hósdagur 19. mai 1983síða 6

Síða 6 tíðindablaðið Útgevari: p/f sosialurin Fyritaksstjóri og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Miller Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 tíðindablaðið Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 Landsstýrið og eykarokningin oddagrein | AÐRASTAÐIR í blaðnum í dag hava vit frágreiðing frá landsfundi javnaðarfloksins, sum var sein- asta vikuskifti. Somuleiðis er prentað fundarsamtykt frá sama fundi. Sum tað er nevnt í lands- fundarfrágreiðingini var nógv tíð á landsfundinum nýtt til at viðgera skattamálið. Tað er ikki so legið, tí er tað nakað mál, sum floksins umboð hesar seinastu lands fundirnir hava vidgjørt serliga nógv, so er tað júst hendan spurn ing Á LANDSFUNDI floksins í 1978 varð samtykt, at flokkurin skuldi virka fyri eini samtidarskattaskip- an. Hetta mál hevur eisini verið frammi á hverjum landsfundi. Tá Javnaðarflokkurin var í landsstyr INnum voru etsin! kanningar og fyr reikingar gjørdar til eina tilika um leggjan av skattainnkrevjingin FLEST ØLL minnast, hvussu stórar byrjunnartrupulleikar m.a. granna- lond okkara høvdu, tá tey fóru undir sína samtíðarskattaskipan. Vit skuldu helst lært av teirra brek- um og mistøkum, og tí var nógv gjørt burturúr at kanna, hvussu hesar skipanir virka nú. Tíverri hendi so tað, at Javnaðarflokkurin ikki kom at mynda seinasta lands- stýr.ð og fekk tíansheldur ikki nakra ávirkan á, hvussu hendan skattaskipan kom at síggja út. HVUSSU hetta landsstýrið vil hava samtíðarskattingina at síggja út vita vit harafturímóti. Hesum kunnu vit ikki góðtaka. Vit kunnu ikki góðtaka, at eitt privat edv- virki og peningastovnarnir skulu umsita almennu skattaskipanina. Heldur ikki kunnu vit góðtaka, at umleggingin verður gjørd so stig- vís, at eingin veit, hvat endaliga úrslitið verður. Eingin kennir løn- takarafrádráttin, barnafrådråttin, skattastigan, persónsfrádráttin o.s.fr. Vit kunnu heldur ikki góð- taka, at landsstýrið nú fyrilitar- leyst skundar hesa skipan igjøgn- um soleiðis, at vandi er fyri, at hon als ikki kemur at virka. At lands- stýrið so omaná alt nýtir høvi til at leggja millum 60 og 70 miljónir á fólk í skatti aftrat, kann heldur ikki góðtakast. FLESTU SKATTABORGARAR hava nú fingið skattarokningina, og fá munnu vera tey, sum íkki hava undrast og ilskast yvir tey tøl, sum har eru. Um landsstýrið enn heldur, at teir vera førir fyri at fremja samtidarskattin til kom- andi 1. januar, svarar skattarokn- ingin til ein eykaskatt uppá millum 400 og 500 kr. um mánaðin. So snildisliga sett upp, at skattgjald arin fær varhugan av, hann sieppur trimum seinastu gjøldunum, enn i teimum fyrstu sjey tað bíligari í teimum MEN HETTA verður bert ikki so, at tað veit landsstýrið eisini. Tey trý seinastu gjøldini koma als ikki fyri, sum tey standa á skattarokn- ingini. Frá 1. januar -84 verða øll skattaði eftir mettari inntøku fyri 1984 og verða tey verunligu tølini ikki sum landsstýrið nú vil ímynda fólki. Tey verða heldur ikki sum tey hægru tølini — t.v.s. frå 1. til 7. gjald — men tey vera enn hægri. Við øðrum orðum verður aftur ein eyka-eyka inntøka í skatti til landskassan. HINVEGIN má ein hugsa sær til, tá ein sær skattarokningina, at um landsstýrið meinar nakað sum helst við hesi trý seinastu gjøldini, hava teir longu uppgivið at fremja nakra samtidarskattaskipan til komandi årsskifti. Teir átta i býráðnum — hitt blinda liðið Fólk eiga at vita hvat tey gera, staða eigur bert at vera tikin tá full vitan er til um eitt mál. Avgerðin hjá býráðnum í Havn um at geva loyvi til at útbyggja og nú- tímansgera steðina í Mjerkadali er ein gerð, sum avdúkar at meirilutin einki veit um málið. Hetta er ikki fyrstu ferð í Føroya segu, tíverri, tað sama hendi í 1959. 