leygardagur 2. juli 1983síða 6

Utgevart; p/f sosiaturin Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Fyritaksstjóri og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Møller ni Postsmoga 76, 3800 Argir telefon 11820 Í hesum døgum hava skrivararnir fyri politisku flokkarnar í Norðanlondum vitjað í Føroyum. Teirra millum vóru eisini skrivararnir i javnaðarflokkinum. Her eru teir saman við umboðum fyri Javnaðarflokkin uttan fyri húsini hjá Sosialinum á Argjum. Fólk fyri friði fyri NATO? Antin hevur Kjartan Merkere fingið okkurt skeivt í hálsin viðvíkjandi hermálsligu viðurskiftum í heiminum, ella er tjóð- veldisflokkurin heilt háls- aður um í spurninginum um leiklut Feroya sum hernaðarlig vakthunda- stað hjá USA. Ein leik- lutur, sum ger oyggjarnar, Eiði og Suður- streymoy til = upplagt kjarn- og serliga skotmal emum orkustríði Kjartan hevur við skriv- ing síni í seinastuni gjert talsmann fyri, at upprunaligi politikkur tjóðveldismanna móti øll- um hernaðarligum vesini á feroyskari jerð, er vendur til politikk >fyri fridi«. Slíkt er takksamt, tí taðe r so breitt, at helst allir før- oyingar kunnu taka undir við tí, tá vit seta kriggs- galningarnar rundanum Dagblaðið og høgra« i parantes. Men strembanin eftir so breidum fylkingum gjørligt ber vid sær vand- an fyri at innihaldid gerst og politiskt Vid allari tiltøkunum fyri fridi«, åsanna, at leidin til heiminum ikki er lættast gongd vid ser til »ytsta sum tannleyst útvatnað respekt fyri hjá »Følki mugu vit tó frið í sangi, ópolitiskum reðum, og við afturlatnum eygum fyri at Jerikos múrar ikki falla av reinari human- ismu aleina. „Vit hava vant okkum vid NATO-stødina« Kjartan skrivar, at fridar rørslan »måtti liggja å ein- um hægri stødi enn bara NATO-andstøda«. I sama andadråtti: »ætlanin ein vid fridarrørsluni er at virka móti ti ræðuligu kjarnorkuvápnadubbing, sum fer fram ...< Er upplýsingarsteðið í Tjóðveldisflokkinum yvir- hevur so lágt, at Kjartar sum ein av oddafiskunum har ikki veit, at NATO í Feroyum (uttan fólksins loyvi=herseting!) er eitt lið í kjarnorkudubbingini, og at eitthvert arbeiði fyri friði her á landi fyrst og fremst má snúgva seg um at fáa Feroyar úr NATO og NATO úr Feroyum? »Høgra stødi« Kjartans letur seg ikki nåa uttanum tad reint politiska og itøki- it hervald av landi- heist for r UP njartan språkari teirra. sum hava givid skarvin yvir i hesum máli. Ti longri niðri á blað- síðuni (Sosialurin 4. juni 1983) skrivar hann: >... Føroya legting hevur tvær ferðir samtykt, at hersteðir ikki skulu finn- ast her á landi. Kortini er í hvussu so er ein. Bólkar og einstaklingar hava mótmælt steðini í Sorn- felli, men onki rekist fyri, at hon verður tikin niður. Harafturímóti hava fólk, tykist tað, vant seg til tað, sum verður hevdað, at hetta er „ein ávaringar- steð, og ein steð, sum tænir einum >„sivilum<É endamåli«. (endurgivið). Feroyar og norður- lond eru liður í kjarnorku- dubbingini Tá sjálvt ein forsprákari fyri >Fólk fyri fridi« trínur fram og umboðar hesa áskoðan, at gongan niðan í Mjerkadal fyri alt í verðini ikki var ætlað at mótmæla »verandi stød sum (sum hvat so?) men bert onkrum uppaftur verri sum kann ætlast at koma. so er tað ikki undarligt at fólk virði slíkum so fara at ivast í hva henda rørsla vid uppgåvulyndi kann hava. Og NATO- menn og høgrakreftirnar her heima kunnu sova ró- liga: NATO kundi byggja tvær hersteðir her á landi hóast fólksins mótmæli, so teir kunnu helst eisini pussa tær eitt sindur upp og nýmótansgera tær meðan friðarrerslan starir seg blindan at »høgra- stødinum« hjá Kjartani. Víðari skrivar Kjartan, at um fólk halda, at lív er komið aftur í NATO-and- steðuna, so kunnu tey trúgva umaftur, tí so halda tey ikki >tað, sum friðarrerslan kundi fera fram, og tað, sum einstak- lingar førdu fram, hvert frá ødrum«. T.v.s. at um tú tosar sum umboð fyri friðarrersluna, so skal tú ikki vera móti ólógligu hersetu NATO's í Feroy- um, bert móti „víðari út- bygging<. Um tú gert tað, so ert tú »einstaklingur« og ikki undir fána >Fólks fyri fridi«. Eitt marg- háttligt krav, serliga frá einum av hevuðsprestum tjóðveldismanna, tá ein hugsar aftur í segu flok- sins. »Kjarnorkufri øki« — innan NATO ?? Kjartan og onnur friðar- fólk tykjast at trúgva, at so leingi ongin „útbúgg- ing< fer fram á hersettu økjunum í Føroyum, so er vónin har um at vit saman vid ødrum nordanlondum kunnu vera »kjarnorkufri øki«, Hertil er fyrst at siga, at so leingi kjarnorkuvåpn finnast á klótuni, so er onki eki, sum hevur nakran hermálsligan týdn- ing, >kjarnorkufrítta við tað, at hesi vápn eftir fáum minuttum kunnu beinast hagar sum kjarn orkuveldini vilja. Í sjónvarpssending stuttum hoyrdi eg ein amerikanska serfrøding siga, at størsta problem- ið hjá USA ikki var, at teir høvdu ov fáar kjarnorku men haraftur- tað vóru ov fá skotmál til hesar leðingar. r »ir måtti 1 €1 mattu eini fyri lødingar, ímóti at finna nkrar hernadar-nått- klubbar ella i brúk fyri øllum sær annað s fyri at få : at 127 rakettunum sum eftir vóru tå býir og herstødir hjá »figgindanum« vóru oydiløgd. Tad sama ger seg helst galdandi hjå hinum stør- veldinum. Eitthvørt øki, sum hevur tann minsta hermålsliga tydning, må metast sum kjarnorku- skotmark. Tað nyttar lítið at summi lond siga seg vera »kjarnorkufri øki«, tá tey eru limur í hernaðar- samgongu, og geva pláss fyri hernaðarligum installatiónum. Og Feroyar, Ísland og Grenland hava ein stóran týdning fyri amerikanska kjarnorkupolitikkin. Stød- in á Eiði er beinleiðis ætlað til navigatión av atomleddum Polaris-kav- bátum, og til at fylgja við sovjettiskum kavbátum í norðuratlantiska ekinum. Skal Sovjett hava nakran meguleika at fera kav- báta-strategi, má beinast fyri steðini á Eiði. Sama er at siga um Mjerkadal- Sornfelli, har ansað verður eftir rakettum og flog- ferum. So leingi sum vit eru limir (beinleiðis ella óbein- leiðis) í eini hernaðarsam- gongu, sum er til reiðar at beita kjarnorkuvápn eftir eðrum, so er tað heldur enn ikki meiningsleyst at skíra okkum >kjarnorkufrí øki« og lata eyguni aftur fyri tí hervaldi, sum her er, bert fyri at fylkingin skal vera >„ópolitisk breid« (les: tannleys). Hvenn týdning vesturnorðanlond hava fyri kjarnorkudubbingina undirstrikast eisini av, at m.a. norska friðarrerslan ikki vildi ahva ISland og Grønland við í kravinum um kjarnorkufrítt eki í Norðanlondum. Friðar- fólkini har mettu hesi lond at hava so stóran týdning fyri, og vera so saman- tvunnin kjarnorku- politikki amerikumanna, at kravið fór at vera óreal- istiskt, um tey vórðu tikin við. Man tað sama ikki galda fyri Føroyar, sum eisini eru ein vaktpostur hjá USA? og við, Tjóðveldismenn Íkki fyri at leggja alt ov stóran dent á persønin Kjartan Merkere, men av ti at hann bæði trínur fram sum umboðsmaður fyri >Fólk fyri friði“, og samstundis er ein av odda- fiskum Tjóðveldisflokk- sins, má ein geva orðum hans gætur. Serstakliga undarligt er tað, at ein tjóðveldismaður soleiðis alment »ber yvir við“ NATO í Feroyum av tí at »onki rerist fyri at hon (stoðin) verður tikin niður<. Hetta hevur ikki altíð verið politikkur flok- sins, men kanska er talan um eina nýggja deild, sum bert er ímóti „víðari út- byggingum«? At Tjóðveldisflokkurin hevur ligið á letu síðuni í NATO-politikki seinastu árini er ongin loynd. Tað er ein spurningur hvat ein kann vænta sær longur haðani. Men tað er stór synd, at ein nýsprottin rørsla sum „Fólk fyri friði“ skal útvatnast í fød- ingini. Tað nyttar ikki at lata eyguni aftur fyri tí ítekiliga veruleikanum, og stara seg blindan at einum „hægri stødi«, sum bert verður ein táta. Hetta „hægri stødi« er hjá Kjartansa monnum ivaleyst „friður i heiminum« Og hetta kunnu øll menniskju helst taka undir vid (vid ein- støkum sjukligum undan- tøkum). Bresjnev og An- dropov hava tveitt um seg við orðinum »mir«. Nixon vid »peace with honour« i Vietnam. Á øllum málum finst ordid »fridur«. Og tad verður ikki minst havt á munni teirra, sum eru stersta hóttanin móti til veru mannaættarinnar. Friðurin, sum NATO- hervaldið kann tryggja okkum í framtíðini, er kirkjugarðsfriður. Um vit vilja hava onnur sløg av fridi, mugu vit sleppa okk- um av við hervaldið Um fridar-rørslan ikki hevur hetta sum eitt enda- mál, men ætlar at vera »Opolitisk«, so fær hon neyvan stórvegis ávirkan Tað er frægari at missa nakrar limir, enn at fáa eina so breiða rerslu, at hon bert kann semjast um dagdvøliu