mikudagur 30. mars 1983síða 3

2 Nr. 38 — 30. mars 1983 tíðindablaðið Samgongan hevur brotið løgtingslog Løgtingid samtykti i 1975, at landsstýrið skuldi sam- ráðast um undirgrundina. Landsstýrið hevur latið samráðingarnar frá sær til tríggjar logtingsmenn, sum ikki hava hesa heimildina! Hava trý umboð fyri samgonguna á legtingi rætt at samráðast við donsku stjórnina um undirgrundina? Og hava vit longu skorið okkum frá eðrum meguleikum við at leggja 2. grein í kommissori- um'inum fram? Hesi ivamålini vóru nakað av tí, sum tingmenn bóru fram, tá uppskot Tjóð- veldisfloksins um foroysku undirgrundina kom aftur úr marknaðar- nevndini til 2. viðgerð á Tingi. Ein meiriluti í markn- aðarnevndini vísir á, at samráðingar eru farnar fram, men at tær ikki eru lidnar. Eisini siga sam- gonguflokkarnir, at uppskot til kommissorium er sent donsku stjórnini, sum kortini ikki hevur svarað enn Tjóðveldisflokkurin vís- ir í áliti sínum á, at sam tyktin, legtingið gjerdi 1975, áleggur landsstýr inum at samráðast um yvirtøkuna av yvirgrund- ini, men at landsstýrið hevur givið málið frá sær Tjóðveldisflokkurin hev- ur tí skotið upp, at løg- tingið tekur málið í egnar hendur og velur eina mill- umtinganevnd við seks limum at hava samráð- ingarnar. Javnaðarflokkurin hev- ur eitt líknandi uppskot. Flokkurin heldur eisini, at tað er skeivt at senda eina nevnd við monnum, sum eru so ósamdir um tað, teir skulu samráðast um Uttan heimild Í orðaskiftinum á legtingi vísti Erlendur Patursson á, at Jógvan Sundstein, Hilmar Kass og Pauli Ellefsen hava fert samráð- ingarnar = við donsku stjórnina uttan heimild. Samráðingarnar eru ferdar á eðrum grundar- lagi enn 1975-samtyktin sigur. Tí eru samráð- ingarnar óregluligar, segði Erlendur Patursson Hann viðgekk kortini, at tað lógliga var í lagi við Paula Ellefsen, tí hann situr í landsstýrinum Men hann legði afturat, at landsstýrið hevur framt lógloysi við at lata sam- ráðingarrættin frá sær: Er nakar stoltleiki í Hilmari Kass og Jógvani Sundstein taka teir undir við uppskotinum hjá Javnaðarflokkinum og Tjóðveldisflokkinum. „Fingu greitt at vita...“ Atli Dam afturvísti ollum undanferslunum hjá Paula Ellefsen >...vit fingu greitt at vita...at her er einki at gera...vit hava fingið greitt at vita frá Anker Jergensen, at yvirtaka vit undirgrund- ina, so merkir tað loys- ing...< Formaður Javnaðar- floksins segði, at orðini hjá Anker Jergensen eru burturvið. Tey eru ikki undirbygd og hava ikki dekning í nakrari juridisk ari dokumentatión Hverja heimild hava Anker Jergensen og Poul Schlúter at úttala slíkt Teir hava onga heimild, sló Atli Dam fast Hann tók eitt líknandi demi frá 1946, tá foroy- ingar fingu greitt at vita frá Knud Kristensen, at valdu ferovingar ikki stjórnaruppskotið, merkti tað loysing. Men Knud Kristensen handlaði í heimildarloysi. Tað vísa seguligar bekur í dag. vísti Atli Dam á. Annars metti hann, at samgonguflokkarnir hava verið ov tíðliga á veg við at leggja eitt kommissori- um — ein arbeiðssetning — fram. Serliga við seinra partinum: »2) Udvalget undersøger og udarbejder forslag til en færøsk råstofordning baseret på ligestillings- prinsippet, men indenfor disse rammer med videst Atli Dam Harmiligt, at hesin maðurin, sum hevur >... fingið greitt at vita, at skulu vit yvirtaka undir- grundina, so merkir tað « er við í samráð Hvorki Anker loysing ingunum Jørgensen ella Poul Schlu- ter hava heimild at úttala slíkt Eingin juridisk dokumentatión fyriliggur mulig hensynstagen til færoske interesser, hvad enten disse mátte være af styrelsesmæssig eller økonomisk karaktera Atli Dam metti, at hetta hevur skorið feroyingar frá eðrum meguleikum. Annars harmaðist hann um, at hesin maðurin, sum hevur >...fingið greitt at vita...