14. September bólkurin í Keypmannahavn hevur sett sær fyri at kannað spurningin um vápna- dubbing yvirhevur og ser- liga hvussu hetta hóttir Feroyar. Tað er ikki tilfar sum trýtur, serliga um viður- skiftini vestanfyri, nakað ringari er at fáa pálítilig tíðindi um tað sum fer fram í Sovjett. Vit hava grivið tilfar frá stovninum SIPRI. sum verður roknaður ó;;vuliga pálítiligur, ISS í London, amerikonsk tíðarrit sum Scientific American og Marine Policy úr Onglandi og ST. Nýliga kom út bók eftir svian Paul Claesson um Grønland (Grønland — Middelhavets Perle) her er rúgvusmikið tilfar drigið saman um Norðuratlants- hav, eisini um steðuna í Føroyum. Hetta tilfar varð vist á eini framsýning í Fer- oysku Helunum í Keyp- mannahavn 7.—8. mai, og samstundis hevdu vit bið- ið rithøvundan Paul Claes- son koma at halda ein fyri- lestur, við serligum atliti at Feroyum. Ringt at seta seg inn í alt tilfarið Tann sum fer undir at kanna hetta ekið hevur stórar trupulleikar. Stytt- ingar, tilfarsrúgva, og kanska serliga eitt ávíst sjokk, at finna so nógv stillført, kensluleyst tilfar um hvussu risaveldini leggja ætlanir fyri at lata hundraðtals milliónir doyggja. Men tað ber til at kanna henda spurning og við tí týdningi sum hesin spurningur hevur fingið júst nú, halda vit tað vera av stórum týdn- ingi at gera nakrar niður- stødur júst nú, og eisini royna at fáa framsýning- ina til Feroya. Hetta eisini fyri at fyri- byrgja eitt tápuligt orða skifti, har annar parturin sigur alt sum kemur vest- anifrå er gott, og hin part- urin heldur vil góðtaka tað sum kemur eystanifrå Tað sum er avgerandi er: Hver er sanna verjan hjá Feroyum Niðurstøður Sum sagt, hesar niður staður eru bygdar á kan: ingum av tilfari og eisini á teimum upplýsingum sum Paul Claesson gav okkum Hevuðskeldurnar hjá Pau! Claesson eru úr ameri- konskum skjelum, serliga frá undirnevndini hjá Kongressini og stovnum undir USA stjórnini. Niðursteðurnar býttar % tveir partar. A. Staðir í Feroyum sum hava hernaðarligan týdning og hvenn týdning tær hava. B. Týdningurin av fer- oyskum sjógki í einum bardaga millum risaveld- ini. Hernaðarligar stødir í Føroyum og tydningurin av teimum Fyrst er at nevna Stødina å Sornflli. Hon hevur tvey endamål. At finna å radaranum sovjettisk flogfør, sum royna at sleppa fram móti USA. At verða sambind- ingalið í radiotænastuni. Hetta verður gjert við ein- ari serligari VHF skipan, sum nýtir tropossferuna heldur enn ionossferuna, og tí ikki hevur trupulleik- ar við óljóðið úr atmosfer- uni. Tað er týdningarmikið at leggja sær í geyma, at hesar skipanir ongan týdning hava fyri at verja eru Feroyar, men bert ameri- konsku eysturstrondina. Eisini er tað týdningar- mikið at leggja sær í geyma, at uttan mun til nøgdina av vápnum á hes- ari stød, so hevur hon av- gerandi hernaðarligan tydning, um kriggj brestir á, at tað ræður um hjá mótpartinum (Sovjett) at oyðileggja hana, og so- statt verður Sornfelli upp- lagt bumbumál. Hin hernaðarliga týdn ingarmikla steðin er Lor- ansteðin á Eiði. Hesar eru avgerandi fyri navigasjón- ina hjá amerikonsku Pola- ris og Trident kavbátu- num. Og grundarlagið fyri at teir kunna »krogva« seg undan sovjettiskum rakettum. Verða Loran- steðirnar oyðilagdar, mugu kavbátarnir upp fyri at navigera, og