leygardagur 19. mars 1983síða 19

2 | Danir brúka nærum bert kol — til at framleiða el og hita Nr. 33 — 19. mars 1983 Hóast flest onnur lond í Europa síðani oljukreppan tók seg upp í 1973 hava lagt um frá olju til at brúka kol og gass ístaðin, so hava Feroyar kortini kanska sum tað einsta landið í Europa — hild- ið fram við at útbyggja die selverkini Hetta sigur projekterings- stjórin á donsku orkufyri- tøkuni ELKRAFT, Johan Pettersen, sum just hevur verið i Feroyum mikukveld helt tur á Fróðskapar Seinasta n: um kolaorku og Aftaná tosaði Sosialurin við kolaorkuv Fidindabladid in Pettersen er ógvu iga bilsin yvir orkuutby seinastu 10 ingina í Førovurm heldur tað vera anni Hann løgid, at vit hava bygt olju verkini so nógv út, tå pris urin å koli er helvtina ella triggjar ferdir lægri. Tit vilja útbyggja vatnið, men tað er mikið bert við so ikki nóg vatni. Tit mugu hava term iska orku eisini. Hví tit hava valt oljuverk ístaðin fyri kolaorkuverk skilji eg ikki, sigur Johan Pettersen. Eitt kolaorkuverk og eitt oljuorkuverk kosta í dag umleið tað sama at byggja Men so er alt eisini sagt. Ti hvat rakstrinum viðvíkir, so er kolaorkan munandi bílig ari Sundsverkið Taka vit nú telini fyri út verkinum á Sundi við einum kemur henda útbygging at kosta umleið 140 mill. kr Motorurin er uppá 12M, eftir tí, sum mær er upplýst byggingina av motori, so Verður enn ein motorur settur upp á sundi sum tað verið ætlanin hevur Sí verður samlaða út g av »ljuorkuni á Sund kosta einar 200 mill. kr. Tað er so fyri 2X12 MW Johan Pettersen vísir á, at eitt kolaorkuverk hes steddini kostar og 200 mill. kr. at byggja. Við at brúka kol sum brennt ístaðin fyri olju, sparir tveir triðingar til helviina av brenniútreiðslunum Ein og hver kann ímynda hvat lønar seg best fyri samø- Johan sær, felagið sigur Pettersen Aftrat prísfyrimuninum kemur so, at eitt kolaorku- verk umframt at framleiða elorku eisini er vælegnað at framleiða hita. Og í seinasta enda fer ein slík útbygging at hava ávirkan á elprísin, sum positiva idnad- so aftur hevur ávirkan á gongdina inum ostr Johan Pettersen sigur, at eitt kolaorkuverk letuni projektera til Jacobs sum teir havn í Grenlandi uppá MW hevði egnað seg væl til t.d Suðuroynna Hann heldur hetta hev di verið « skilagóð iløga Dálking Hvussu við kolaorkuverkum! Kolaorkuverk dálka kk dálking fra ra en innt rk erk Møgule eskur at betong og ment o tf vegirnar. Tad s ef kar £ M« hvat r foroyst t t sammeta + ð tey kolaorkuverkini td. Dar mark, ið brúka fleiri milliór tons av koli árliga. Seta tit eitt 5 ella 12 MW kolaorku verk upp i Føroyum, so er tað hvat rættiliga avmarkad verður av øsku Tvey ár at projektera og byggja kolaorkuverk Kolið hevur eisini verið frammi í orkukjakinum í Fer- oyum. Tað hevur m.a. verið Hava vit bygt skeivt út á Sundi! Eitt kolaorkuverk hevði minkað um SEV-rokningina Kolið er tveir triðingar til eina helvt bílig- ari enn oljan. Haraftrat fáa vit bæði el- og hitaorku burturúr. Totala virkningsstigið á olju liggur um 60%, meðan tað á koli er 85%. Hetta kom fram á einum almennum fundi á Fróðskaparsetrinum í Havn í vikuni, har projekteringsstjórin á donsku fyritøkuni Elkraft, Johan Pettersen greiddi frå kolaorkuverkum Ein av teimum útlending- unum, sum hevur verid å vitjan i Feroyum i hesum degum, er Johan Pettersen, projekteringsstjórin í danska felagnum ELKRAFT. Hetta felagið stendur fyri allari út- byggingini av el- og hita- orkuni á Sælandi, Lollandi og Falster. Til sammetingar kann sigast, at eitt annað felag. ELSAM, stendur fyri orkuverkunum í Jútlandi og á Fyn Mikukveldið hevdu fólk, teirra m.a. umboð fyri SEV og Orkuráðið, hevi at hoyra Johan Pettersen greiða frá kolaorku og kolaorkuverk- um. Johan Pettersen greiddi frí, at orsekin til at hann var komin til Feroya nú stundis sum námsmenn av Svalbard, var tann, at hann hevði frætt frá einum av sam- verkfrødingunum hjá EL KRAFT, ið hevur projekter að eitt kolaorkuverk á Sval- bard, at feroyingar høvdu vitjad å Svalbard Tå eg frætti um, at føroyingar kanna møguleikan at byrja størri kolagrevstur, og at spurningurin um kola- orkuverk eisini hevur verið frammi í kjakinum, so gjerdi eg av at koma til Feroya at siga frá teimum royndum vit hava gjørt á hesum