« er vid i samráð- ingunum Jógvan Sundstein upplýsti, at uppskotið til eitt kommissorium er ikki upplegg til samråd- ingarnar sum so, men bert eitt upplegg til eina sam- rådingarnevnd. Hann segåi, at tann fyrra grein in i upplegginum er tann Erlendur Patursson Pauli Ellefsen hevur sagt, at hann fer ikki at bidja um yvirtoku. Løgmadur gongur sostatt móti løg- tingssamtyktini. Ti er tað háð móti løgtinginum at hava Paula Ellefsen við í samráðingunum Tann sjålvuppgjørda samráð- ingarnevndin má lata samráðingarnar yvir til eina logtingsnevnd foroyska, meðan tann seinra er tann danska. Tann fyrra greinin er so ljóðandi: »1) Det undersøges og redegøres for, hvordan der indenfor den gældende statsretlige mellem Danmark og Færo- ern« hjemmestyreord- eller í henhold til retsprincipper ordning ningen gældende er juridisk muligt for hjemmestyret at overtage sagsomrádet Færøernes undergrund og havbund eller som det udtrykkes i hjemmestyreloven »Råa- stoffer i undergrunden« jo-mo Javnadar- kvinnustevnan Stevnan, sum kvinnur i Javnadarflokkinum skuldu hava i mai månad, er framskundad til vikuskiftid 22. og 23. april, ti hon kom at falla saman vid landsfundin hjå flokkinum, sum er utsettur til midskeidis i mai. Javnadarkvinnustevnan byrjar friggja- kveldið kl. 19 og endar leygardagin kl. 18,00. soleiðis at avbygdakvinnur ikki noyðast at liggja nátt í Havn. Tann triðja stevnan hjá javnaðar- kvinnunum verður eins og tann fyrsta í húsum Feroya Arbeiðarafelags í Havn. Ein roynd at viðurkenna okkara skriv- andi fólk Javnaðarflokkurin Bókaforlag stovna skotid upp at landsins, sum skal útgeva bøkur, bond, filmir o.a. I »Bokaforlag landsins« verður heitið á einum almennum bókaforlag, um legtingið tekur undir við uppskoti Javnaðarfloksins Fyri Javnaðarflokkin legði Jóannes Dals- gaard í síðstu viku eitt uppskot um at stovna eitt almennt bókafor lag fyri Tingið Sambært uppskotin- um skal forlagið skipa fyri útgávu av fegrum bókmentum, yrkisbók- mentum, barnabókum, skúlabókum, plátum, bondum, videobond- um, stuttfilmum o.ø. Javnadarflokkurin hevur hugsað sær, at forlagið skal vera ein sjálvsteðugur stovnur, sum skal stjórnast av eini trímannanevnd. Løgtingid skal velja ein lim og rithevundarnir tveir. At skipa fyri dagliga virkseminum skal eitt starvsfólk setast. Landskassin skal bera allan kostnaðin og skal eisini hava allar inntek- urnar. Annars mælir Javnaðarflokkurin til, at stýrið fyri bókafor- lagið ger eina nágreini- ligari reglugerð fyri virkið hjá forlagnum 100 bøkur I viðmerkingunum til uppskotið verður upplýst, at árliga koma um 100 bekur út. Tær fevna um fagrar bók- mentir, yrkislesnað, skúlabekur og barna- bøkur. Bøkurnar koma út á næstan líka nógvum forløgum sum talið av bókum og oftast eru tað rithev- undarnir sjálvir, sum átaka sær útgávuna: - Grundarlagið undir bókaútgávu í Feroyum er ógvuliga ymiskt. Tað er royndur lutur, at hetta at geva bøkur út, er eitt ógvu- liga tungt tak fíggjarliga, segði Jóannes Dalsgaard, løgtingsmadur, undir framløguni. Hann upplysti, at til sjálva útgávuna av bókunum hava hev- undar ella forleg hevi til at sokja sær fíggjar- ligan stuðul hjá feroyskun ell: it lendskum mentannar grunnum | hesum sambandi nevndi hann, at Mentannargrunnur Førova Løgtings hevur føroyskum rit høvundum og forløgum ein góður stuðul Men stuðulin frá mentannargrunninum røkkur á ongan hátt til allan framleiðslukostn- aðin, við tað at ment- annargrunnurin sjáld- an stuðlar við meiri enn einum triðingi av tí, tað kostar at prenta bókina. Tá hugsað verður um, at ein stórur partur av bókaútgávu okkara fer fram á so kallaðum egnum forlag ella á forlag, sum í roynd og veru er at rokna sum egið forlag, er greitt, at bókaút- gáva er eitt ógvuliga tungt tak, serstakliga hjá tí einstaka rithov- undanum verið Ongan mentanar- politikk Hesi viðurskifti stava frá tí veruleika, at vit í Feroyum ongan veruligan mentannar- politikk hava. Eitt endamálið við lógaruppskotinum hjá Javnaðarflokkinum er tí at taka stig til al mennan mentannar- politikk, samstundis sum hetta er ein roynd at lætta um skapandi virksemi hjá tí parti an okkara listafólki, sum í løtuni hava tey våna ligastu arbeiðskorini Endamálið við upp- skotinum er eisini, at royna at skráseta eina almenna viðurkenning av okkara skrivandi fólki. Hetta kann ger- ast við at geva hesum fólkum semilig arbeiðskor, og hetta vil eisini siga, at allir rit- hevundar eiga at fáa eina semiliga len fyri sítt arbeiði — nakað, ið eftir Javnaðarfloksins meting bert kann fremjast gjøgnum eitt alment rikid og alment figgjad bokaforlag, segði Jóannes Dals- gaard. jo-mo