vera tá ógvuliga lættir at raka. Sovjett má tí royna at oyðileggja Loransteðirnar í einum bardaga. Loran- steðirnar eru ti bumbu- mál. Hernaðarligi týdningur- in hevur sostatt einki at gera við talið av hermonn- um, vápnum, ella av tí, at steðirnar eisini kunnu gera nyttu fyri navigasjón hjá skipum ella sivilum flogførum Hernadarligi tydningurin kemur av at tær eru »eygu« og »rødd« nma einum amerikanskum NATO álopið eila svarið móti jett at »Dlinda« og »munn binda« mótsteðumannin. Føroyaøkid sum vigvøllur i einum kavbåtabardaga millum risaveldini Hin stóri vandin fyri Før- oyar er at vit liggja — bart út — í einum hermóti hjá risaveldunum. Front- urin millum kavbátaflot- arnar, sum hava so avger- andi týdning í dag, gong- ur úr Grenlandi, um Ís- land og Feroyar til Skot- lands. Henda GIUK- smogan, sum hon verður rópt, hevur líka so stóran týdning sum t.d. donsku strætini. Føroyskt sjóski er longu í dag sett við ameri- konskum lurtitólum, og sonevndir jagara-kavbát- ar, sum skulu finna og oyðileggja kavbátar hjá fíggindanum eru longu í dag á føroyskum sjóeki. Tveir meguleikar eru. At sovjettiskir kavbátar royna at sleppa út á opið hav, ella at amerikanskir kavbátar skulu troðka seg longur norður ímóti Bar- entshavinum. Brestir bar- dagin á, so er sostatt allur tjansur fyri, at roynt verð- ur at oyðileggja kavbátar- nar hjá mótpartinum á føroyskum sjøøki. Aftur er neydugt. at undirstrika, at hesin vandin einki hevur at gera við at verja Feroyar. Tað er bert talan um at rísa- Nr. 57 — 19. maí 1983 veldini skulu royna at steðga hverjum eðrum so langt frá meginlandinum sum gjerligt. Er nakað svar upp á hetta Vandin fyri Feroyar er at vit eru liður í verju (og í størri og sterri mun) sum álopsmegi hjá eðrum risa- veldinum USA. Er nú nøkur hugsandi loysn, sum hevur nakran sum helst tjans at vinna frama. Hitt týdningarmesta er sjálvandi at forða fyri at vit vera drigin meira upp í, at forða fyri at útbygg- ing fer fram, uttan mun til um tað bara verður kallað nútímansgering. Sostatt eiga feroyskir myndug- leikar at fylgja legtings- avgerðini frá 1970, og stuðulin fyri hesum eigur at vera sterkur millum fólk. Paul Claesson (og við honum Owen Wilkins sum hevur arbeitt fyri SIPRI stovnin í Svørik vísur á, at her er bert ein meguleiki, sum hevur ein realistiskan tjans, og sum kann gerast veruleiki, um stuðulin er nóg sterkur millum fólkið í Norður- atlantshavi. Tað er at flyta hernaðarútgerðina ávarðingartólini og sam bindingarliðini, sum finn ast í Feroyum Grønland: frå øGrun frá at gerast eitt hjá øårum hernað: ligt tól part num, verða eitt slag »fridarvaråveitandi« ] taki, sum kann halda eyga við og geva upplýsingar um rakettir og álop frá báðum risaveldum, og taka upp tann tráð, sum hevur verið at fáa risa- veldini at avmarka kapp- dubbingina, og síðani kontrollera at hetta hend- ir. Hetta hevði fingið Fer- oyar burtur úr vandanum, at verið liður í kappdubb- ingini. Rørslur ið stuðla hesum eru við at taka seg upp í Skotlandi, Íslandi og Grenlandi, og høvdu hesar í apríl eisini stevnu í Skotlandi, har tó eingir føroyingar luttóku. Útgangur Vit eru vís í, at um fólk veruliga vistu hvat fyri- gongur, um tey vístu hverjir pengar og hernað- arútgerð eisini hóttir okk- ara samfelag, so hevdu tey víst alt sum dregur okkum tann vegin frá sær. Vit heita tí á fólk um at kunna seg um málið og krevja at ongar avgerðir vera settar í verk, sum leiða okkum blint inn í eina krigstelving, vit ong- an part eiga í. 14. September-bølkurig: í Keypmannahavn