leygardagur 23. apríl 1983síða 16

bókarummæli Gaman og álvara í lugarinum Tá sjónleikurin »Skipid« hjá Steinbirna B. Jacob- sen varð framferdur í 1975, sóu um 10.000 áskoðarar hann. T.v.s. at undir teimum stórt fimti framferslunum sá ein fjórðingur av Feroya fólki leikin, og hetta ger >Skip- jø. til ein tann best umtókta sjónleikin nakrantíð; (summir av áskoðarunum gingu tó aftur, t.d. sá ein genta, eg kenni, leikin níggju ferðir). Grundirnar til hesa fólkaeydnu eru kanska fleiri, men hevuðsorsekin er uttan iva tann skemti- dámur sum finst í pertum av leikinum, og sum leik- stjórin og sjónleikararnir drógu fram í spælinum. Evnið, at lýsa gerandis- dagin og korini hjá monn- unum á fjarfiskaflotanum, er í sjálvum sær ikki so av- bera stuttligt, men tá hevuðskarmurin verður fríleturnar, so er megu- leikin til staðar »Skipid« er býttur upp í 12 stuttar partar. Summir av pertunum eru síðan aftur býttir upp í undir- partar, og fleiri lýsingar verða gjerdar í sama karmi, meðan onkur partur bert er ein stutt uttan orð (td partur X). Í hesum brotum verður fráfaringin av- myndað, partur av túr- inum yvir á fiskileið, hug leiðingar hjá manningini um at fara heimanífrá, hvat teir halda um politik- ararnar sum tosa í útvarp- inum: >Forbannað nógv fyri at hoyra hatta. Hevði hann verið her, skuldi hann verið krossfestur mynd uppi mastrini«, sigur kokkurin Obeinleiðis hoyra vit um strevið umborð, og um eina van lukku sum krevur, at teir mugu sigla inn í fremm- anda havn, har manningin so fær kjans at fara í land at leita eftir posti og konu- fólki. Leikurin endar við epiloginum >Um lívið un borð<, har roynt verður at taka samanum, hvussu lívið er umborð. og hvussu lítið manningini lamar hetta: »Hetta er vorðið teirra starv, men fingu teir bjóðað nakað á landi, tóku teir allir við ti«. Seinasti setningur í epi- loginum er: >Vit liva umborð á einum skipi mill- um menn«. Akkurát tann reina mansverðin ger, at tankarnir hjá manningini næstan bert snúgva seg um kvinnur í teim (eitt sindur stirvnu) einareð- unum sum teir flestu av teimum hava; antin tað so er gentan, konan ella mamman hugsa verður um. Í fleiri foroyskum skald- segum fara partar av segugongdini fram í lug- arinum á skipi (t.d. í >Fas- tatøkum« hjá Heðini Brú og »Fiskimonnum« hjá Martini Joensen), men mær kunnugt hevur eingin fyri Steinbjern B. Jacobsen gjert sjónleik úr hesum evni. Lugar fisnt ikki longur á nútímans skipum, nú eitur tað messa, men hóast hent- leikarnar og tær frægari umsteðurnar, so eru spurningarnir og trupul- leikarnir sum stinga seg fram mangan teir somu i dag sum fyrr Hóast messan er pallur í teim flestu pertunum, so eru eisini aðrir pallar, t.d brúgvin, koyggjan, v.m Fyri at gera pallin einfald- ri hevur hevundurin m.a hesa viðmerking: >Messan kann vera so, at vit síggja hana samstundis, sum vit síggja, har teir sova«, t.v.s. sum í gomlum lug- ari. Tað avmarkaða rúmið og tað avmarkaða talið av persónum býður seg fram til sjónleik. Men akkurát tann styrking sum býr 1 Úl av umstødunum avmarkada, tað at tå sleppur undan at grundgeva hjáveruna hjá teim luttakandi mum gerst eismi lætt person- tann stersti VEIKIGIKIN tú allar teir persónar, sum halda til tvussu tært skipsmessuni, at spæla n leiklut, hvussu fært tú ir allar livandi, so at ingin smokkar fullkomi- e ga burturimillum? ta dnast heldur > ICINBJØRN B. JACOBSEN ikki fullkomiliga fyri høv- undan. Onkrir av persón- unum eru heldur lívleysir og summar av. teimum hevur tú ilt við at skilja ímillum, kennir teir ikki frá ti teir siga. men bert tí navn teirra stendur við Hetta er sjálvandi ikki nakar trupulleiki, tá leik urin verður leiktur, og tú sært, hver sigur hvat, men er tekin um, at tann sálar- freðisliga lýsingin av tí einstaka ikki er serliga djúptplegandi. Tá tú ert liðugur at lesa leikin, hevur tú eina kenslu av, at tú ikki hevur kunnað teg við fleiri av persónunum, teir standa ov veikir, hava >V á eyðkennandi bregd Hevundurin roynir Kanska heldur iKKk! at gera sálarfreðisligar sundur- greiningar, men vii tyrst g fremst ivsa skipsmann- in imhvørs num he å Tittul Skipið fær nakað alment fram bæði im grundarlagið undi løroyvska samteiagnum og w " | umborð, nettupp tí merk- ingin er so vidfevnandi, mótsett t.d. trolarin, línu- báturin, o.s.fr. Á henda hátt gerst leikurin meira symbolskt umboðandi fyri korini hjá stórum parti av tí føroyska følkinum, monnum sum kvinnum, enn um tittulin hevði verið á tann heldur ítekiliga bógvin. Hetta skal tó ikki skiljast so, at leikurin er symbolskur á tann nátt, at hann er veruleikafjarur »Skipid« er gerandisliga realistiskur, og umhvervið er alla tíðina trúligt Styrkin hjá leikinum er úst tað gerandisliga og royndin at raka prátið í nessuni, meðan veikleikin er tær tau striKurnar, sum rúktar til sálar- freðisligu myndina jogvan Ísaksen Leygardagur 23. apríl 1983 »Bjørns søn« er heitið á tí triðju bókini, Ebba Hentze hevur skrivað. Bókin er skrivað á donskum og kom út sum ein »Dingo-bék« á forlagnum Gyldendal fyri stuttum. Inspiratión til bókina hevur Ebba Hentze fingið úr segnini um Snæbjern — hvalbing- urin sum fekk barn við fjóskonuni og sum noyddist at flýggja í Snæbjarnarrekur Bókin er prentað við stórum stavum, og long orð eru býtt sundir, soleiðis at hon er lett at lesa hjá bern- um og fólki við ringum eygum. Í bókini eru fleiri myndir. Tað eru klipp, sum William Heinesen hevur gjert. Tey eru »svørt-hvit«, men i tí føroysku tydingini, sum kemur ut seinri i år, eru illustratiónirnar í litum. „Bjerns sen< hevur longu fingið nekur ummæli í donskum blødum. Og tey eru rós- andi. Umframt hesa bókina hevur Ebba Hentze skrivað bek- urnar um Antoniu „Antonia og Morgun- stjørnan« og »Åntonia mitt í verØini« i Få: aa