hósdagur 3. mars 1983síða 11

Nr. 26 — 3. mars 1983 Skeivt at biðja t á. MÁ P; - danir kanna årin av vatnutbygging Tad åttu vit sjålvir at gjørt og annar fingið neydugu hjálpina úr Noregi og Sveríki, ið eru lond, sum hava vatnorku og sum hava fjall og náttúru, ið er meira meinlíkt okkara viðurskiftum, heldur verkfrødingur — Eg vil bert minna Ivan Johannessen å, at øll vatn- orkuútbygging, sum r gjørd i Føroyum, hevur vist seg at liggja tvær ella triggjar ferðir omanfyri tann prís, sum varð mett- ur í byrjanini. Tormóður Dahl vísir eisini á, at tað er ógvuliga óvist um vit fáa tað vatnið vit skulu brúka, igjøgnum teir næstan 90 kilometr- arnar av tunnilum, sum gerast skulu í samband við vatnorkuútbygging- ina. — Tað besta demi um at vit fáa ikki tað vit ætlaðu okkum burturúr, er tunnil- in frá Hovsvetnum oman til verkið í Botni í Suðri. Har fer nógv til spillis. “ Hvat viðvíkir tí at sam- meta eitt kolaorkuverk og eina vatnorkuútbygging í eitt 50 ára tíðarskeið sigur Tormóður Dahl,a t tað er lítið hepi í at meta um orkusteðuna heili 50 ár fram í tíðina. Tí til ta tíð kann so nógv verða broytt. Hann sigur eisini í hesum sambandi, at met- ingarnar hjá okkara orkumyndugleikum vísa, ein vøkstur i orkunytsluni uppá 6—7% um árið. Fara vit so 50 ár fram í tíðina verður okkara orkunýtsla 32 ferðir so heg sum í dag. Hvat munar tá vatnorku- útbyggingin! — Skal ein sammeta kolaorkuverk við vatn- orkuútbygging so fáa vit arbeiði til 50—100 mans í kolinum. Hetta gevur stabil arbeiðspláss, sum er ein óbeinleiðis innteka til samfelagið. — Men vatnið kostar so einki, meðan kolið jú kostar? Og vatnið hava vit! — Vit hava jú eisini kol- ið í Feroyum. At vatnið einki kostar okkum vita vit ikki. Vit kenna ikki tey biologisku árinini av eini slíkari útbygging. Hetta kann eisini hava ringar fylgjur við sær. Vit vita eisini, at fram- leiðslan av ellum livandi er 300 ferðir so stór inni við strondina, har áir og lekir renna út, enn úti á víðum havi. Skulu vit taka burtur tað umhvervið, sum hevur skapt hesi menniskju, ið búgva í Feroyum, so fer tað at fáa fylgjur fyri kvalitetin á tí fólki, her býr. Júst eitt kvalitetsríkt umhvervi er fyritreytin fyri at fáa eitt kvalitets- fólk — eina kvalitetstjóð, sum aftur er grundarlagið undir tí, sum orkan skal framleiða — Danir skulu nú kanna árinið, sum SEV-útbygg- ingin fer at hava. Hvat heldur tú um tað. — Til tað er at siga, at norðmenn fara til Dan- markar tá teir skulu byggja kolaorkuverk. Tað eru bara feroyingar sum kunnu finna uppá at fara til Danmarkar og biðja teir byggja út eitt vatn- orkuverk í Feroyum. — Men so at fáa eitt danskt felag at gera árins- kanningar í fjallaøki, tað haldi eg er »toppurin á øllum absurditeti«. Har hava vit bædi svensku og norsku umhvørvisstovn- arnar, sum kundu vist okkum å, hvat er gjørt, og hvussu vit eiga at gera hesar kanningar. — Hverjar fortreytir hevur hetta danska fel- agið fyri at gera árins- kanningar av allari tí negdini av gróti sum verður sprongd út í fjell- unum, at vita nakað um fauna og flora í fjøllunum å okkara breiddarstigi!, spyr Tormóður Dahl. — Eg haldi eisini, at hetta er at undirmeta okk- ara egnu fólk, sum hava skil á hesum. Bíligari og betri — Samaiumtikið, sigur Tormóður Dahl, so er kola- orkuverk bíligari og betri fyri okkar samfelag enn útbyggingin av vatn- orkuni. Vit vita, at vit kunnu troyta okkara kol í nekur hundrað ár. Vit vita eisini, hvussu útvikling- urin hevur verið tey sein- astu 50 árini. Og hann tykist ganga skjótari og skjótari. Eg meti tað vera rætt sum eitt grundlastverk at byggja eitt kolaorkuverk nú, og seinni kemur so orkusamarbeiði í lag við okkara grannalond. Nú er kaðal komin til Orkn- oyggjarnar. Tað verður so ikki so leingi, at hann kemur til Hetlandsoyggj- arnar, og tá hava vit meguleika fyri at fáa kaðalsamband við heila sunnara partin og seinni eisini við Ísland. Síðani hava vit vind- orkuna. Hon fer eisini at fáa stóran týdning. Vatnið hava vit, og tað fer ongan veg. Vit kunnu altíð megna at byggja vatnið út sjálvir. Eg havi ikki sagt, at vit ikki skulu byggja vatnið út, men vit kunnu byggja vatnorkuverk og í ein stóran mun lata áir og Nú kanna danir. hvat árin SEV-verkini í Vestmanna hava havt í náttúruna Visa hesar kanningar, at útbyggingin av vatn orkuni har ikki hevur havt fylgjur fyri lívið kring strendurnar, so verður helst sagt JA til útbygg- ing av vatnorkuni í Eysturoynni har renna út í dag, ístaðin fyri lekir renna út, tey at savna alt vatnið á einum plássi. Dálkar lítið — Hvussu við dálking frá kolaorkuverki? — Har vita vit, at sváv- ul er tað, sum dálkar. Men tað er kent, at okkara kol hevur lítið svávulinnihald, sama er galdandi fyri t.d svalbardkol. Tormóður sigur at enda, at skulu vit í heila tikið byrja kolagrevstur í sterri mun, so er treytin, at vit hava ein keypara til kolið. — Har vil eg so meta, at eitt kolaorkuverk er ein- asta loysnin. Tormóður Dahl vísir samstundis á, at vit kunnu brúka avlopshitan frá einum kolaorkuverki eitt nú til at framleiða kulda við, til turking osfr — Vit eiga at leggja eitt kolaorkuverk nærhendis Tveroyri. Higani kunnu vit t.d. leggja ein kaðal beinleiðis til Vágarnar ella yvir Sandoynna. jan.