oki, sigur Johan Pettersen Elkraft er ein rættiliga stór fyritøka. Hon hevur staðið fyri umleggingini av diesel verkunum til kol og fyri bygging av nýggjum sterri og smærri kolaorkuverkum Nevndin í Elkraft hevur júst avgjørt at byggja tvey stór kolaorkuverk í Keypmanna havn fyri tilsamans 2,6 milli ardir krónur. Tey skulu fram leiða 535 MW. Tað, sum fæst burtur úr, er so bæði el- og hitaorka Johan Pettersen segði, at Elkraft eisini byggir rætt liga smá kolaorkuverk. Teir hava júst projekt« rað eitt so mini-kolaorkuverk 1 Hetta projektið hevur veirð sera væleydnað kolaorkuverkið bæði el og hita til alt virksem ið í Sval bard nevnt Svalbard framleiðir Longyearbyen á Hann vísti á, at tað er ein sera góð iløga at byggja kola orkuverk fyri at nekta orku tervin. Teir eru ferir fyri at byggja heilt smá kolaorku verk niður í 3—4—5 MW. I letuni eru teir við at projek tera eitt slíkt verk í Jacobs havn í Grenlandi. Hetta verkið fer at kosta einar 100 mill. kr Eitt er tað, at ílegan í kolaorkuverk er ikki enn í vanlig dieselverk, segði Johan Pettersen. Men fyri munurin er so tann, at kola- orkuverkini brúka bert 1/3 til 1/2 av ti, sum brúka. So tað er greitt hverjir fyrimunir liggja í kolinum Hetta ger so eisini, at elprís irnir vera munandi lægri At nakað er í hesum vísa royndirnar í Danmark, segði Pettersen víðari. Hann vísti á, at danir síðani oljukrepp una fult og heilt hava lagt um frá olju til kol. Meðan teir í 1972 brúktu 20% av koli og 80% av olju á orkuverkunum so brúktu teir í 1982 95% av koli og 5 sterr! oljuverkini av olju til elfram klárt at taka í bruk. Er tað so? farið tá til Sval ð., hvussu langa Jamen bard og spyr) tíð tað tók at seta kolaorku verkið upp har. Tað tók minni enn tvey ár frá tí vit byrjaðu at projektera til tað varð íkið í brúk. Verður tað tosað I eitt sjey ara skeið, so mugu tey timm res di á vera t ð politikara r bruka til at kjakast i Tad hevur eisini verid sagt i kjakinum um kol ella olju, at fyri at tad skal løna seg vid einum kolaorku verki stedd so má tað hava eina uppa 200 MW! ga livitid sum Haraftrat virknings 1 1 kemur, at totala stigið við at kombinera el og hita frá kolaorkuverki liggur meðan tað á olju er um 85 60 Tað verður sagt, at fer- oyska kolið er ov dýrt til eitt heild, segði Johan Pettersen Fad er ikki ein ingur um prísin á olju og un prísin á koli. Tað er ein spurn ingur um munin á prísunum Hann sipaði við hesum til ta skeivu uppfatan, at nu oljuprísirnir lækka. so er tað minni attraktivt at fara yvir til ko. Tí tann, at veruleikin eru jú kolaprísirnir fella eisini Dosnku kolaorkuverkini brúka ein stóran part av øskuni frå kolaorkuverkum til at blanda upp i betong og cement. Restin av øskuni koyrd á sjógvin soleiðis at tað verður vaksið um landaøkid Tad var eisini høvi at seta dananum spurningar. M.a varð spurt um, hvussu stórar til vegir, verður so negdir av koli kunnu goym ast uttan at hetta brennir upp av sær sjálvum. Til hetta var svarað, at tað her ræður trýsta kolið so væl sum gjørligt. Tá er fyri, at tað um at saman vandi upp prís á Svalbard koli Tað kom prísurin á Svalbardkoli í dag er 350 kr Annars fær kolavinnan á Svalbard tilskot vinnan har eingin brennir Spurt var um eisini fram, at tonsi fra statinum, (i skal eisini klåra tær mongu KOL — eitt alternativ til olju? eitt kolaorkuverk til tað er víst á frá ymsum síðum, at tað ganga heili 7 ár fra ti, at tilrættaleggja Tad er heilt tingini elfram tú byrjar at kolaorkuverk! hepisleyst at upp ri leidslan skal ikki grundast a, seta soleiðis hvat tað kostar at framleiða kol í Suðuroynni men á prisin Annars verður møguleiki at minka um tilskotid til feroyska á fria marknaðinum kolið, um framleiðslan av koli verður sterri og meiri rationell, havi eg skilt Er talan um skeiva tilrættalegging í orkuutbyggingini á Sundi. Vit byggja út við dieselverkum, meðan allir aðrir ganga yvir til kolaorku fyrisitingarligu uppgávurnar í Longyearbynum Spurningurin um tungmet allir varð eisini reistur. Her seðgi Johan Pettersen, at teir gera alt tað teir kunna fyri at verja seg móti dálking fra kolaorkuverkunum Hani helt ikki. at her er nakar vandi, tí annars høvdu teir heldur ikki fingið lovs lagt alla oljum kol Fad ber til at tryg eg ð er so bert jan