri segði Essa Arge seg vóna, at málið ikki verður forhálað meira, tí, sum hann segði, at nú kann vera nóg mikið við hasum kávalótunum. Annars segði Essa Arge: Sum tit hava lagt tykkum í málið ikki »Eldraibudir«, geyma, so eitur longur men »Ibudabygging vestan fyri Sundsvegin«. AMtanfyri navnabroyting- ina liggja tankar um vidur- skiftini hjå teimum eldru, ikki bara búðstaðarviður- skiftini, umsteðurnar yvirhevur hjá teimum, s um eru komin upp i árini. Nú málið er komið so langt, at tað kann verða lagt fyri býráðið, er tað vert at saman- fata hesar tankar. Tí hetta er eitt umfatandi og týðandi mál, tá ið vit hugsa um, at hjá einum vaksandi parti av okkum liggur millum trið- ingur og fjórðingur av ellum lívsskeiðinum tann dag, tá ið vit eru farin úr van men aftaná ligum arbeiði Í okkara til, at fólk meira og t í bólkar eftir inntøku, ettir samfelagi í dag sær tað út melra ver arbeidi, eftir breki, eftir aldri. Vit halda okkum hava betur skil á, tá ið kunnu faa strikumyndir og Men vit eiga at minnast til, at talan er statistikk tøl fram å skermar ikki um vørugovmslur, men im fólk Ibudarpolitikkurin = hevur verið fyrst ellisheim og síðan llis- og rektarheim og nú er að blivið rektar- og ellis eim, men tað er líkasum um hetta ikki er nóg mikið allari viðgerðini máli er tað blivið O gundir av hesun t Vit elga ikki at avbyrgja tey eldru og koyra tey í eina skuffu fyri seg, tverturímóti. Ti tey eru ikki eðrvísi enn ell onnur, og tey hava sama terv, sum vit hava øll: soleiðis at tey eisini kenna seg sum part av einum fjølbroyttum skapi, at vita seg vird og til nyttu og at hava åbyrgd av sær sjålvum. Tå vit hugsa nærri um tað, so er tað skeivt samfelags- at skera burturúr og hugsa í avmarkaðum bólkum. Vit eiga fyrst at hugsa um heild ina, og hon er í grundini ein feld. Tað er okkara ábyrgd at skipa so fyri, at oll kunnu liva virkin, sjálvbjargin og trygg, um tey eru bern ella vaksin, ung ella eldri Tey eldru eru ikki ødrvisi Einasti munurin er, at tey havv livad kreftirnar eru ikki tær somu sum tær vóru einaferð Fad er onki utta rki, at tey eru fleiri ár og at n ørskapur at hetta från vorðin eldri, skal verða avger andi fyri hverja viðferð vit Endamálið má hetta frámerki verður A geva teimum Vera at gjørt til ta detalju, sum tal verunliga er Hjálp má veitast, tað vita vit øll. Ti samfelagsbrovt rarnar hava gjert, at tann einstaka familjan ikki longur før fyri at veita alla tað sum er fyri hjálp neyðini Men skulu hava til endamáls at leggja afturat, til sjálvhjálp. heldur enn at hjálparveitingarnar at vera hjálp taka ábyrgd og uppgávur frá fólki. Tær skulu byggja á tað sum fólk duga, heldur enn ið folk ikki longur eru sum nú, á tað duga ella íkki ment Ein positivur eldrapolitikk- ur má ganga út frá a) at tey eldru eru partar av allari heildini og b) at tær neyðugu hjálpar soleiðis, veitingarnar stuðla at tey eldru framhaldandi kunnu vera sjålvstødug fólk við rætti til at taka avgerðir og at velja millum vmiskar meguleikar Hvat nú viðvíkir bústaðar- viðurskiftunum, so má enda- málið kunnu eldru heima hjá sær vera, at tey vera sjålvum og i sinum egna um hvørvi, so leingi sum tey ynskja tað. Og allar kann ingar siga. at hetta er eitt hevuðsynski hjá teimum eldru Men kanningarnar sýna eisini, at nógv sita í hús- um, sum ikki longur eru hósk andi fyri eldri. Húsini eru kanska ov stór, tey eru ofta illa bjålvadi tungt er at Hjá hesum fólk- (isolerað) og umvæla og umsita tey um eigur at vera meguleiki at fáa sær minni og meiri hósk andi bústað við teimum nú hentleikum, lætta um timans sum kunnu gerandis dagin Men tað ger ikki tað sama, hvussu og hvar hesar íbúðir verða lagdar. Tað er avger- andi, 1) at tær verða partar av størri fjølbroyttari heild b) at tað ikki bert verður ein felagsskapur av eldri fólki, fólki aldri og ollum yrki men av ellum c) at tær verða settar í eitt livand bústaðareki har nógvir møguleikar eru sambandi, sum IKK serstakar fyrisk býnum sun i. Her ska ikki bara kumt júgva virkKa He r Li Li í er møguieikar í Dart InSIng o felag bera til at ve 1 æði h ungum og eldri, um tev vilji vera fyr eg saman við ødrun verða b til hjá øllu har bara hetta ella hitt slas av fólki kunnu bug el at verða so. at eir hver í búð í ti. Tí tað sk sjálvsagt. at er bú soleiðis innrættaður hóskar til tey sum ar minni, so verður hann « betur fyri tey. sum meira Hesir tankar hesar ætlanir hava ment seg burtur úr hesum málinum. sun kallaðis fyrsta = umfarið eldraíbúðir. Eg ivist ikki kunnu hesir tankar gera verunleiki i projektinum. sun her verður fyrireikad, so eru vit komin eitt stig víðari í okkara býarbygging, eitt stig sum vit kann læra av og sjálvir og eftirtíðin verða fegin um